Şəkər əvəzediciləri insult riskini artırır

Kolorado Universitetindən amerikalı tədqiqatçılar məşhur şəkər əvəzedicisi olan eritritolun beyin damarlarının sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yarada biləcəyini müəyyən ediblər.

Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə tədqiqat "Journal of Applied Physiology" jurnalında dərc olunub.

Eritritolun beyin hüceyrələrinə təsirini modelləşdirərkən məlum olub ki, bu maddə oksidləşdirici stressi 75% artırır. Bundan əlavə, damarların genişlənməsi üçün vacib olan azot oksidinin sintezi 20% azalıb. Eyni zamanda damarları daraldan maddələrin istehsalı artıb və trombların həll olunması prosesi pozulub. Bu dəyişikliklər beyin qan dövranının zəifləməsi və insult riskinin artması üçün zəmin yaradır.

Təcrübədə istifadə edilən eritritol miqdarı təxminən bir ədəd “şəkərsiz” içkidəki miqdara bərabər olub. Tədqiqat “in vitro”, yəni hüceyrə kulturlarında aparılsa da, əldə olunan nəticələr alimlərdə narahatlıq doğurub. Eritritolun real orqanizmdə təsirini qiymətləndirmək üçün əlavə klinik sınaqlara ehtiyac olduğu məlum olub.

Qeyd edək ki, eritritol qida sənayesində, ilk növbədə diabet xəstələri və keto dieters üçün nəzərdə tutulmuş "pəhriz" məhsullarında geniş istifadə olunur. Bu maddə desertlərin, saqqızların, qazlı içkilərin və “şəkərsiz” qeydli digər məhsulların tərkibinə daxildir. Qanda qlükoza səviyyəsini yüksəltmədiyi üçün şəkərə daha təhlükəsiz alternativ kimi qəbul edilir.

Lakin getdikcə daha çox məlumat göstərir ki, onun bioloji təsiri lazımınca qiymətləndirilməmiş ola bilər. 2023-cü ildə aparılmış başqa bir araşdırmada isə eritritol səviyyəsi yüksək olan insanlarda ürək-damar problemlərinin daha çox qeydə alındığı bildirilmişdi. Hələlik təhlükəsiz istehlak həddi mövcuddurmu və damar xəstəliklərinə meyilli insanlarda bu maddənin fərqli təsir göstərib-göstərmədiyi məlum deyil.

Bu səbəbdən istehlakçılar məhsul tərkibinə daha diqqətlə yanaşmalı və xroniki xəstəlikləri olan şəxslər həkimlə məsləhətləşməlidirlər. Mütəxəssislər həmçinin bildirirlər ki, “təbii” və “təhlükəsiz” hesab edilən qida əlavələrinin də hərtərəfli şəkildə təhlükəsizlik baxımından qiymətləndirilməsi vacibdir.

Həmidə İbrahimova