“Regional aktor və Avropanın enerji təminatçısı” Əhliman Əmiraslanov

Danimarkanın paytaxtı Kopenhagendə keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 7-ci Zirvə toplantısı Avropanın enerji təhlükəsizliyini, regional münaqişələri və strateji tərəfdaşlıqları müzakirə etmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etdi. Zirvə toplantısında 50-yə yaxın ölkədən dövlət və hökumət başçıları iştirak edirdi. Bu platformada Azərbaycan Prezidentinin mövqeyi xüsusi diqqət çəkdi. Çünki Avropanın enerji xəritəsində Azərbaycanın payı artıq 2024-cü ildən etibarən 12 ölkəni əhatə edir və 2027-ci ilə qədər qaz ixracının 20 milyard kubmetrə çatdırılması planı mövcuddur.

Zirvə toplantısında Prezident İlham Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüş idi. Azərbaycan Prezidenti bir daha bəyan etdi ki, Qarabağ münaqişəsi başa çatıb, danışıqların mövzusu yalnız sülh müqaviləsi və sərhədlərin delimitasiyası ola bilər. Bu mövqe həm aydın, həm də prinsipialdır. Çünki 2020-ci ildən sonra regionun reallığı dəyişib və bunu Paşinyan da etiraf etmək məcburiyyətində qalır. Əlavə olaraq, görüşdə kommunikasiya xətlərinin açılması məsələsi gündəmdə olub. Bu, təkcə Azərbaycan və Ermənistan üçün deyil, həm də Avropa üçün mühüm mövzudur. Çünki Zəngəzur dəhlizi reallaşacağı halda, Avropa-Asiya ticarət xətti üçün yeni marşrut formalaşacaq.

Prezident İlham Əliyevin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta və Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenlə görüşləri Kopenhagen səfərinin strateji xəttini daha da gücləndirdi. Ursula Fon der Lyayen hələ 2022-ci ildə Bakıda imzaladığı sənədlə Azərbaycanı Avropanın “etibarlı enerji tərəfdaşı” adlandırmışdı. Budəfəki görüşdə isə əsas vurğu yaşıl enerji layihələrinə edildi. Qeyd edim ki, Qara dənizdən Avropaya çəkiləcək “yaşıl kabel” layihəsində Azərbaycan Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstanla birlikdə iştirak edir. Antonio Koşta ilə müzakirələrdə isə Azərbaycanın Avropa siyasi sisteminə inteqrasiya imkanları və enerji təhlükəsizliyindəki rolu müzakirə olundu.

O cümlədən, Kopenhagendə Prezident İlham Əliyevin Moldova Prezidenti Maya Sandu ilə görüşü də diqqət çəkdi. Moldova Avropanın ən həssas ölkələrindən biridir, çünki enerji asılılığı onun milli təhlükəsizliyinin əsas zəif nöqtəsidir. Bu kontekstdə Azərbaycan qazının Moldovaya çatdırılması məsələsi gündəmə gəlib. Bu, Azərbaycanın yalnız Cənubi Qafqazda deyil, Şərqi Avropada da mühüm oyunçuya çevrildiyini göstərir.Prezident İlham Əliyevin çıxışları bir neçə strateji mesajı özündə ehtiva edirdi. Dövlətimizin başçısı açıq şəkildə bəyan etdi ki, Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalanacağı halda regionda tamamilə yeni əməkdaşlıq mərhələsi başlayacaq. Azərbaycanın qaz və yaşıl enerji potensialı Avropanın ən çox ehtiyac duyduğu sahədir. Həmçinin Azərbaycan təkcə Cənubi Qafqazda deyil, həm də Avropanın siyasi müzakirələrində mərkəzi mövqeyə sahibdir.

Kopenhagen zirvəsi Azərbaycanın siyasətinin artıq lokal deyil, Avropada əhəmiyyət daşıyan xəttə çevrildiyini göstərdi. Prezident İlham Əliyevin Baş nazir Paşinyanla görüşü sülh prosesinin davamlılığını təsdiqlədi, Avropa İttifaqı rəhbərləri ilə dialoqu enerji xəritəsində Azərbaycanın çəkisini artırdı, Moldova ilə danışıqlar isə Şərqi Avropa ilə yeni enerji körpüsünü formalaşdırdı. 

Bir sözlə, Azərbaycan həm regional aktor həm də Avropanın enerji təminatçısıdır.

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin sədri,  akademik Əhliman Əmiraslanov