Rekord ölçüdə asteroid kəşf edildi: 8 futbol meydançasına bərabərdir

Alimlər rekord ölçüdə asteroid kəşf ediblər, ölçüləri təxminən səkkiz futbol meydançasına bərabərdir. 2025 MN45 adı ilə tanınan bu obyekt yalnız ölçüsü ilə deyil, həm də fırlanma sürəti ilə seçilir – bu, 500 metrdən böyük məlum asteroidlər arasında ən sürətli fırlanan asteroiddir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu "The Independent" yazıb.

Asteroidin eni təxminən 710 metrdir. O, öz oxu ətrafında tam bir dövrü yalnız 1,88 dəqiqəyə tamamlayır və Günəş sistemində əsas asteroid zolağı boyunca hərəkət edir.

"Əsas asteroid zolağı Yer kürəsindən təxminən 300 milyon mil məsafədə yerləşir və müxtəlif ölçülü milyonlarla asteroiddən ibarətdir – kiçik qırıntılardan 500 kilometrdən böyük obyektlərə qədər. Bütün asteroidlər hərəkət edərkən ya xaotik şəkildə fırlanır, ya da "tullanır”, lakin fırlanma sürəti fərqlidir. Bu, günəş istiliyi, digər asteroidlərlə toqquşma və asteroidin daxili quruluşu kimi amillərdən asılıdır”, deyə məqalədə bildirilir.

Asteroid 2025 MN45-in çox sürətli fırlanması astronomlara onun möhkəm materialdan ibarət olduğunu göstərib – bu səbəbdən asteroid parçalanmır. Çox asteroidlər, kiçik qırıntılardan ibarət olduqda, yalnız cazibə qüvvəsi ilə bir yerdə qalır və bu qədər sürətli fırlanma üçün dayana bilməzdi.

"Əsas asteroid zolağındakı obyektlərin parçalanmadan dözümlü fırlanma sürəti 2,2 saatdır. Daha sürətlə fırlanan asteroidlər isə bütöv qalmaq üçün fövqəladə möhkəm struktura malik olmalıdır. Asteroid nə qədər böyükdürsə və bu həddi aşaraq daha sürətlə fırlanırsa, onun materialı bir o qədər möhkəm olmalıdır”, deyə alimlər izah ediblər.

"The Independent" yazır ki, 2025 MN45 ABŞ Milli Elmi Fondu və Energetika Nazirliyi tərəfindən ABŞ-ın Çilidəki Vera C. Rubin observatoriyasından toplanan məlumatlar əsasında kəşf edilən təxminən 2000 obyekt arasında yer alır. Bu observatoriya dünyada ən böyük kameraya malikdir.

Müşahidələr ötən ilin aprel və may aylarında "First Look” proqramı çərçivəsində yeddi gün davam edib. Təxminən 1900 yeni asteroid arasında tədqiqatçılar 16 sürətli fırlanan və üç ultra-sürətli asteroid müəyyən ediblər. Sürətli asteroidlər 13 dəqiqədən 2,2 saata qədər fırlanır, ultra-sürətli asteroidlər isə beş dəqiqədən az müddətdə tam dövr edir. 2025 MN45 məhz ultra-sürətli asteroidlərdəndir.

Bu 19 asteroidin hamısı futbol meydançasından daha böyükdür. Alimlərin bildirdiyinə görə, məlum sürətli fırlanan asteroidlərin çoxu Yerə yaxın obyektlərdir – onlar Yer orbitindən 30 milyon milədək məsafədə keçir, yəni planetimizlə Günəş arasındakı məsafənin təxminən üçdə birində yerləşirlər.

Yer orbitinə 4,6 milyon mildən yaxınlaşan obyektlər potensial təhlükəli sayılır. Lakin NASA-nın məlumatına görə, qarşıdakı 100 ildə kütləvi dağıntıya səbəb ola biləcək asteroidlə toqquşma ehtimalı çox aşağıdır.

Mars və Yupiter arasındakı əsas asteroid zolağında sürətli fırlanan obyektlər daha nadir müşahidə olunur, çünki onları izləmək daha çətindir.

Kəşf edilən asteroidlərin demək olar ki, hamısı əsas zolağa aiddir ki, bu da tədqiqatçılara görə Rubin observatoriyasının əvvəllər mümkün olmayan məsafələrdə obyektləri qeyd edə bilmə qabiliyyətini göstərir.

"Bu araşdırma göstərir ki, Rubin artıq işin ilkin mərhələsində bizə nisbətən kiçik, lakin son dərəcə sürətli fırlanan əsas zolaq asteroidlərinin populyasiyasını öyrənməyə imkan verir, bu asteroidlər əvvəllər əlçatmaz idi”, deyə NSF NOIRLab astronomu Sara Qrinstrit qeyd edib.

Aydın