Sabit inkişafı təmin edən hüquqi baza

Bu il Konstitusiyamızın qəbul edilməsinin 30-cu ildönümü kimi tarixə düşür. 1918-1920-ci illərdə cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətin əsas Qanununu qəbul edə bilməmişdi. Bu səbəbdən Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun tarixi SSRİ-nin tərkibində olduğu dövrə təsadüf olunur .Azərbaycan dövlətinin ilk Konstitusiyası 1921-ci il mayın 19-da I Ümumazərbaycan Sovetlər Qurultayında qəbul edilib. SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış yeni redaksiyası isə 1925-ci il martın 14-də IV Ümumazərbaycan Sovetlər Qurultayında qəbul edilib. Azərbaycan SSR-in 1978-ci il aprelin 21-də qəbul edilmiş son Konstitusiyası SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış olsa da, müəyyən özünəməxsusluğa malik idi. Azərbaycan SSR-i dövründə Konstitusiya bir neçə dəfə dəyişdirilmişdir.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycan dövlətçiliyi qarşısındakı ən böyük xidmətlərindən biri müstəqil dövlətin yeni Konstitusiyasının hazırlanmasıdır. Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra yeni Konstitusiya layihəsi üzərində ciddi iş başlandı. Yeni Konstitusiya layihəsinin hazırlanması kimi çox ciddi və məsuliyyətli vəzifəni bilavasitə öz üzərinə götürən dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev Komissiyanın 1995-ci il avqustun 16-da keçirilən iclasında çıxışı zamanı qeyd etmişdir ki: "Bu gün mən tam qətiyyətlə deyirəm və bütün dünyaya bəyan edirəm ki, Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qurmaq üçün Azərbaycan Respublikasını öz tutduğu yol ilə - demokratiya yolu ilə aparmaq üçün biz ciddi iş görmüşük, böyük addım atmışıq və bununla da müstəqil dövlətimizin hansı yolla getdiyini dünyaya bir daha sübut edirik".

1995-ci il noyabrın 12-də keçirilmiş referendumda seçicilərin 86 faizi iştirak etmiş və onların 91,9 faizi Konstitusiyanın qəbul edilməsinin lehinə səs vermişdir. Dövlətin Əsas Qanunu 1995-ci il noyabrın 27-də qüvvəyə minmişdir. İlk Konstitusiyanın milli dövlətçilik tarixində müstəsna əhəmiyyəti nəzərə alınaraq, Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1995-ci il 15 dekabr tarixli Fərmanına əsasən hər il noyabrın 12-si Konstitusiya Günü kimi qeyd edilməyə başlandı. Müstəqil dövlətin ilk Konstitusiyasının qəbulu ölkənin inkişafında tamamilə yeni mərhələnin başlanğıcının qoyulmasının göstəricisi idi.Ulu Öndər Heydər Əliyev demişdir: “Konstitusiyamız ümumbəşəri dəyərlərə və mütərəqqi milli ənənələrə söykənərək, bu günün reallıqlarını, dövlətin, cəmiyyətin inkişaf perspektivlərini əks etdirir.”

Sevindirici ki, bu il artıq beşinci dəfədir ki, Konstitusiya Günü işğaldan azad edilən Azərbaycan torpaqlarında da qeyd olunur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2025-ci ili “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edərək, xalqımızın dövlətçilik tarixində əlamətdar hadisələrin əhəmiyyətini vurğulayan növbəti bir mühüm addım atdı. 2025-ci ilin “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi qərarı, eyni zamanda, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunmasını xüsusi vurğulayır. 2020-ci ildə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi Qələbə, 30 illik işğala son qoyaraq ölkəmizin ərazi bütövlüyünü təmin etdi. Bu zəfər təkcə hərbi uğur deyil, həm də dövlətin güclü diplomatik mövqeyinin nəticəsi idi. Prezident İlham Əliyev müharibədən sonra da qətiyyətli siyasət yürüdərək, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı və bölgənin yenidənqurulması istiqamətində mühüm addımlar atmışdır. Bu prosesdə beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanmaqla Azərbaycanın suveren hüquqları daha da gücləndirilmişdir. “Konstitusiya və Suverenlik İli”nin elan edilməsi Azərbaycan xalqına öz tarixi və hüquqi dəyərlərini bir daha xatırladaraq, dövlətin suverenliyini və hüquqi təməllərini möhkəmləndirmək üçün mühüm bir addımdır.

“Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində ölkə daxilində geniş maarifləndirmə proqramları, hüquq təlimləri, konfranslar və ictimai müzakirələr keçirilir. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən bu tədbirlər, hüquqi biliklərin artırılması və milli birliyin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.

Gündüz Bayramov

YAP Samux rayon təşkilatının sədri