Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Rəqəmsal suverenlik uğrunda mübarizə: Avropanın AI strategiyası

Rəqəmsal suverenlik uğrunda mübarizə: Avropanın AI strategiyası

Xalq qazeti portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Avropa İttifaqı (AI) süni intellekt sahəsində qlobal liderlərdən birinə çevrilməyi hədəfləyir. Avropa Komissiyasının sədri Ursula Fon der Lyayen bildirib ki, AI Avropanın rəqabət qabiliyyətini artırmaq, təhlükəsizliyi möhkəmləndirmək və biliklərə çıxışı daha demokratik etmək üçün mühüm alətdir. Əlbəttə, Avropa İttifaqının (Aİ) süni intellekt sahəsində qlobal liderlərdən birinə çevrilmək ambisiyası təkcə texnoloji inkişaf məqsədi daşımır, eyni zamanda, iqtisadi rəqabətqabiliyyətinin qorunması, strateji muxtariyyətin gücləndirilməsi və geosiyasi balansın saxlanılması ilə birbaşa əlaqəlidir. Avropa Komissiyasının sədri Ursula Fon der Lyayenin vurğuladığı kimi, süni intellekt Aİ üçün məhsuldarlığın artırılması, təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və biliklərə çıxışın demokratikləşdirilməsi baxımından əsas alətlərdən biridir. Lakin bu məqsədlərin reallaşması texnologiyanın özündən daha çox onu daşıyan infrastrukturun vəziyyətindən asılıdır.

Son illərdə süni intellektin biznes, sənaye, səhiyyə, nəqliyyat və dövlət idarəçiliyi kimi sahələrdə sürətlə yayılması Avropanı yeni bir seçim qarşısında qoyur: ya rəqəmsal transformasiyanı sürətləndirərək qlobal yarışda mövqeyini qorumaq, ya da ABŞ və Çin kimi texnoloji nəhənglərin arxasında qalmaq. “Nokia”nın araşdırması bu paradoksu açıq şəkildə ortaya qoyur. Şirkətlərin 84 faizinin AI-ni strateji prioritet kimi qəbul etməsinə baxmayaraq, respondentlərin üçdə ikisi mövcud telekommunikasiya və rəqəmsal bağlantı infrastrukturunun bu hədəflərə çatmağa imkan vermədiyini bildirir. Bu isə Avropada texnoloji ambisiyalarla real imkanlar arasında ciddi uyğunsuzluğun mövcud olduğunu göstərir.

Məsələnin kökündə struktur problemlər dayanır. ABŞ və Asiyanın qabaqcıl regionları ilə müqayisədə Avropa rəqəmsal şəbəkələrin qurulması, 5G-nin tətbiqi və özəl sektor investisiyalarının həcmi baxımından geri qalır. Xüsusilə 5G “standalone” texnologiyalarının ləng tətbiqi, fiber-optik şəbəkələrin qeyri-bərabər yayılması və “edge computing” infrastrukturunun yetərsizliyi süni intellektin real vaxt rejimində işləməsini məhdudlaşdırır. Halbuki AI sistemlərinin səmərəliliyi aşağı gecikmə, yüksək ötürmə qabiliyyəti və etibarlı məlumat axını tələb edir.

Bu kontekstdə IP-optik magistrallar və regional “edge” məlumat mərkəzləri təkcə texniki məsələ deyil, həm də iqtisadi və təhlükəsizlik məsələsidir. Süni intellektə əsaslanan sənaye avtomatlaşdırması, ağıllı şəhərlər və rəqəmsal səhiyyə sistemləri yalnız güclü və dayanıqlı şəbəkə infrastrukturu üzərində mümkündür. Əks halda, Avropa innovasiyaların istehsalçısı deyil, istehlakçısı mövqeyində qalmaq riski ilə üz-üzədir.

Digər mühüm ölçü isə kibertəhlükəsizlik və etibardır. Avropa İttifaqı AI sahəsində “insan mərkəzli” və etik yanaşmanı ön plana çıxararaq özünü ABŞ-ın bazar yönümlü, Çinin isə dövlət nəzarətli modelindən fərqləndirməyə çalışır. Lakin etibarlı süni intellekt yalnız hüquqi çərçivələrlə deyil, həm də təhlükəsiz texnoloji infrastrukturla mümkündür. Məlumatların qorunması, kritik şəbəkələrin müdafiəsi və rəqəmsal suverenlik məsələləri AI strategiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Bu baxımdan vahid rəqəmsal bazarın tamamlanması və tənzimləmələrin sadələşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hazırda Avropada fərqli ölkələr üzrə parçalanmış qaydalar investisiyaların qarşısını alır, texnoloji miqyaslanmanı çətinləşdirir və startapların qlobal səviyyədə rəqabət aparmaq imkanlarını zəiflədir. AI Aktı kimi təşəbbüslər risklərin idarə olunması baxımından mühüm olsa da, həddindən artıq tənzimləmə innovasiyanı boğmaq təhlükəsi yarada bilər. Bu balansın düzgün qurulmaması Avropanın texnoloji yarışda daha da geriləməsinə səbəb ola bilər.

Bir sözlə, Avropa İttifaqının süni intellekt sahəsində liderlik iddiası yalnız strateji bəyanatlarla deyil, real və sürətli investisiya qərarları ilə dəstəklənməlidir. Rəqəmsal bağlantı infrastrukturu gücləndirilməzsə, AI-nin iqtisadi artıma, məhsuldarlığa və təhlükəsizliyə töhfə vermək potensialı tam reallaşmayacaq. Ekspertlərin xəbərdarlığı aydındır: Avropa indi hərəkət etməsə, gələcək onillikdə innovasiya mərkəzi olmaq əvəzinə, qlobal texnoloji güclərin müəyyən etdiyi qaydalarla yaşamaq məcburiyyətində qala bilər.

Səbuhi MƏMMƏDOV

XQ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 09 Fevral 2026 16:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see417

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see340

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see316

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see311

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see293

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see289

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see285

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see270

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see270

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see260

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see244

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see224

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see203

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see202

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see177

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see175

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri