Şəhərsalma və memarlıq sahəsində yeni strateji yanaşmalar

Müasir dövrdə şəhərlərin inkişafı iqtisadi dayanıqlılığın, sosial rifahın, ekoloji təhlükəsizliyin və milli strateji baxışın əsas göstəricilərindən birinə çevrilib. Məhz belə bir dövrdə Bakının Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına ev sahibliyi etməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və qlobal təşəbbüslərdə artan rolunun növbəti mühüm göstəricisi oldu.

2026-cı il mayın 18-də Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı həm siyasi, həm iqtisadi, həm də strateji baxımdan xüsusi diqqət doğurdu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər yalnız forum iştirakçılarına ünvanlanan mesaj deyildi. Bu çıxış eyni zamanda Azərbaycanın gələcək şəhər modeli, dayanıqlı inkişaf konsepsiyası və regionun inkişafında oynadığı rol barədə beynəlxalq ictimaiyyətə verilən aydın və prinsipial mövqe idi.

Prezident İlham Əliyev çıxışında xüsusi olaraq vurğuladı ki, Bakıda keçirilən forum artıq miqyasına görə dünyanın ən böyük beynəlxalq platformalarından birinə çevrilib. 182 ölkədən 45 mindən çox iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi Azərbaycanın beynəlxalq etimad qazandığını və qlobal tədbirlərin keçirilməsi üçün etibarlı məkan kimi qəbul olunduğunu bir daha nümayiş etdirdi.

Dövlət başçısı forum çərçivəsində Azərbaycanın son illərdə şəhərsalma və infrastruktur sahəsində əldə etdiyi uğurlardan da bəhs etdi. Xüsusilə işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən yenidənqurma və “ağıllı şəhər”, “ağıllı kənd” layihələri Azərbaycanın müasir şəhərsalma konsepsiyasına uyğun inkişaf modelini ortaya qoyur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa işləri artıq dünyanın diqqət mərkəzindədir. Bu ərazilərdə ekoloji standartlara uyğun, müasir texnologiyalara əsaslanan yeni yaşayış məntəqələrinin salınması Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də şəhərsalmanın yalnız tikinti prosesi kimi deyil, insan amilinə əsaslanan inkişaf modeli kimi təqdim olunması idi. Dövlət başçısı vurğuladı ki, şəhərlər insan rahatlığı, təhlükəsizlik, sosial rifah və ekoloji balans prinsipləri üzərində qurulmalıdır. Bu yanaşma müasir urbanizasiya çağırışlarına cavab verən ən aktual istiqamətlərdən biridir.

Forumun Bakıda keçirilməsi həm də Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq platforması kimi rolunu gücləndirdi. Son illərdə ölkəmizin COP29 kimi mühüm qlobal tədbirlərə ev sahibliyi etməsi, enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji və regional kommunikasiya layihələrində fəal iştirakı Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu daha da artırıb. WUF13 isə bu uğurların davamı olaraq Azərbaycanın qlobal gündəlikdə mühüm aktor statusunu daha da möhkəmləndirdi.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında dayanıqlı inkişaf və ekoloji təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi önəm verilməsi də təsadüfi deyildi. Dünyada urbanizasiya prosesinin sürətlənməsi yeni çağırışlar yaradır. Ətraf mühitin qorunması, enerji səmərəliliyi, yaşıl nəqliyyat və rəqəmsal idarəetmə sistemləri artıq müasir şəhərlərin əsas prioritetlərinə çevrilib. Azərbaycan isə bu istiqamətdə mühüm layihələr həyata keçirməklə regionda nümunəvi model formalaşdırır.

Bakının Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna ev sahibliyi etməsi ölkəmizin yalnız coğrafi baxımdan deyil, həm də strateji və siyasi baxımdan mühüm körpü rolunu oynadığını göstərir. Şərqlə Qərbin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan bu gün müxtəlif mədəniyyətləri, iqtisadi maraqları və beynəlxalq təşəbbüsləri bir araya gətirən mühüm platformaya çevrilib.

Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışı bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan yalnız öz milli maraqlarını müdafiə edən dövlət deyil, eyni zamanda qlobal problemlərin həllinə töhfə verən məsuliyyətli beynəlxalq tərəfdaşdır. Dövlət başçısının nitqində səslənən çağırışlar dayanıqlı inkişaf, humanist yanaşma və gələcək nəsillərin rifahına hesablanmış siyasətin aydın ifadəsi idi.

Bu gün Bakı artıq təkcə regionun deyil, dünyanın diqqət mərkəzində olan şəhərlərdən biridir. Müasir infrastrukturu, beynəlxalq tədbirlərə uğurla ev sahibliyi etməsi və sürətli inkişaf modeli ilə Azərbaycan paytaxtı qlobal urbanizasiya prosesində mühüm nümunəyə çevrilməkdədir. WUF13 çərçivəsində səsləndirilən fikirlər və təqdim olunan təşəbbüslər isə göstərdi ki, Azərbaycanın şəhərsalma siyasəti yalnız bu günün deyil, gələcəyin çağırışlarına hesablanmış strateji baxışa əsaslanır.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı çıxışı Azərbaycanın inkişaf fəlsəfəsini, dövlət siyasətinin prioritetlərini və gələcəyə yönəlmiş strateji hədəflərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Bu çıxış həm beynəlxalq ictimaiyyətə verilən mühüm mesaj, həm də Azərbaycanın müasir inkişaf modelinin təqdimatı kimi tarixə düşdü. Azərbaycanın əldə etdiyi uğurlar, həyata keçirdiyi irimiqyaslı layihələr və qlobal əməkdaşlığa verdiyi töhfələr isə onu göstərir ki, ölkəmiz gələcəyin şəhərlərini quran dövlətlər sırasında layiqli yer tutur.

Fidan Hüseynova

YAP Quba rayon təşkilatının sədri