Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Sentyabrda kəşf olunan PENISILLIN Azərbaycanlı həkim öz venasında nəyi sınadı?

Sentyabrda kəşf olunan PENISILLIN Azərbaycanlı həkim öz venasında nəyi sınadı?

Icma.az bildirir, Medicina portalına istinadən.


20-əsrdə Dünya tibb elmində və ümumiyyətlə, praktik təbabətdə baş vermiş ən böyük yeniliklərdən biri — penisillinin kəşfi 1928-ci ilin sentyabr ayına təsadüf edir. Məhz bu kəşflə təbabətdə inqilab effekti yaradan antibiotikototerapiya erası başlanmış və bu vaxta qədər müalicəsi çətin hesab edilən, bəzən qeyri-mümkün olan xəstəliklərlə mübarizədə böyük uğurlar qazanılmışdır.

Medicina.az xəbər verir Azərbaycan Tibb jurnalının baş redaktor müavini Fuad İslamzadə penisillinin tarixi barədə araşdırma məqaləsini təqdim edib.

Qeyd etmək istərdim ki, təbabət tarixinə dair olan bir çox ədəbiyyat mənbələrində penisillinin kəşfi bir təsadüflə əlaqələndirilir. Çünki bu kəşfin müəllifi olan şotlandiyalı alim Aleksandr Fleminq özü də bunun bir təsadüf nəticəsində baş verdiyini bildirmişdi. 1938-ci ildə o vaxt məşhur ingilis immmunoloqu Almrot Raytın laboratoriyasında işləyən Fleminq irinli yaraların və bir sıra infeksion-iltihabi xəstəliklərin əsas törədicilərindən olan stafilokoklar üzərində tədqiqat aparırdı. Bir gün Fleminq stafilokokların tədqiqi üçün mikrob əkmələri hazırlanan kasacıqlari (Petri kasaları) termostatdan çıxararkən onlardan birində stafilokokların inkişaf etmədiyini müşahidə edir və görür ki, həmin kasacığın kənarında kiçik bir kif topası əmələ gəlib. Belə bir dəyişikliyi başqa adam görsəydi, bəlkə də heç əhəmiyyət verməz və kasanı yuyulmağa göndərərdi. Ancaq Fleminq bu hadisəni diqqətdən kənarda saxlamamaqla sübut etdi ki, elmdə təsadüf hesab edilə biləcək təbiət hadisələri də yalnız böyük istedada malik insanların qarşısına çıxdıqda böyük kəşflərin ortaya çıxması ilə nəticələnə bilər.


Fleminq əldə etdiyi kif kütləsini tədqiq edərək, bu kütlənin əsasını penisillium notatum adlı təkhüceyrəli mikroskopik göbələkcilərin təşkil etdiyini öyrəndi və bu göbələkciklərin həyat fəaliyyəti zamanı xarici mühitə antimikrob xassəli maddə ifraz edildiyini aşkar etdi. Həmin maddəyə isə penisillin adı verildi. Bu kəşflə əlaqədar olaraq 1928-ci ilin 13 sentyabr günü təbabət tarixinə Penisillinin Kəşfi Günü kimi daxil olub.

Fleminqin kəşfi sonrakı illər ərzində penisillinin xassələrinin və təbabətdə tətbiq edilmək üçün təmiz şəkildə alınması məqsədilə aparılan intensiv tədqiqatlara təkan verdi. İlk vaxtlar penisillini təmiz şəkildə əldə etmək mümkün olmurdu. Çünki bu maddə toplandığı mühitdə tezliklə parçalanır və əsas xassələrini itirirdi. Bu vəzifənin öhdəsindən gəlməyə isə Oksford Universitetində Hovard Florinnin laboratoriyasında işləyən Ernest Çeyn oz elmi rəhbəri ilə birgə apardığı gərgin iş sayəsində nail oldu. Onlar ilk növbədə müəyyənləşdirdilər ki, penisillinin tezliklə parçalanmasının səbəbi onun toplandığı mühitdə olan turş xassəli maddələrin təsiri ilə bağlıdır. Buna görə penicillium notatum göbələklərinin inkişaf etdiyi mühitdə toplanan turş xassəli maddələri neytrallaşdırmaq üsulu hazırladılar və bunun ardınca penisillin molekuluna onun strukturunun sabitləşməsinə komək edən, lakin antimikrob xassəsinin zəifləməsinə səbəb olmayan kompleks əlavə etməyə nail oldular. Buna görə müasir dövrdə istifadə edilən penisillin preparatlarının tərkibinə benzil radikalı və kalium, ya da natrium kationu daxildir.

Penisillinin dərman preparatının klinik istifadəsinə 1941-ci ildə başlanılmışdır. Bu preparatın tətbiqi sayəsində İkinci Dünya müharibəsi dövründə yüz minlərlə yaralının həyatının yara prosesinə irinli infeksiya qoşulması nəticəsində başa çatmasının qarşısı alınmışdır. Bundan əlavə, penisillin uzun müddət ərzində pnevmoniya, peritonitlər, sifilis, revmatizm kimi çətin sağalan xəstəliklərin müalicəsində uğurla istifadə edilən yeganə prepararat olmuşdur. Bu preparatın kəşfinə və klinik praktikada uğurla tətbiqinə görə 1945-ci ildə Aleksandr Fleminq, Hovard Flori və Ernest Çeyn Nobel mükafatı ilə təltif edilmişdilər.


Penisillinin haqqında daha bir maraqlı faktı da qeyd etmək istərdim. İlk vaxtlar penisillin müalicə məqsədilə yalnız əzələ daxilinə yeridilmək yolu ilə istifadə edilirdi. Lakin bu halda uzun müddət sürən ağır iltihabi xəstəliklərin müalicəsində preparat az effekt verirdi. Buna yalnız preparatın vena daxilinə yeridilməsinə dair fikirlər var idi. Lakin bu usulun həyat üçün təhlükəli oldüğu hesab edildiyinə görə heç kim buna risk etmək istəmirdi. Həmvətənimiz — Respublikanın Əməkdar həkimi, professor Salih Salihov (1909-1976) bu üsulu ilk dəfə öz üzərində tətbiq etməklə effektivliyini subuta yetirmişdir. O, penisillinin venadaxili tətbiqinin mümkünlüyünü öz venasina preparat yeritdirməklə sübut etmək qərarı verdikdə, bu işi etməli olan tibb bacısı qorxaraq professorun tapşırığını yerinə yetirməkdən imtina etmişdi. Buna görə prof. S.Salihov bu işə öz istəyi ilə qərar verdiyinə dair bəyanat yazaraq imzalamış və yalniz bundan sonra tibb bacısı tapşırığı yerinə yetirmişdi.

Aygün

Medicina.az


Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:128
embedMənbə:https://www.medicina.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 16:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see307

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see304

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see282

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see279

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see262

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see255

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see247

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see244

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see239

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see236

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see235

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see214

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see212

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see209

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see195

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see188

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see187

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri