Sakit okeandakı vulkan püskürməsinin iqlimə təsirləri

Alimlər 2022-ci ildə "Hunga Tonga-Hunga Ha'apai" sualtı vulkanının püskürməsinin atmosferə gözlənilməz təsir göstərdiyini aşkar ediblər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" məlumat yayıb.

Yeni tədqiqata görə, kütləvi püskürmə istixana effekti yaradan metan qazının parçalanmasını sürətləndirən kimyəvi prosesi təşviq edib.

Britaniyalı alimlər tərəfindən aparılan təhlillər göstərib ki, 2022-ci ilin yanvar ayında "Hunga Tonga-Hunga Ha'apai"nin püskürməsi təkcə dağıdıcı gücü ilə deyil, həm də atmosferdə yaratdığı qeyri-adi kimyəvi təsirləri ilə diqqətəlayiqdir.

"Nature Communications" jurnalında dərc olunan məlumatlara görə, partlayışdan sonra əmələ gələn bulud Sakit okean üzərindən Cənubi Amerikaya doğru hərəkət edərkən, TROPOMI peyki qeyri-adi dərəcədə yüksək formaldehid konsentrasiyalarını aşkar edib. Formaldehid adətən stratosferdə geniş yayılmış maddə deyil, metanın parçalanması nəticəsində yaranan kimyəvi iz hesab olunur.

Tədqiqata görə, partlayış milyonlarla ton dəniz suyu və külü birbaşa stratosferə aparıb. Günəş işığının təsiri altında bu, qarışıq yüksək reaktiv xlor atomlarının sərbəst buraxılmasına səbəb olub.

Qeyd olunur ki, "Hunga Tonga" püskürməsi stratosferə çoxlu miqdarda su buxarı da gətirib. Bu su buxarı da öz növbəsində istixana effektini potensial olaraq artıra biləcək bir amil kimi qəbul edilir.

Tədqiqatçılar üçün əsas sual budur: Təbiətdəki bu kimyəvi prosesi təqlid etməklə metanı azaltmaq mümkündürmü, yoxsa belə bir müdaxilə atmosferin incə tarazlığını poza bilərmi?