Si Cinpin orduya güvənmir..?

...Si Cinpin üçüncü müddətə Çin lideri olaraq Xalq Azadlıq Ordusunun (PLA) zirvəsində görünməmiş bir üsyan gördü. 2022-ci ildən bəri Kommunist Partiyasının ali hərbi orqanı olan Mərkəzi Hərbi Komissiyanın yeddi üzvündən üçü də daxil olmaqla 21 yüksək rütbəli zabit vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.

Təmizləmələr zamanı öldürülənlər arasında müdafiə naziri və on ildən artıqdır ki, generalların yüksəldilməsinə cavabdeh olan bir zabit də var.

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə "Foreign Affairs" yazıb.

Si əvvəllər hərbi islahatlar və təmizləmələr, o cümlədən 2015-ci ildə komandanlığın əsaslı təmiri həyata keçirib.

Lakin son hadisələr təəccüblüdür: devrilmişlərə siyasi rəqibləri deyil, Si-nin keçmiş müttəfiqləri daxildir.

Bu, Si-nin orduya nəzarətinin zəiflədiyi, bəziləri hətta onun siyasi çöküşünü təklif etdiyi ilə bağlı fərziyyələri artırdı. Reallıqda təmizlənmələr bunun əvəzinə Si-nin ordunu möhkəm nəzarətdə saxlamağa davam etdiyini nümayiş etdirə bilər.

Təcrübəli strateq kimi o, hətta yaxın adamlarından da qurtulmağa hazırdır, partiya liderinin gözündə toxunulmazların olmadığını göstərir. Si-nin əsas məqsədi ordudakı təcrid və korrupsiyanı aradan qaldırmaq, onu partiyaya tamamilə sadiq və onun əmrləri ilə hərəkət etməyə hazır vəziyyətə gətirməkdir, istər daxili iğtişaşlar, istərsə də ABŞ ilə münaqişə...

Mərkəzi Hərbi Komissiya sədrinin müavini He Veidonq və Siyasi Departamentin direktoru admiral Miao Hua-nın vəzifəsindən kənarlaşdırılması Qərb analitiklərinin xüsusi diqqətini çəkib. Cünki hər ikisinin Si ilə çoxdankı əlaqələri var idi, lakin 2024-cü ildə ictimaiyyətin gözündən itdi. Səbəblər iki ola bilər: ya Si tabeliyində olanları dəyərləndirərkən səhv edib, ya da orduda müxalifət formalaşır.

Lakin hər iki versiya çətin ki, ordu ənənəvi olaraq siyasətə açıq müdaxilədən çəkinir və ictimai təmizləmələr daha çox nizam-intizam və nəzarəti gücləndirməyə xidmət edir.

Si gəncliyindən orduya yaxın olub. Təhsilinə görə mühəndis olan sələflərindən fərqli olaraq, o, orduya nəzarətin siyasi hakimiyyətin açarı olduğunu başa düşürdü. O, ayrı-ayrı generalların maraqlarının ümumi vəzifələrdən üstün olduğu iflic və korrupsioner strukturla üzləşmişdi.

...Si islahata quru qoşunlarını əvvəlki üstünlüklərindən məhrum etməklə və silahlı qüvvələrin bütün qollarının bərabər olduğu vahid komanda strukturu yaratmaqla başladı. Modernləşmə proqramı iddialı idi.

Ordu ixtisar edildi, donanma və hava qüvvələrinin büdcələri artırıldı, komandanlıq zənciri sadələşdirildi.

Si həmçinin korrupsiyanı aradan qaldırdı və ciddi partiya nizam-intizamı sistemi qurdu. Si-nin strategiyası sərt, hətta qeyri-insani görünür. Komandanlığa daimi təzyiq, ictimai təmizləmələr, karyera perspektivləri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik...

Lakin Si üçün bu, istər Tayvana qarşı hərəkət, istər ABŞ-ın mümkün müdaxiləsinə qarşı, istərsə də daxili narazılığı yatırmaq kimi istənilən sınaqlara davamlı ordu yetişdirmək üçün bir vasitədir.

O, əmin olmaq istəyir ki, hərbçilər tərəddüd etmədən əmrləri yerinə yetirməyə hazırdırlar. Bu islahatlara baxmayaraq, Si hələ də orduya etibar etmir.

Onun nəzərində bunun hələ də sınaq, nizam-intizam və ideoloji təmkinliliyə ehtiyacı var.

Hələlik isə Si “təmizləmə blitskrieg”ini davam etdirir.

Çin Xalq Azadlıq Ordusu inkişaf edir, lakin onun Partiyanın tam sadiq instrumental qüvvəsinə çevrilməsi hələ tamamlanmayıb.

Əli Babayev