Saxtalıqdan uzaq səmimi şənlik Yoxsulların toyu tablosu

Kulis.az “Palitra” rubrikasında Xalq rəssamı Əzim Əzimzadənin “Yoxsulların toyu” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Azərbaycan təsviri incəsənətində realist dəzgah qrafikasının və karikatura sənətinin təməlini qoyan Xalq rəssamı Əzim Əzimzadə Bakının Novxanı kəndində anadan olub, xüsusi rəssamlıq təhsili almadan öz anadangəlmə fəhmi və müşahidə qabiliyyəti ilə sənət zirvəsinə ucalmağı bacarıb.
O, "Molla Nəsrəddin" jurnalının səhifələrində dərc olunan kəskin satirik illüstrasiyaları və karikaturaları ilə cəmiyyətdəki xurafatı, cəhaləti və sosial bərabərsizliyi ifşa edib.
Rəssamın yaradıcılığı inqilabdan əvvəlki Azərbaycan həyatının, Bakı kəndlərinin etnoqrafik məişətinin və müxtəlif zümrələrin psixoloji portretlərinin canlı ensiklopediyasıdır.
Əzimzadə sulu boya və quaş texnikalarında hazırladığı çoxtərəfli məişət səhnələrində detallara həssaslıqla yanaşıb, xalq yumorunu realist müşahidə ilə birləşdirməyə nail olub.
1943-cü ildə Bakıda vəfat edən ustadın zəngin irsi Azərbaycan təsviri incəsənətində sosial realizmin və etnoqrafik rəngkarlığın qiymətli xəzinələrindən sayılır.

“Yoxsulların toyu”

Əzim Əzimzadənin cəmiyyətdəki sosial təbəqələşməni və ziddiyyətləri açmaq üçün ərsəyə gətirdiyi bu əsəri rəssamın realist məişət janrındakı monumental işlərdən sayılır.
Sənətkar bu tablo ilə yanaşı "Varlıların toyu" əsərini də ərsəyə gətirərək iki fərqli sosial sinfin şadlığa, adət-ənənəyə və həyata baxışını kəskin kontrastla müqayisə edib.
Əzimzadə uşaqlıq və gənclik illərində Bakı kəndlərində şahidi olduğu kasıb evlərinin ab-havasını, insanların səmimi sevincini və eyni zamanda maddi imkansızlığın doğurduğu məhdudiyyətləri dərin etnoqrafik dəqiqliklə kətana köçürüb.
Əsər hazırda Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində sərgilənir.
Əsərin kompozisiyası torpaq döşəməli, tavanı taxta tirlərdən ibarət dar və qaranlıq bir kənd evinin interyerində qurulub.
Rəsmin mərkəzində al-qırmızı və sarı geyimdə rəqs edən, üzünü yaylıqla qismən örtmüş qadın fiquru yer alır.
Onun əllərinin və bədəninin ritmik hərəkəti otaqdakı ümumi donuq havanı dağıdan əsas dinamik elementdir.
Sol tərəfdə gəlinlik geyimində sakitcə əyləşmiş utancaq gəlin, sağ tərəfdə isə əlində tutduğu dəfdə ifa edən musiqiçi və onun ətrafına toplanmış kənd camaatı təsvir olunub.
Əzimzadə bu əsərdə məkanın kasıblığını — çılpaq divarları, küncdəki sadə çırağı, xalçasız döşəməni və geyimlərdəki sadəliyi gizlətmədən, dürüstlüklə təqdim edib.
Lakin bu maddi yoxsulluğun mərkəzində insanların səmimi sevinci, əl çalaraq rəqsə qoşulan qadınların və uşaqların daxili istiliyi duyulur.
Sulu boya və quaş texnikasının verdiyi yumşaq keçidlər, tünd torpaq tonları ilə qadınların geyimlərindəki qırmızı, göy və sarı ləkələrin qarşılaşması tabloya xüsusi etnoqrafik canlılıq qatır.
Rəssam burada heç bir saxta bəzəyə yol vermədən, yoxsul cəmiyyətin mənəvi zənginliyini və həyat eşqini vizual sənəddə əbədiləşdirib.