Regionda geosiyasi gərginlik artıb ŞƏRH

Kənar müdaxilələr təhlükə yaradır

Mütəllim Rəhimov: ““3+3” platforması Cənubi Qafqazda sabitliyin açarıdır”

"Bütün sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı üçün regionda sülh, sabitlik, təhlükəsizlik, rifah və əməkdaşlıq təşəbbüslərinin gücləndirilməsi olduqca önəmlidir". Bunu Baş nazirin müavini Şahin Mustafayev Bakıda keçirilən Azərbaycan, Rusiya və İran hökumət nümayəndələrinin üçtərəfli görüşündə deyib. Şahin Mustafayev bildirib ki, bu baxımdan Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüsü ilə yaradılmış “3+3” regional məşvərət mexanizminin aktuallığı artmaqdadır: "Bu təşəbbüs mövcud ikitərəfli və digər əməkdaşlıq formatlarını tamamlayır, regional təhlükəsizliyi və sabitliyi gücləndirir, iqtisadi artım və tərəqqi naminə yeni imkanlar yaradır. Ölkələrimiz arasında iqtisadi-ticari əməkdaşlığın bərabərhüquqlu və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında təşviqi zəruridir. Bununla yanaşı investisiya layihələrinin reallaşdırılması üçün davamlı olaraq əlverişli şəraitin yaradılması məqsədilə iş aparılmalıdır. Onu da qeyd edim ki, ölkələrimiz arasında üçtərəfli görüş formatı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılıb". 

Baş nazirin müavini xatırladıb ki, həmin təşəbbüsə əsasən 2016-cı il 8 avqust tarixində Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası, İran İslam Respublikası və Rusiya Federasiyası Prezidentlərinin birinci Zirvə toplantısı keçirilib: “Daha sonra isə 2017-ci ilin noyabrın 1-də Tehran şəhərində ikinci Zirvə toplantısı baş tutub. Azərbaycan Respublikası, İran İslam Respublikası və Rusiya Federasiyası Prezidentlərinin 2016-cı il 8 avqust tarixli Bəyannaməsinin və 2017-ci il 1 noyabr tarixli Birgə Bəyanatının iqtisadi əməkdaşlıq, təhlükəsiz və etibarlı regional və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi və energetika sahəsində layihələrin həyata keçirilməsi baxımından müstəsna rolu var. Zirvə toplantıları ilə yanaşı, ölkələrimiz arasında 2022-ci ildə Bakı şəhərində Azərbaycan, Rusiya baş nazirlərinin müavinləri və İranın yol və şəhərsalma nazirinin iştirakı ilə görüş keçirilib. Eyni zamanda, ölkələrimiz arasında üçtərəfli formatda görüşlərin keçirilməsi iqtisadi-ticari, nəqliyyat-logistika, energetika və qarşılıqlı maraq kəsb edən digər sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır".

Rusiyanın Ermənistanda səfiri Sergey Kopırkin də deyib ki, Moskva "3+3" regional məşvərət platformasının dördüncü nazirlər görüşünün 2025-ci ilin sonuna qədər keçirilməsini dəstəkləyir: "Həm Ermənistan, həm də Azərbaycan tərəfi belə bir iclasa ev sahibliyi etməyə hazırdır, onlar növbəlilik qaydasını razılaşdırmalıdır, biz də bu istiqamətdə hər cür köməklik edirik". Səfirin sözlərinə görə, bu platformanın Türkiyə və İran tərəfi ilə əlaqə saxlayan bütün iştirakçıları hesab edirlər ki, bu, faydalı formatdır və regional problemlərin həllində region dövlətlərinin özləri mühüm rol oynamalıdır: "Bu, bizim prinsipial mövqeyimizdir. Əlbəttə ki, üçüncü ölkələrin iştirakı dəyərli ola bilər, lakin bu iştirak reallıqların və regional oyunçuların maraqlarının başa düşülməsi üzərində qurulmalıdır".

Ədalət Partiyasının sədri Mütəllim Rəhimov "Sherg.az"a bildirib ki, regionda sabitliyin yaranması və bölgə dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafı baxımından "3+3" platforması olduqca əhəmiyyətlidir. Partiya rəhbərinin sözlərinə görə, bu, həm iqtisadi əlaqələri, eyni zamanda siyasi münasibətləri tənzimləmək gücündə olan bir platformadır: 

"Azərbaycan əvvəldən bu platformaya önəm verir, onun bütün iclaslarında iştirak edir. İndiki halda biz kənar güclərin regiona müdaxiləsinin hər zaman təlatümlər yaratdığını müşahidə etmişik. "3+3"formatı kənar müdaxilələrin ortadan qaldırılmasına xidmət edir. Cənubi Qafqaz regionuna böyük xarici təzyiqlər var. Bu məkan uğrunda geosiyasi savaşların getdiyini də biz qeyd edə bilərik. Bu baxımdan 6 dövlətin prosesdə birbaşa özlərinin iştirakı olduqca təqdirəlayiq olar. Bəs "3+3" formatının görüşü harada keçirilə bilər? Gürcüstan "altılıq" formatına o qədər isti münasibət bəsləməyib. Amma son zamanlar Gürcüstanda bu istiqamətdə müəyyən tərpənişin olduğunu qeyd edə bilərik. Azərbaycan və Ermənistan sülh prosesi davam edir. Ermənistan təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərinin Bakıda iclasa qatılmasından başqa qarşılıqlı səfərlər barədə nümunə yoxdur. Yəni psixoloji məsələləri də nəzərə almaq lazımdır. Məncə, ilk növbədə tədbirlərin neytral dövlətlərdə keçirilməsi daha məqsədəuyğun olar. Tədricən, münaqişəli vəziyyətdən çıxmaq istəyən ölkələrdə də "3+3" formatının növbəti tədbirləri keçirilə bilər. Azərbaycan daha öncə Ermənistan baş nazirini Bakıya səfərə dəvət etmiş, Paşinyan isə bundan imtina etmişdi. Ermənistanda daxili vəziyyət də gərgindir".