Siyasi gərginliyin yaratdığı fəsadlar: itirən Türkiyədir

Elxan Şahinoğlu: “Yaxşı olardı ki, siyasi mübarizə küçələrdə deyil, salonlarda davam etsin”

Türkiyənin daxili siyasətində gərginlik hökm sürməkdədir. İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə (İBB) qarşı korrupsiya və terror araşdırması ilə bağlı aparılan məhkəmə prosesindən və İBB sədri Əkrəm İmamoğlunun həbsindən sonra İstanbul və Ankara olmaqla, bir neçə bölgədə mitinqlər keçirilir.

Qeyd edək ki, məhkəmə martın 23-də keçirilib. Məhkəmə aralarında İBB sədri Əkrəm İmamoğlu da olmaqla 18 nəfərin həbsinə qərar verib. Martın 22-i axşam saatlarında başladılan proses gecə boyunca dava edib və İmamoğlu da daxil olmaqla bütün şübhəlilərin yenidən ifadələri alınıb. İttihamlar arasında PKK/KCK terror təşkilatına maddi dəstək vermək, saxta yollarla dövlət vəsaitinin mənimsənilməsi, şəhərdə keçirilən tenderlərə müdaxilə, xüsusi cihazlarla İstanbulun bütün əhalisinin təqibə alınması, rüşvət kimi maddələr də var.

Şübhəlilər İBB-yə qarşı başladılan “korrupsiya” və “terror” cinayətləri olmaqla iki ayrı istintaq əsasında hakim qarşısına çıxarılıblar. Bələdiyyə sədrinin həbsinə dair qərar “korrupsiya” cinayətləri əsasında verilib.

Həbsinə qərar verilən İBB başçısı İmamoğlu, şəhərin Beylikdüzü ilə Şişli bələdiyyələrinin sədrləri Mehmet Murat Çalık və Resul Emrah Şahan müvəqqəti tədbir olaraq vəzifələrindən kənarlaşdırılıb.

Bir neçə gün əvvəl başlayan proseslə bağlı Türkiyənin Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) sədri Özgür Özəl tərəfdarlarını ölkənin müxtəlif bölgələrində toplanaraq etiraz aksiyaları keçirməyə çağırıb. Yeddi gün keçirilən mitinqlərdən sonra etirazlara ara verilib. CHP daha böyük mitinqlər vədi verməyi isə unutmayıb.

Qardaş ölkənin siyasi gündəmi ilə bağlı AYNA.AZ-ın suallarını cavablandıran “Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu deyib ki,  hüquqi müstəvidə hakimiyyət tərəfindən İBB-yə qarşı ittihamlar səslənib, müxalifət isə bunu qəbul etmir, siyasi qərar sayır:

- Müxalifət hesab edir ki, ittihamlar saxtadır, İmamoğlunu neytrallaşdırmaq istəyirlər ki, prezidentliyə namizədliyi əngəllənsin. Təəssüf ki, Türkiyədə qütbləşmə dərinləşir. Qardaş ölkə mediasında bir qrup İmamoğlunu təhqir edir, terrorçulara bağlayır. Mən də inanmıram ki, İBB sədri PKK-ya bağlı olsun. Bəli, ola bilər ki, onun sədri olduğu bələdiyyədə kiminsə PKK-ya  bağlı elementlərlə dialoqu olub. Amma şəxsən İmamoğlunun PKK ilə sıx bağlılığını qəbul etmək çətindir. Düzdür, onun sədr seçilməsində İstanbulda yaşayan kürdlərin səsinin də önəmi olub və bu, faktdır, inkar etmək olmaz. Lakin bu o demək deyil ki, İmamoğlu PKK-ya bağlı şəxsdir. Rüşvət ittihamları da mövcuddur ki, araşdırılır, müəyyən faktlar ortaya qoyulur. Müxalifətə, konkret desək, CHP-yə bağlı qruplar isə tamamilə əksini iddia edirlər. Bir növ, orta yanaşma yoxdur. Ona görə də, gərginlik daha da artır.

- Baş verənləri həqiqətən də prezident İmamoğlunun gələcəkdə prezidentliyə namizədliyinin qarşısının alınması ilə bağlamaq mümkündürmü?

- 2028-ci ildə prezident seçkiləri keçirilməlidir və bu səbəbdən siyasi mübarizənin indidən başlamasını söyləmək mümkündür. Bəli, Ərdoğan güclü siyasətçidir, reytinqi də yüksəkdir. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, İmamoğlunun da reytinqi yüksələn xəttədir. Demək olar ki, Türkiyədə ciddi siyasi rəqabət gedir. İmamoğlu namizəd olarsa, Ərdoğanla başa-baş mübarizə apara bilər. İndi belə rəy var ki, hakim AKP öz rəqibini neytrallaşdırmaq istəyir. Əvvəlcə İmamoğlunun diplomu saxta elan edildi. Türkiyə qanunlarına görə, ali savadı olmayan şəxsin prezidentliyə namizəd olması mümkün deyil. Belə bir təəssürat yaranır ki, hakimiyyət İmamoğlunun namizədliyinin qarşısını bu yollarla alır. Amma müxalifətə də suallar var. Məsələn, ilk sual budur: müxalifət mitinqlər keçirdi, indi daha böyük mitinqlər planlaşdırılıb. Müxaliflər hansı nəticəni gözləyirlər? Məsələn, mən inanmıram ki, İmamoğlu gələn seçkidə namizəd olsun. Çünki bu qədər ittiham qarşısında İmamoğlunun yaxın müddətdə sərbəst buraxılacağı inandırıcı deyil. O zaman CHP hansısa formul seçməlidir.

- Sizcə, necə bir formul seçilməlidir?

- İki formul ola bilər – ya İmamoğlu həbsdə ola-ola onun namizədliyi irəli sürüləcək, hansı ki, özü seçki kampaniyasında iştirak edə bilməyəcək, seçkilərə buraxılmayacaq, ya da alternativ namizəd müəyyənləşdiriləcək. Əgər İmamoğlu fiziki cəhətdən seçkidə iştirak edə bilməsə, Ankara bələdiyyəsinin rəhbəri Mansur Yavaşın namizədliyi irəli sürüləcək. Bilirsiniz, seçkilərə hələ 3 ildən çox vaxt qalıb. Ola bilsin ki, növbədənkənar seçkilər keçirilsin, amma onun da iki ildən tez keçirilməsi real görünmür. Ona görə də, prosesləri proqnozlaşdırmaq bir qədər çətindir. Bütün hallarda isə siyasi rəqabət var, şiddətlənir. Bu isə əslində Türkiyənin özünə ziyan verir. Ən çox zərər isə iqtisadi cəhətdəndir. Son hadisələr zamanı qeyri-rəsmi hesablamalara görə, 30 milyard dollara yaxın Türkiyə iqtisadiyyatı itirib: səhmlər aşağı düşüb, şirkətlər pul itiriblər və s. Düzdür, müxalifət bundan faydalanmağa çalışır, amma bu, özlüyündə Türkiyə dövləti üçün pis haldır. Eyni zamanda, Türkiyənin demokratik imicinə də müəyyən məsələlər var ki, zərərlər verir.

- Bu gərginlik nə qədər müddət davam edəcək?

- CHP lideri Özgür Özəl bildirir ki, mitinqlər İmamoğlu azad edilənədək davam edəcək. Bunu həyata keçirməyin böyük çətinlikləri var. Düzdür, insanlar meydanlara yığılır, yüz minlərlə etirazçı var. Amma getdikcə mitinqə toplaşanların da sayı azalacaq. İkincisi, mitinqlərə radikal elementlər də qoşula bilərlər. Onlar bu etirazlardan istifadə edib qarşıdurma da yarada bilərlər. Özəl gərək bu məsələləri də nəzərə alsın. Çox yaxşı olardı ki, siyasi mübarizə küçələrdə deyil, salonlarda davam etsin. Bu, Türkiyə dövləti üçün ən yaxşı variantdır.