Icma.az
close
up
RU
Romantizmin üsyankar nəzəriyyəçisi O, Avropanın gələcəyini necə təsəvvür edirdi?

Romantizmin üsyankar nəzəriyyəçisi O, Avropanın gələcəyini necə təsəvvür edirdi?

Kulis.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Bu gün alman əsilli tanınmış filosof, yazıçı, şair, ədəbi tənqidçi və tərcüməçi Fridrix Şleqelin doğum günüdür.

Kulis.az bu münasibətlə onun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.

XVIII–XIX əsrlərin Avropa ədəbiyyatında romantizm yalnız bir ədəbi istiqamət deyil, həm də düşüncə inqilabı idi. Bu inqilabın nəzəri memarlarından biri isə alman filosofu, yazıçı və ədəbi tənqidçisi Fridrix Şleqel idi.

1772-ci ildə Almaniyada doğulan Şleqel həm romantizmin ideoloqlarından biri, həm də müasir ədəbi tənqidin və müqayisəli ədəbiyyatşünaslığın öncüllərindən sayılır. Onun ideyaları Avropa düşüncəsinin istiqamətini dəyişdirib. Şleqelin həyatı isə ən az əsərləri qədər dramatik və maraqlıdır.

Alman romantizmi haqqında danışarkən Şleqelin adı mütləq çəkilir. O, qardaşı Avqust Şleqellə birgə 1798-ci ildə “Athenäum” adlı jurnal yaratmışdı.

Bu jurnal romantizmin mərkəzi tribunası olmuşdu. Burada romantik poeziyanın fəlsəfəsi, sənətin azadlığı və yaradıcılığın sərhədsizliyi haqqında məqalələr dərc edilirdi. Əslində, romantizmin bir çox ideyası məhz bu jurnalın səhifələrində formalaşdı.

Şleqelin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun yazı forması idi. O, uzun traktatlardan çox qısa, paradoksal və fəlsəfi fikirlərlə dolu fraqmentlər yazmağı sevirdi.

Bu qısa mətnlər bəzən bir neçə cümlədən ibarət olurdu, amma içində böyük ideyalar gizlənirdi. Bu üsul sonradan modernist yazıçılar və filosoflar üçün də ilham mənbəyinə çevrildi.

Şleqelin şəxsi həyatı da roman kimi idi. O, Parisdə tanış olduğu Doroteya Fayt adlı qadına aşiq olur. Doroteya məşhur yəhudi filosofu Moses Mendelsonun qızı idi və o zaman başqa biri ilə evli idi. Buna baxmayaraq, Doroteya həyatını dəyişir və Şleqel ilə birlikdə yaşayır.

Bu münasibət dövrün Avropa cəmiyyətində böyük qalmaqal yaratdı. Şleqelin “Lusinde” adlı romanı da məhz bu sevgi hekayəsinin bədii və bir qədər cəsarətli təsviri kimi qəbul edilir.

Şleqel Avropada Şərq mədəniyyətinə maraq oyadan ilk intellektuallardan idi.

Parisə köçəndən sonra o, sanskrit dilini öyrənməyə başlayır və hind fəlsəfəsi ilə məşğul olur. 1808-ci ildə yazdığı “Hindlilərin dili və müdrikliyi haqqında” kitabı Avropada böyük rezonans doğurur. Bir çox alimlər bu əsəri hind-avropa dillərinin müqayisəli tədqiqinin başlanğıcı hesab edirlər.

Şleqelin həyatı təkcə yaradıcılıq baxımından deyil, düşüncə baxımından da kəskin dönüşlərlə dolu idi.

Gəncliyində o, fransız inqilabının ideyalarına simpatiya ilə yanaşan radikal fikirli intellektual idi. Lakin illər keçdikcə onun dünyagörüşü dəyişdi.

Daha sonrakı dövrdə Şleqel katolik düşüncəsinə yaxınlaşdı və Avropa mədəniyyətinin əsasını xristian dəyərlərində görməyə başladı.

1808-ci ildə Şleqel həyat yoldaşı Doroteya ilə birlikdə katolikliyə keçdi. Bu hadisə onun həyatında böyük dönüş nöqtəsi oldu. Bundan sonra o, romantizmi təkcə estetik deyil, həm də dini və mənəvi bir layihə kimi izah etməyə başladı.

Napoleon müharibələri dövründə Şleqel yalnız filosof kimi deyil, həm də siyasi publisist kimi fəaliyyət göstərirdi.

O, Avstriya dövlət aparatında çalışdı və Napoleona qarşı alman milli müqavimətini dəstəkləyən siyasi yazılar hazırladı.

Şleqelin ən böyük xidmətlərindən biri də ədəbiyyata yeni baxış gətirməsidir.

O deyirdi ki, ədəbiyyat yalnız bir millətin çərçivəsində öyrənilməməlidir. Əksinə, müxtəlif xalqların ədəbiyyatları bir-biri ilə müqayisədə araşdırılmalıdır.

Bu yanaşma sonradan müqayisəli ədəbiyyatşünaslığın əsas metodlarından birinə çevrildi.

Şleqel Vyanada oxuduğu məşhur mühazirələrdə Avropanın gələcəyini “yeni orta əsrlər” kimi təsəvvür edirdi.

Onun fikrincə, modern dünya bir gün yenidən mənəvi və dini dəyərlərə əsaslanan bir mədəniyyətə qayıdacaq.

1829-cu ildə vəfat edən Fridrix Şleqel romantizmin ən böyük şairlərindən biri kimi deyil, onun nəzəri memarı kimi tarixə düşdü.

Onun ideyaları romantik ədəbiyyatı formalaşdırdı, ədəbi tənqidin istiqamətini dəyişdi və Avropa humanitar elmlərinin inkişafına güclü təsir göstərdi.

Bu gün romantizm haqqında danışarkən Şleqelin adı çox vaxt kölgədə qalsa da, əslində həmin ədəbi inqilabın ən mühüm düşüncə adamlarından biri məhz o idi.

"Sizcə, mən neçə dəfə eyni hekayəylə aldanmışam?" - Çinarə Ömray Medianın İnkişafı Agentliyinin yeni Nizamnaməsi hazırlanacaq “Bir səfərin izi ilə - ABŞ” filminin təqdimatı oldu
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:185
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 10 Mart 2026 16:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri