Remarkın təsbiti və İrrasional Federasiya

Erix Mariya Remarkı tanıyırsınız. Həm də çox yaxından. Axı ədəbiyyatdan az-çox xəbərdar olan hər kəsin "Zəfər tağı", "Qərb cəbhəsində yenilik yoxdur" kimi şedevrlərlə tanışlığı var.

Bax, həmin o Remark deyib: "Hər bir faciə dəfələrlə təkrarlandıqdan sonra komediyaya çevrilir".

Rusiya öz tarixi boyu dəfələrlə faciələr yaşayıb; müharibələrdə qalib gəlib, lakin... sülhə uduzub.

Mən məşhur Sovet-rus şairi Andrey Voznesenskinin bir xatirəsini oxucularımızla paylaşacam.

Əhvalat belə olub: ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında - Qorbaçovsayağı "demokratura" dövründə Sovet İttifaqından Qərbi Almaniyaya böyük bir heyət gedir. Turist qrupunda Voznesenski də olur.

Şair müsahibələrindən birində deymişdi ki, o, səfər yoldaşlarından bir qrupu ilə mağazaları gəzirmiş. Piştaxtalarda 50-dən çox növdə kolbasa olduğunu görüblər. Birdən rus turistlərdən biri özündən gedib, bayılıb. O, ayılanda səfər yoldaşları bu halın səbəbini soruşublar. Moskvada böyük bir zavodun direktoru olan həmin rus turist belə ritorik sual verib: "Biz bunlara (almanlara) qalib gəlmişik, yoxsa bunlar bizə qalib gəlib?!"

Bəli, tarixdə dəfələrlə belə olub; ruslar qələbə bayrağının kölgəsində ac-yalavac sürünəndə, zəfər notlarında inildyəndə, "məğlub olanlar" özlərinə normal dövlət qurub, inkişaf ediblər, insan kimi yaşamağın yolunu tapıblar.

Ruslar İsveçə qalib gəlib, İsveç indi xoşbəxt sosial dövlətdir. Finləri "məğlub ediblər", Finlandiya çiçəklənir. Yaponiya, Çin, Cənubi Koreya...

Ən son Gürcüstan üzərində "qələbə" qazandılar, bu ölkənin iki bölgəsini öz büdcəsinə bağlayıb saxlamaq öhdəliyindən başqa ruslar nə qazanmışdılar?! Heç nə. Ukraynada bir neçə bölgəni işğal ediblər, ayaqlarına bağlayıblar, nə irəli gedə bilirlər, nə geri qayıda bilirlər.

Rusların uğur saydıqları bir şey özləri üçün ağır, hətta faciəvi nəticələrlə tarixə keçib. Həm də dəfələrlə. Yenə də (hələ də) ağıllanmayıblar.

İndi bəzi rus ultramillətçiləri, vətənşüvənlər, "ştatlı" şovinistlər Azərbaycana hərbi müdaxilədən danışanda, Remarkın sözləri yada düşür. Uduzan pəhləvan məğlubiyyətdən usanmazmış!

Yeri gəlmişkən, Rusiya Dövlət Dumasının keçmiş deputatı Oleq Şeyn konkret dəlillərlə, faktlarla sübut edir ki, Rusiya Azərbaycana təsir rıçaqlarını itirib. Həm iqtisadi, həm hərbi-siyasi və sair baxımdan bu təsir az qala sıfıra bərabərdir; Azərbaycan çoxdan öz iqtisadi müstəqilligini təmin edib və "çoxqütblü dünyanın bir hissəsinə çevrilib".

Bunu dərk edənlər Rusiyanın özündə də var. Əslində Rusiya elə bədbəxt ölkələrdəndir ki, öz hakimiyyəti öz cəmiyyətinə qarşı döyüşür. Sözün hər mənasında.

Ətrafında "müttəfiq" deyə biləcəyi bir Çin var, o da Rusiyadan, sadəcə, öz məqsədləri üçün istifadə edir. Əslində özü Ukraynanı işğal etməyə çalışan - başı qardaş qırğınına qarışan Rusiya özü sürünən Çin işğalına məruz qalır, "xəbəri yoxdur". Bu, başını quma soxub, arxasının bayırda qaldığının fərqinə varmayan strauss davranışıdır. Tankların üstündə irəli getdiyini düşünən Rusiya, reallıqda tarixin inkişaf məntiqindən, proqressiv proseslərdən özünü geri qoyur.

Balaca Ermənistan, deyəsən, Rusiyadan daha ağıllı imiş: İrəvan Azərbaycan qarşısında məğlubiyyətini etiraf edib, müxtəlif manevrlərlə təcrid vəziyyətindən çıxmağa, qonşularla münasibətləri bərpa edib, normal inkişafa başlamağa cəhd edir. Nə dərəcədə alınır, o başqa məsələ. Hər halda cəhd edir. Ancaq iqtisadiyyatı ABŞ-ın bir şirkətinin varidatından da kiçik olan Rusiyada Vaşinqtonu müharibə ilə hədələyəcək qədər reallıq hissini itirmiş bir hakim zehniyyət var. Bu, artıq Remarkın dediyi o komediyadan da ötədir; tragikomediya səviyyəsinə düşüb.

Moskvada hələ də anlamırlar; ABŞ-ı sonuncu dəfə təhdid edən "superdövlət" artıq 34 ildir ki, dağılıb, tarix arxivlərlərinin dibinə çöküb. Onun yerində isə, sadəcə, irrasional Rusiya Federasiyası qalb. O qədər!

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info