Səlcuqlu dövründən günümüzə qədər ləzzətini qoruyan, Sultan süfrəsinin bəzəyi kadayıf dolması Video

Erzurum öz qədim tarixi və soyuq iqlimi, eyni zamanda özünəməxsus ləzzətli mətbəxi ilə tanınan Anadolu şəhəridir. Erzurumun ən məşhur ləzzətlərindən biri olan kadayıf dolması təkcə Türkiyədə deyil, dünyada da ad qazanan bir şirniyyatdır. Lakin bu ləzzətin ardında hamının bilmədiyi və kəşf edilməyi gözləyən sirrlər var.

Rəvayətlərə görə, bu şirniyyat ilk olaraq 19-cu əsrin sonlarında, Erzurumlu bir aşpaz tərəfindən təsadüfən kəşf edilib. O dövrdə, kadayıf şirniyyatı hazırlayarkən artıq qalan kadayıfları dəyərləndirmək istəyən aşpaz, tellərin içərisinə qoz qoyaraq büküb və yumurtaya batırıb qızartmış və şərbətlə şirinləşdirib. Nəticədə damaqda iz buraxan bu ləzzət, qısa müddətdə Erzurum xalqı tərəfindən mənimsənilib və günümüzə qədər gəlib çatıb.

Mənbələrdə Səlcuqlu və Anadolu bəylikləri dövründə şorba və aşxanalarda verilən yeməklərin siyahısında Erzurum kadayıf dolmasının da adı keçir. Bu barədə Prof. Ünver, “Berayı Hassa” adlı mətbəx dəftərlərindəki qeydlərdən kadayıf dolmasının Sultanın üstünlük verdiyi şirniyyatlar arasında olduğunu qeyd edir.

Erzurum kadayıf dolmasının ləzzətinin sirri istifadə edilən məhsulların keyfiyyəti və bir-birilə uyğunluğu sayılır. Təzə tel kadayıf, iri döyülmüş qoz, kənd yumurtası və təbii şəkərdən hazırlanan şərbət, bu şirniyyatın əvəzolunmaz dad mənbəyidir.

Kadayıf dolmasının əsl sirri, əslində onu hazırlanmasındakı ustalıq məharətindədir. Kadayıfın bükülməsindən qızardılmasına, şərbətin zərifliyindən, şirniyyatın şərbətə qovuşmasına qədər hər mərhələdə böyük bir qayğı və təcrübəyə ehtiyac duyulan əmək var. Erzurumlu şirniyyat ustaları, bu ləzzəti gələcək nəslə ötürərək, kadayıf dolmasının orijinal reseptini və ləzzətini qorumaqda da "ustadır", desək yerinə düşər.

Erzurum kadayıf dolması, fərqli damaq zövqlərinə xitab edəcək şəkildə çeşidlənib. Klassik qozlu kadayıf dolması ilə yanaşı, püstəli və qaymaqlı hətta şokoladlı kadayıf dolma versiyaları da satışa çıxarılır. Xüsusilə Ramazan ayında, Erzurum sakinlərinin süfrələrindən əskik olmayan kadayıf dolması, iftar süfrələrinə də dad qatır.

Erzuruma məxsus ənənəvi kadayıf dolması, təkcə bir şirniyyat deyil, eyni zamanda Erzurum mədəniyyətinin də mühüm bir parçasıdır. Bu ləzzətli şirniyyat, Erzurumun qonaqpərvərliyini və zəngin mətbəx mədəniyyətini də özündə əks etdirir. Erzuruma gələn qonaqlar, mütləq bu unikal ləzzəti dadmadan şəhərdən ayrılmırlar. Kadayıf dolması, Erzurumun tanıdılmasında da mühüm bir rol oynayır və şəhərə gələn turistlərin marağını çəkir. Yerli əhalinin də xoş günlərinin simvoluna çevrilən bu şirniyyat soyuq iqlimin isti insanlarının damaq zövqünün yüksək səviyyəli olduğunu da açıq şəkildə göstərir.

Qeyd dək ki, Erzurum kadayıf dolması, 26.06.2012 tarixində Türk Patent və Marka Qurumu tərəfindən coğrafi işarə ilə qeydə alınmış bir şirniyyatdır Kadayıf dolmasının orijinal resepti və ləzzəti bu qeydiyyat vasitəsilə qorunmaqdadır. Erzurum kadayıf dolması, həm də Türkiyənin mətbəx mədəniyyətinin dadlı mirasıdır.

Orxan, Bizimyol.info