Rusiyada halal məhsulları marketlərdən yığışdıracaqlar?

Rusiyada Rus Pravoslav Kilsəsinə yaxın mühafizəkar və millətçi çevrələr supermarket rəflərində getdikcə daha çox yayılan halal sertifikatlı məhsulları hədəfə alan yeni bir müzakirə başladıb.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, “Halallaşma” adlandırılan bu proses müsəlmanlar üçün uyğunluğu sertifikatlaşdırılan məhsulların sayının artmasını ifadə edir. Tənqidçilər bunu rus kimliyinə və dünyəvi dövlət prinsipinə yönəlmiş təhdid kimi təqdim edirlər.

Müzakirə təkcə qida məhsulları ilə məhdudlaşmır. Çox geniş istehlak malları spektrini əhatə edən halal sertifikatlarının yayılması üzərində cəmlənir. Rus millətçi-pravoslav müxalif çevrələri iddia edirlər ki, bu işarələr istehsalçılar və pərakəndə satıcılar tərəfindən sayları artan müsəlman əmək miqrantlarını cəlb etmək məqsədilə istifadə olunur.

Kommunist Partiyasının deputatı Mixail Matveyev sosial şəbəkələrdə diqqəti çəkən bir sual səsləndirib:

“Halal işarəsinin yanına "Rus Pravoslav Kilsəsi tərəfindən təqdis olunub" işarəsi qoymaq olarmı? Əgər olmazsa, niyə dünyəvi dövlət məhsullar üzərində dini işarələr vasitəsilə ayrı-seçkiliyə icazə verir?”

Matveyev İnsan Hüquqları üzrə Ombudsman Tatyana Moskalkovaya ünvanladığı müraciətdə bu praktikanın halal istehsal aparılan müəssisələrdə dini əsaslı iş ayrı-seçkiliyinə yol aça biləcəyini və digər inanclara mənsub istehlakçılar üçün dini məhdudiyyətlər yarada biləcəyini iddia edib. Moskalkovanın isə bu mövzuda hər hansı rəsmi müraciət almadığını bildirdiyi qeyd olunur.

Rus Pravoslav Kilsəsinin (RPK) yüksək dini rütbəli nümayəndələri də müzakirəyə qoşularaq sertifikat əleyhinə ritorikanı gücləndiriblər. Sinodal Missionerlik Şöbəsinin rəhbəri, baş yepiskop Savva Tutunov halal sertifikatlaşdırılmasının müsəlmanların dini ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədini aşaraq “dini-siyasi, sivilizasion hücumun sübutuna” çevrildiyini iddia edib.

Tutunov sertifikatı “qalanın ələ keçirilməsi zamanı qaldırılan bayraq” kimi xarakterizə edib. Sosial media bloqunda müsəlmanlara qarşı sərt ifadələr işlədərək yazıb:

“İstehsalçıların bu yaltaqlığının əsas səbəblərindən biri radikal islamçıların kütləvi şəkildə gətirilməsi və ideoloji emal edilməsidir; onlar həyat tərzimizi öz standartlarına uyğunlaşdırmağımızı tələb edirlər”.

Baş yepiskop Savva vurğulayıb ki, hər bir ictimai dəyişiklik “Rus Pravoslav əsaslarına” uyğun olub-olmaması baxımından qiymətləndirilməlidir.

Halal mövzusu Rusiyada son illərdə İslamın ictimai təcəssümü ətrafında yaranan gərginliklərin ən son nümunəsidir. Pravoslav-mühafizəkar çevrələr daha əvvəl niqab (üzü örtən baş örtüyü) əleyhinə çıxışlar etmiş, müsəlman müştəriləri “incitməmək” üçün dövlət gerbi və ya kilsə təsvirlərindəki xaçların götürülməsinə və ya sadələşdirilməsinə etiraz etmiş, böyük şəhərlərdə məscid tikintisinə qarşı mövqe sərgiləmişdilər. Bundan əlavə, Rusiyada tətbiqinə başlanılan İslami (faizsiz) bankçılıq mexanizmlərini də kəskin tənqid etmişdilər.

Bununla yanaşı, halal sertifikatlaşdırma Rusiyada “Məhsul və Xidmətlərin Sertifikatlaşdırılması haqqında” Federal Qanuna əsaslanır. Qanun məcburi sertifikatlaşdırma tələbinə daxil olmayan məhsullar üçün könüllü sertifikatlaşdırmaya icazə verir. Dini qurumlar da bu hüquqi baza əsasında fəaliyyət göstərirlər.

Rusiyadakı ən böyük halal sertifikatlaşdırma mərkəzi Rusiya Müftilər Şurası (DUM RF) ilə əlaqəlidir. Digər mühüm mərkəz isə Rusiya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi (DSMR) tərəfindən idarə olunur və bu qurum Rus Pravoslav Kilsəsi ilə yaxşı münasibətlərə malikdir. DSMR “Halal – həyat tərzidir” şüarını irəli sürür və halal anlayışının yalnız qida ilə məhdudlaşmadığını, turizm, sığorta, tibb kimi bir çox xidmət sahələrini əhatə etdiyini bildirir.

Bundan başqa, bəziləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi xarici mərkəzlərdən səlahiyyət alan və əsasən İslam ölkələrinə ixraca yönəlmiş sertifikatlaşdırma qurumları da fəaliyyət göstərir.

Nigar Hacılı 
"Cebheinfo.az"

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin