Icma.az
close
up
RU
Radioaktiv çirklənmə Azərbaycana necə təsir edəcək? Akademik açıqladı

Radioaktiv çirklənmə Azərbaycana necə təsir edəcək? Akademik açıqladı

Icma.az, Cebheinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

İranın Natanz nüvə obyektində qoruyucu perimetr daxilində kiçik radioaktiv çirklənmə aşkar edilib.

Bu barədə Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossi bildirib.

Qeyd edək ki, Natanz nüvə obyekti 4 gün öncə İsrail tərəfindən bombalanıb.

Natanz nüvə obyektindəki radioaktiv çirklənmə lokal səviyyədə qalacaq, yoxsa geniş ərazilərə yayılma riski var? Bəs bunun Azərbaycana təsiri ola bilərmi?

Mövzu ilə “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında akademik Adil Qəribov bildirib ki, dinc məqsədli nüvə obyektlərinə hərbi hücum ehtimalı yoxdur.

O qeyd edib ki, BMT tərəfindən bu obyektlərə daimi nəzarət olunur:

“İranda yerləşən nüvə obyektlərini xarakterlərinə görə onları əsasən üç yerə bölmək olar. Birincisi, elmi-tədqiqat xarakterli nüvə obyektləri. Bura tibbi məqsədləri də əhatə etməklə tədqiqat nüvə reaktorları, spallatronlar (sürətləndiricilər), izotop istehsalı və onkoloji məqsədlərlə istifadə olunan radioaktiv izotoplar daxildir.

İkincisi, hərbi məqsədli nüvə obyektləri. İranın əsas məqsədi də məhz bu sahə ilə bağlıdır. Bu obyektlərdə müxtəlif tipli spallatronlar və zənginləşdirilmiş nüvə materialları istifadə olunur. Üçüncüsü, energetik nüvə reaktorlarıdır. Bunlar elektrik enerjisi istehsalı üçün nəzərdə tutulmuş reaktorlardır.

Dinc məqsədli nüvə obyektlərinə (məsələn, tibbi və ya tədqiqat məqsədli reaktorlara) hərbi hücum ehtimalı yoxdur. Çünki bu obyektlərə BMT-nin Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi (AEBA) daimi nəzarət edir. Bu baxımdan əsas təhlükə yalnız zənginləşdirilmiş uran istehsalı ilə məşğul olan obyektlərə aiddir”.

Onun sözlərinə görə, tədqiqat nüvə reaktorlarında və tibbi məqsədlərlə istifadə olunan radioaktiv maddələrin miqdarı çox azdır və onların geniş ərazilərə təsir göstərməsi real deyil:

“Tədqiqat nüvə reaktorlarında və tibbi məqsədlərlə istifadə olunan izotoplarda işlənən radioaktiv maddələr çox az miqdarda olur. Ümumiyyətlə, tibbi materiallarda istifadə ounan redioaktiv izotoplar qramladır.

Tədqiqat nüvə reaktorlarında isə 20–30 kiloqram civarındadır. Belə maddələrin partlaması və ya dağılması yalnız bir neçə kilometr əhatəsində təsir göstərə bilər, daha geniş ərazilərə yayılma ehtimalı yoxdur. Zənginləşmə obyektlərində istifadə olunan uran təbii urandır. Burada uran-238 və uran-235 izotopları bir-birindən ayrılır. Təbii uranda uran-235-in miqdarı cəmi 0.7 %-dir.

Silah istehsalı üçün isə bu göstəricinin 90 %-ə çatdırılması lazımdır. Bu proses "zənginləşmə” deyilən bir mərhələsidir. Zənginləşmə zamanı uran qaz halına gətirilir və sentrifuqa qurğularında fırladılaraq molekul kütlələrinə görə ayrılır.

Bu prosesdə uran tetraflorid (UF₄) və uran heksaflorid (UF₆) kimi qazlar əmələ gəlir. Hər hansı hücum baş verərsə, əsas hədəf məhz bu sentrifuqalar və ya uranla işləyən reaktorlar olur. Belə hallarda müəyyən sızmalar müşahidə oluna bilər.

Qeyd edək ki, hətta təbii şəraitdə belə, dağlarda uran yataqları olan ərazilərdə radioaktiv fon səviyyəsi bir qədər yüksək ola bilər. Uran qazları ağır qazlar sayılır və bu səbəbdən də nə özbaşına, nə də küləklə uzaq məsafələrə yayıla bilməzlər. Onların maksimal yayılma məsafəsi adətən 3-4 kilometr, çox güclü külək olduqda isə 10-15 kilometrə qədər ola bilər”.

O bildirib ki, Azərbaycan həmin obyektlərdən yüzlərlə kilometr uzaqdadır və buna görə də respublikamıza heç bir təsiri olmayacaq:

“Atom elektrik stansiyalarına edilən hücumlar isə beynəlxalq razılaşmalar və mexanizmlərlə tənzimlənən obyektlərdir.Buna görə də belə obyektlərdə partlayış ehtimalı çox aşağıdır. Əgər energetik nüvə reaktorunda hər hansı partlayış baş verərsə, bu, müəyyən səviyyədə Azərbaycana və qonşu ölkələrə təsir edə bilər.

Buna görə də Azərbaycanın müvafiq qurumları artıq keçən həftənin cümə günündən etibarən sərhədyanı rayonlarda monitorinqlər aparılır. Bu prosesdə Milli Nüvə Tədqiqatları Mərkəzinin, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin əməkdaşları aktiv şəkildə iştirak edirlər.

Hər hansı bir radioaktiv sızma baş verərsə, qarşısını almaq üçün həm kadr, həm də texniki baxımdan kifayət qədər imkanlarımız var. Buna görə də Azərbaycan əhalisinin təşvişə düşməsi üçün heç bir əsas yoxdur. Bu vaxta qədər ölkəmizə heç bir təsir olmayıb və bundan sonra da olmayacaq”. 

Əfsanə Rəcəb
“Cebheinfo.az”

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:261
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 19 İyun 2025 17:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri