Siçanlarda sınaqdan keçirilən müalicə xərçəngin inkişafını dayandırdı

Cohns Hopkins Klinikasının alimləri süd vəzi, mədəaltı vəzi və əzələ toxuması şişləri olan siçanlar üzərində apardıqları eksperimental araşdırmalarda immun sistemini gücləndirməyin yeni yolunu tapıblar. Bu üsul xərçəngin təkrarlanmasının qarşısını alır və sağqalmanı yaxşılaşdırır.

Ölkə.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Nature Immunology" jurnalında dərc olunub.

Zərərli şişlər çox vaxt “immunosupressiv” və ya “immun baxımdan soyuq” olur – yəni immun sistem onları tanımır və hücum etmir. Belə xəstələr adətən ənənəvi müalicəyə zəif reaksiya göstərir və proqnozları pis olur. Tədqiqatçılar bu tip şişləri “oyadaraq” onları “isti” vəziyyətə gətirməyi hədəfləyiblər ki, B- və T-limfositlər daha aktiv şəkildə xərçəng hüceyrələrinə hücum etsin və kimyəvi, həmçinin immunoterapiyanın effektivliyi artsın.

Tədqiqatın əsas ideyası üçüncül limfoid strukturlardan (TLS) ibarət olub. Bunlar xroniki iltihab sahələrində, o cümlədən şiş mühitində əmələ gələn limfosit toplanmalarıdır. TLS-in olması daha yaxşı nəticələr və güclü immun cavabla əlaqələndirilir.

Bu effekti yaratmaq üçün alimlər TLS-lə zəngin mühiti “tərs yolla” bərpa edib, onların formalaşması üçün lazım olan siqnalları müəyyən ediblər. Daha sonra iki aktivator tətbiq edilib: biri STING adlı proteini, digəri isə limfotoksin-β reseptorunu (LTβR) stimullaşdırıb. Bu yolların eyni vaxtda aktivləşdirilməsi CD8+ T-hüceyrələrinin güclü reaksiyasına səbəb olub, şişlərin böyüməsini kəskin şəkildə dayandırıb və limfositlərin şişlərə daxil olaraq TLS yaratmasını təmin edən xüsusi qan damarlarının – yüksək endotelial venulların əmələ gəlməsini stimullaşdırıb.

TLS daxilində B-hüceyrələri yetişərək plazma hüceyrələrinə çevrilib, anticisimlər istehsal edib və uzunmüddətli immun yaddaş formalaşdırıb. Şişə spesifik IgG anticisimləri aşkar edilib, plazma hüceyrələri isə sümük iliyində qorunub saxlanıb – bu da sistemli və davamlı immun müdafiənin göstəricisi sayılır.

Müalicə həmçinin CD4+ (yardımçı) T-hüceyrələrinin və “yaddaş” CD8+ T-hüceyrələrinin sayını artırıb, immun siqnallarını balanslaşdıraraq həm humoral (anticisimlərlə), həm də hüceyrəvi cavabı gücləndirib.

Tədqiqatın rəhbəri Masanobu Komatsunun sözlərinə görə, bu terapiya əvvəllər “soyuq” olan şişlərdə funksional TLS-ləri induksiya etməyin mümkünlüyünü göstərib. Bu isə şiş daxilində “immun infrastruktur” yaradaraq xəstənin öz immunitetinə xərçəngin böyüməsi, təkrarlanması və metastazlara qarşı daha effektiv mübarizə aparmağa imkan verir.

Alimlər qeyd edirlər ki, TLS-in olması bir çox şiş növlərində yaxşı nəticələrlə əlaqələndirildiyi üçün STING və LTβR stimulyatorlarının birgə istifadəsi mövcud müalicələrin (məsələn, immun nəzarət nöqtələrinin inhibitorları, kimyaterapiya) effektivliyini artırmaq üçün universal yanaşma ola bilər.

Komandanın növbəti planı – terapiyanın fəaliyyət mexanizmlərini daha dərindən öyrənmək və böyüklər, həm də uşaqlar üzərində klinik sınaqlara hazırlaşmaqdır.

Həmidə İbrahimova