Seriallar: Vaxt dolduran əyləncə, yoxsa düşüncəyə təsir edən mesajlar?

Son illərdə seriallar insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Axşam saatlarında televizoru açan kimi müxtəlif kanallarda bir-birinin ardınca seriallar başlayır. Xüsusilə də evdə daha çox vaxt keçirən qadınlar üçün seriallar artıq sadəcə əyləncə deyil, gündəlik həyatın bir parçasına çevrilib. Bir çox evdə günün müəyyən saatları var ki, həmin vaxt serial izləmək demək olar ki, bir ənənəyə çevrilib. Bəzən ailə üzvləri belə planlarını serial saatına uyğun qururlar. Serial qəhrəmanlarının taleyi, onların münasibətləri, mübahisələri və sevincləri sanki real insanların həyatı kimi müzakirə olunur.

Bəs bu serialların verdiyi mesajlar nə dərəcədə doğrudur?

Serialların əsas məqsədi tamaşaçı cəlb etməkdir. Bunun üçün isə ssenarilərdə daha çox dramatik hadisələrə, konfliktlərə, intriqalara və emosional gərginliyə üstünlük verilir. Bir çox seriallarda ailədaxili münaqişələr, xəyanət, qısqanclıq, manipulyasiya və intriqalar əsas mövzu kimi təqdim olunur. Bu isə zamanla tamaşaçıda elə bir təsəvvür yarada bilər ki, sanki real həyat da yalnız belə münasibətlər üzərində qurulub. Xüsusilə, ailə münasibətlərinin təqdimatında bəzən reallıqdan uzaq obrazlar yaradılır. Məsələn, bəzi seriallarda qadın obrazı ya həddindən artıq qurban kimi göstərilir, ya da bütün problemlərin səbəbi kimi təqdim olunur. Halbuki real həyat daha mürəkkəb və daha balanslıdır.

Digər tərəfdən, seriallar insanların düşüncə tərzinə və gözləntilərinə də təsir edə bilir. Uzun müddət eyni tip hekayələri izləyən tamaşaçı bəzən bu hadisələri şüuraltı şəkildə normal qəbul etməyə başlayır. Ailə münasibətlərindəki dramatik davranışlar, emosional manipulyasiyalar və həddindən artıq konfliktlər sanki adi hal kimi görünə bilər. Bu isə xüsusilə gənc tamaşaçılar üçün müəyyən yanlış təsəvvürlər yarada bilər.

Əlbəttə, serialların yalnız mənfi tərəflərindən danışmaq da doğru olmaz. Yaxşı hazırlanmış seriallar cəmiyyətin problemlərini gündəmə gətirə, sosial mövzulara diqqət çəkə və insanlara müəyyən dərslər də verə bilər. Bəzən bir serialda göstərilən hadisə insanların öz həyatına başqa gözlə baxmasına səbəb olur. Amma məsələ ondadır ki, hər izlənilən hekayə həqiqəti əks etdirmir.

Seriallara həyat dərsi kimi yox, sadəcə bədii məhsul kimi yanaşmaq daha doğru olar. Çünki ssenarinin əsas məqsədi reallığı olduğu kimi göstərmək deyil, tamaşaçını ekran qarşısında saxlamaqdır. Buna görə də serial izləyərkən ən vacib məsələ tənqidi düşüncəni itirməməkdir.

Seriallar boş vaxtı doldura bilər. Amma həyatın yerini tuta bilməz.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info