Rusiya atəşkəsdə niyə maraqlı deyil? (ŞƏRH)

"Mövcud hesabatlar göstərir ki, prezident Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffun Moskvaya səfərinə rəğmən Kreml atəşkəs razılaşması öhdəsliyi götürməyib".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında Azərbaycan Yəhudi Media Mərkəzinin politoloqu Rüstəm Tağızadə ABŞ prezidenti Donald Trampın nümayəndəsi Stiven Uitkoffun Moskva səfərini şərh edərkən deyib. 

Ekspert qeyd edir ki, Vitkoffun missiyası ABŞ-ın Moskva ilə ünsiyyət kanallarını açmaq üçün daha geniş səylərinin bir hissəsidir:

"Yüksək profilli elçinin göndərilməsi həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə ABŞ-ın hərbi əməliyyatların azaldılmasına ciddi yanaşdığına işarədir".

Politoloq deyir ki, Putinlə birbaşa əlaqə yaratmaqla ABŞ administrasiyası danışıqlara hazır olduğunu nümayiş etdirmək və münaqişədə müvəqqəti fasilənin daha əsaslı müzakirələrə gətirib çıxara biləcəyini araşdırmaq məqsədi güdüb:

"Kremlin nöqteyi-nəzərindən atəşkəsə, hətta müvəqqəti də olsa, razılaşma ciddi risklər daşıyır. Putin qısamüddətli atəşkəslə bağlı xəbərdarlıq edib ki, bu, sadəcə olaraq Ukrayna qüvvələrinə yenidən qruplaşmaq və yenidən silahlandırmaq üçün lazım olan möhləti verə bilər. Bu baxımdan, Kremlin atəşkəsdə istəksiz olması dialoqu mütləq, tamamilə rədd etmək deyil, daha çox onun geniş strateji prioritetlərinin əksidir".

Rüstəm Tağızadə düşünür ki, Tramp administrasiyası üçün səfər həm diplomatik araşdırma, həm də ictimaiyyətlə əlaqələr məşqi rolunu oynayıb: 

"Görüşdə ABŞ-ın döyüşlərə danışıqlar yolu ilə son qoymağa sadiqliyi vurğulansa da, atəşkəslə bağlı hər hansı dərhal razılaşmanın əldə edilməməsi onun beynəlxalq auditoriyaların gözündə vasitəçi mövqeyini zəiflədə bilər. Tənqidçilər iddia edə bilərlər ki, nəzərəçarpacaq nəticələr olmadan bu cür təsirsiz diplomatik təşəbbüslər daha çox simvolik görünmək riski daşıyır. Digər tərəfdən, tərəfdarlar təklif edə bilər ki, dialoqun açılması - hətta dərhal nəticə verməsə belə - gələcək danışıqlar üçün zəmin yaradır. Hər iki tərəfin ifadə etdiyi ehtiyatlı nikbinlik onu göstərir ki, görüşdə irəliləyiş əldə olunmasa da, gələcək danışıqlar üçün qapını da bağlamadılar. Ukrayna münaqişəsinin qeyri-sabit kontekstində artan addımlar nəticədə daha sabit vəziyyətə kömək edə bilər".

Həmsöhbətimiz yekun olaraq bildirir ki, Vitkoffun səfəri ABŞ və Rusiya arasında mühüm ünsiyyəti asanlaşdırsa da, Kremli atəşkəslə razılaşmağa inandırmayıb:

"Rəsmi razılaşmanın olmaması onu deməyə əsas verir ki, hər iki tərəfdə strateji hesablamalar dərin köklü olaraq qalır. ABŞ üçün bu, həm bilavasitə taktiki maraqların, həm də uzunmüddətli geosiyasi strategiyaların oynadığı münaqişədə vasitəçiliyin çətinliklərini vurğulayır. Putin hazırda Kursk vilayətinə nəzarəti bərpa etmək istiqamətində çalışır. Ona görə də danışıqlara başlama müddəti uzanır. Putin həmçinin Kiyevin NATO-ya üzv olmasına, bu ölkədə sülhməramlıların yerləşməsinə də qarşıdır".

Qeyd edək ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiven Vitkoff Moskvaya səfəri çərçivəsində Rusiya lideri Vladimir Putinlə görüşüb. Bu barədə ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Maykl Uolts bildirib. Onun sözlərinə görə, Tramp administrasiyası Ukrayna nümayəndələri ilə Ciddədə (Səudiyyə Ərəbistanı) son görüşdən və Putinin hərbi əməliyyatların dayandırılması şərtləri ilə bağlı bəyanatından sonra nikbindir. Uolts əlavə edib ki, Amerika lideri Vitkoff Rusiyadakı danışıqların nəticələri barədə ona məlumat verdikdən sonra əlavə qərarlar verəcək. 

Rüfət Sultan