Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

SəhiyyəÜST dən xərçənglə bağlı QORXULU PROQNOZ İki dəfə artacaq...

SəhiyyəÜST dən xərçənglə bağlı QORXULU PROQNOZ İki dəfə artacaq...

News24 saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Xərçənglə Mübarizə Proqramının rəhbəri, cərrahi onkologiya mütəxəssisi Andre İlbavinin açıqlamalarına əsasən, qlobal xərçəng yükünün qarşıdakı 20 il ərzində iki dəfə artacağı proqnozlaşdırılır. Xərçəng hazırda dünyada ən çox ölümə səbəb olan ikinci xəstəlikdir və hər beş nəfərdən biri bu xəstəliyə yoluxur.

News24.az publika.az-a istinadla xəbər verir ki, xərçəng anormal hüceyrələrin nəzarətsiz böyüməsi ilə xarakterizə edilən geniş bir xəstəlik qrupu olmaqla yanaşı, demək olar ki, istənilən orqan və ya toxumada meydana çıxa bilər. Hazırda 200-dən çox xərçəng növü mövcuddur və onlar meydana gəldiyi toxumaya əsasən adlandırılır. Türkiyədə həm kişilər, həm də qadınlar arasında ən çox rast gəlinən xərçəng növü dəri xərçəngidir. Kişilərdə ağciyər, prostat, kolon, düz bağırsaq, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngləri daha çox rast gəlinən növlər arasındadır. Qadınlarda isə döş, ağciyər, bağırsaq, düz bağırsaq, uşaqlıq boynu, yumurtalıq, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngləri daha geniş yayılıb.

Xəstəliyin erkən aşkarlanması ölüm riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Mütəxəssislər xərçəngin ilkin əlamətlərinə qızdırma, yorğunluq, ağrı, bədənin müxtəlif hissələrində müşahidə edilən kütlələr, qanaxmalar, öskürək, xoruldama, həmçinin dəri, bağırsaq və sidik ifrazatında dəyişikliklər kimi simptomların daxil olduğunu bildirirlər. Əlavə olaraq, gözlənilməz arıqlama da potensial xərçəng əlaməti kimi qeyd olunur. Xərçəngin yaranmasına təsir edən amillər dəyişməz (yaş, cins və genetik faktorlar) və dəyişdirilə bilən (tütün və alkoqol istifadəsi, hava çirkliliyi, qeyri-sağlam qidalanma, fiziki hərəkətsizlik və artıq çəki) faktorlar olmaqla iki əsas qrupa bölünür. A.İlbavinin sözlərinə görə, xərçəngin təxminən 5-10 faizi genetik risk faktorları ilə əlaqəlidir, lakin tütün istifadəsi xərçəngdən ölüm hallarının 20-25 faizinə səbəb olur. İlkin profilaktika xərçəngin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Sağlam çəkinin qorunması, balanslı qidalanma, tütün və alkoqol istifadəsindən çəkinmə, fiziki aktivliyin artırılması, yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və stress səviyyələrinin idarə edilməsi xəstəliyin qarşısının alınması üçün əsas tövsiyələr sırasındadır. Günəş şüalarından qorunmaq, kimyəvi maddələrə və radiasiyaya məruz qalmağı məhdudlaşdırmaq, həmçinin Hepatit B və HPV peyvəndi almaq da effektiv profilaktik tədbirlər arasındadır. İkinci dərəcəli profilaktika, xərçəngin erkən diaqnozuna yönəlmiş müayinə və testləri əhatə edir. HPV testi, uşaqlıq boynu xərçəngi müayinəsi, mamoqrafiya, kolonoskopiya və genetik testlər bu prosesin əsas hissələridir. Erkən diaqnoz ölüm nisbətlərini azaltmağa kömək edən əsas strategiyalardan biri hesab olunur. Üçüncü dərəcəli profilaktika isə xəstəliyin uzunmüddətli təsirlərini minimuma endirmək məqsədi daşıyır. Bu mərhələdə cərrahiyyə, radioterapiya, kemoterapiya, hormon terapiyası, genetik və hədəf terapiya kimi müalicə üsulları tətbiq olunur. Son illərdə xərçəng müalicələrində immunoterapiya, fərdi yanaşmalar və müasir diaqnostik metodlar diqqət mərkəzindədir. Xərçəng nisbətləri ölkələrin inkişaf səviyyəsi ilə sıx bağlıdır. Avropa, Şimali Amerika və Okeaniya regionlarında xərçəngin yayılma göstəriciləri yüksək olduğu halda, Afrikada bu göstəricilər daha aşağıdır. A.İlbavinin sözlərinə görə, yüksək gəlirli ölkələrdə tütün və spirt istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik və qeyri-sağlam qidalanma kimi faktorlar xərçəng yükünün artmasına səbəb olur. Lakin bu ölkələr infeksiyaya bağlı xərçəng növlərinin qarşısını almaq baxımından daha yaxşı göstəricilərə malikdirlər. Xərçəng yükünün artmasının səhiyyə sistemlərinə ciddi təzyiq göstərəcəyi bildirilir. Xüsusilə, xərçəngin idarə edilməsi və müalicəsi üçün yetərli infrastruktura malik olmayan ölkələr bu artımdan daha çox təsirlənəcək. Əgər vaxtında müvafiq tədbirlər görülməzsə, xərçəng müalicəsinin yüksək maliyyətləri və səhiyyə sistemlərində bərabərsizliklər ciddi problemlərə səbəb ola bilər. A.İlbavi bildirib ki, bəzi ölkələrdə xərçəng yükünün qarşıdakı 20 il ərzində iki dəfə artması gözlənilir və bu artımın əsasən xərçənglə mübarizə proqramlarının yetərincə inkişaf etmədiyi ölkələrdə müşahidə ediləcəyi ehtimal olunur.

Xərçəngin qlobal miqyasda yükünün artması ilə bağlı proqnozlar erkən diaqnoz və effektiv profilaktika tədbirlərinin vacibliyini bir daha vurğulayır. Xüsusilə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə xərçənglə mübarizə strategiyalarının gücləndirilməsi və səhiyyə sistemlərinin bu artıma uyğun şəkildə təkmilləşdirilməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir. Profilaktik tədbirlərin genişləndirilməsi və erkən diaqnoz imkanlarının artırılması, xərçənglə bağlı ölüm hallarının azaldılmasında mühüm rol oynaya bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:194
embedMənbə:https://news24.az
archiveBu xəbər 05 Fevral 2025 22:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri