Icma.az
close
up
RU
Qlobal kənd təsərrüfatında su istehlakı 10 il ərzində artıb TƏDQİQAT

Qlobal kənd təsərrüfatında su istehlakı 10 il ərzində artıb TƏDQİQAT

Azertag portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bakı, 22 oktyabr, AZƏRTAC

2010–2020-ci illər arasında 46 əsas kənd təsərrüfatı bitkisinin becərilməsi zamanı qlobal su istehlakı 9 faiz artaraq, 6817 kub kilometrə çatıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə məlumat UNESCO-IHE İnstitutundan Abebe Çukallanın rəhbərliyi altında beynəlxalq alimlər qrupunun apardığı və “Nature Food” jurnalında dərc olunan tədqiqatda yer alıb.

Alimlər 2020-ci ildə kənd təsərrüfatı istehsalı zamanı “mavi” (yerüstü və yeraltı) və “yaşıl” (yağıntılardan əmələ gələn torpaq suyu) suların istifadəsini təxminən 10 kilometr məkan dəqiqliyində hesablayıblar. Analizə buğda, düyü, qarğıdalı, soya və pambıq da daxil olmaqla 46 bitki növü salınıb. Su istehlakının modelləşdirilməsi üçün tədqiqat qrupu özlərinin hazırladığı “CropGBWater” modelindən, ilkin məlumatlar üçün isə Beynəlxalq Ərzaq Siyasəti Araşdırmaları İnstitutu (IFPRI) tərəfindən hazırlanmış “Spatial Production Allocation Model” (SPAM 2020) bazasından istifadə edib.

2020-ci ildə ümumi su istehlakı 6668–6817 kub kilometr arasında dəyişib ki, bu da düyü tarlalarının su ilə basdırılma mərhələsinin nəzərə alınıb-alınmamasından asılı olub. Bu həcmin 82 faizi (5588 km³) “yaşıl” suyun, 1080 km³ (və ya düyü də daxil olduqda 1228 km³) isə “mavi” suyun payına düşüb.

Ən böyük su yükü Asiya regionuna düşüb, belə ki, burada kənd təsərrüfatında qlobal su istehlakının təxminən 70 faizi (3388 km³, o cümlədən 918 km³ mavi su) cəmlənib. Digər qitələr üzrə bölgü belə olub: Amerika – 1455 km³, Afrika – 1199 km³, Avropa – 394 km³, Rusiya – 150 km³, Okeaniya – 82 km³.

Ayrı-ayrı ölkələr üzrə ən çox su istehlak edənlər Çin (244 km³), Hindistan (234 km³), Pakistan (98 km³), ABŞ (68 km³) və Misir (50 km³) olub.

“Mavi” suyun əsas istehlakçıları düyü (477 km³-ə qədər), buğda (212 km³), qarğıdalı (96 km³), şəkər qamışı (96 km³) və pambıqdır (70 km³). Bu bitkilər dünya üzrə suvarılan su istehlakının dörddə üçündən çoxunu təşkil edir. Ümumi su həcmi (mavi + yaşıl su) baxımından isə ilk beşlik belədir: düyü (1183 km³-ə qədər), qarğıdalı (860 km³), buğda (765 km³), soya (521 km³) və palma (303 km³).

Son 20 il ərzində (2000–2020) bu beş əsas bitki üçün su istehlakı 23–82 faiz artıb. Alimlər artımın yalnız əkin sahələrinin genişlənməsi ilə deyil, həm də iqlim dəyişiklikləri və aqrar istehsalın intensivləşməsi ilə bağlı olduğunu qeyd edirlər.

Tədqiqatda vurğulanır ki, kənd təsərrüfatında su istehlakının artması əsas da su qıtlığı yaşayan regionlarda məhdud şirin su ehtiyatlarına olan yükü artırır. Müəlliflərin fikrincə, təqdim olunan məlumatlar və açıq “CropGBWater” modeli davamlı su idarəçiliyinin planlaşdırılması və aqrar sektorun iqlim dəyişmələrinə uyğunlaşdırılması üçün əsas baza ola bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:195
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 22 Oktyabr 2025 08:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see401

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see379

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see358

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see344

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see340

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see318

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see301

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see232

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see226

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see225

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see221

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see220

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see215

Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir Kimlər faydalanacaq?

20 Noyabr 2026 22:21see210

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see204

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see204

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see201

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see201

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see201

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri