Sosial mediada oyun dəyişir: Səs artıq mərkəzi mövqedədir

Müəllif: Tamara Mustafayeva, Banco.az

Sosial media uzun illər ərzində vizual mərkəzli və böyük ölçüdə səssiz bir ünsiyyət məkanı olub. 

Banco.az xəbər verir ki, mətn və statik vizualların üstünlük təşkil etdiyi bu dövrdə səs məzmunu məhdud rol oynayıb. Lakin “TikTok”un yüksəlişi və onu izləyən mərhələdə “Reels”, “Shorts” və oxşar formatların geniş yayılması ilə səs sosial media təcrübəsinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Bu gün istifadəçilər yalnız gördükləri məzmunla deyil, eşitdikləri ilə də əlaqə qururlar. Sosial platformalarda sürüşdürmə səsi heç vaxt kəsilmir; musiqilər, səsləndirmələr və qısa səs klipləri məzmun istehlakının ritmini müəyyən edir. Bir mahnı, bir neçə saniyəlik səs parçası və ya tanış bir ton məzmunun emosiyasını dərhal ötürə və istifadəçini dayanmağa vadar edə bilir.

Sosial medianın öz musiqisini tapması

“YouTube” səsi platformalara daşıyan ilk güclü aktorlardan biri olsa da, uzun müddət sosialdan daha çox müstəqil bir media kimi mövqe tutub. Dəyişiklik səsi mərkəzə alan “TikTok” alqoritmi ilə sürətlənib. Rəqs videoları, səs klipləri ilə sinxron hərəkətlər, təkrarlanan replikalar və istifadəçilər arasında yayılan remiks mədəniyyəti səsi məzmundan ayrı düşünülə bilməyən bir elementə çevirib.

Bu dövrdə xüsusilə gənc sənətçilər və musiqiçilər üçün sosial media təkcə görünmə qazandıran bir sahə olmaqdan çıxıb; səsin mədəni dövriyyəyə daxil olduğu bir məkana çevrilib. Populyar mahnılar sadəcə dinlənilməklə kifayətlənməyib, paylaşılıb, yenidən şərh olunub və kollektiv təcrübələrə çevrilib.

Səs niyə bu qədər təsirlidir?

Səsin təsiri yalnız emosional deyil, həm də biolojidir. Musiqi beyində serotonin və dopamin ifrazını stimullaşdıraraq təkrar dinləmə istəyini yaradır. Alqoritmlər isə bu effekti gücləndirir: istifadəçinin bir neçə saniyə dayandığı bir səs onu onlarla oxşar məzmunla qarşılaşdırır.

Lakin səsin əsl gücü insanları ortaq bir kontekstdə birləşdirməsindədir. Eyni səs klipi ətrafında toplaşan minlərlə istifadəçi fərqində olmadan ortaq bir dil formalaşdırır. “Fleetwood Mac” qrupunun Dreams mahnısının illər sonra “Ocean Spray” videosu ilə yenidən populyarlaşması, Keyt Başın Running Up That Hill əsərinin “Stranger Things” sayəsində kollektiv yaddaşa qayıtması və ya “Saltburn” ilə birlikdə “Murder on the Dancefloor”un yenidən gündəmə gəlməsi səsin mədəni təsirini aydın göstərir.

Rəqəmlər də bunu təsdiqləyir. “Adobe Express” məlumatlarına görə trend bir səsdən istifadə edən “Instagram Reels” məzmunları istifadə etməyənlərlə müqayisədə orta hesabla 29 faiz daha çox əhatə, 42 faiz daha çox qarşılıqlı əlaqə əldə edir. “Instagram”ın artıq fırlanan videolarda və tək vizuallı paylaşımlarda da səsi ön plana çıxarması bu təsiri yalnız Reels formatı ilə məhdudlaşdırmır.

Trend səslərdən istifadə etməyin incə nüansı

Trend olan hər bir səs hər marka üçün doğru seçim demək deyil. Bir səsin trendə çevrilməsinin arxasında əksər hallarda güclü emosiyalar, mədəni alt mətn və ya ortaq bir yumor dayanır. Markalar yalnız kəşf olunmaq məqsədilə səsdən istifadə etdikdə, məzmun süni və kontekstdən uzaq görünə bilər. Bu halda alqoritmin verdiyi üstünlük də kifayət etmir.

Uğurlu nümunələrdə isə səs sadəcə “əlavə element” kimi istifadə olunmur. Marka hekayəsi səs üzərindən qurulur, seçilən səs klipi fon elementi deyil, məzmunun bir hissəsinə çevrilir.

Uğurlu sosial media məzmunlarında səs planlama mərhələsindən etibarən nəzərə alınır. Əvvəlcə markanın ötürmək istədiyi emosiyalar, istifadəçidən gözlənilən reaksiya və məzmunun məqsədi aydın şəkildə müəyyənləşdirilir. Daha sonra səs bu təcrübəni dəstəkləyəcək formada seçilir.

Səs bəzən enerjili bir ritmlə hərəkətə gətirir, bəzən ASMR-ə bənzər yanaşma ilə sakitləşdirir, bəzən isə nostaljik bir təsir yaradır. İstifadəçinin ekranda dayandığı ilk saniyələrdə diqqəti cəlb etmək, xüsusilə markalar üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Doğru səs seçimi sürüşdürməni dayandıran ən güclü vasitələrdən birinə çevrilir.

Trend isə kopyalama sahəsi deyil, yenidən yozum üçün bir dəvət kimi qəbul edilməlidir. Markalar populyar səsləri götürüb öz hekayələrinə uyğunlaşdırdıqda fərq yarada bilirlər. Orqanik sosial media məzmunları da bu baxımdan sınaq–yanılma üçün mühüm imkanlar təqdim edir.

Unudulmamalı olan iki kritik məqam

Əlçatanlıq səsli məzmunların ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Hər kəs səsi eyni şəraitdə qəbul etmir; bu səbəbdən altyazılar, mətn qatları və vizual ipucları məzmunun mesajını gücləndirir. Oxunaqlılıq, kontrast və yerləşmə kimi detallara diqqət yetirilməsi əlçatanlığı artırmaqla yanaşı, məzmunun daha geniş auditoriyaya çatmasına imkan yaradır.

Digər tərəfdən, amplifikasiya planı hazırlanarkən müəllif hüquqları məsələsi diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Ödənişli media istifadəsi nəzərdə tutulan məzmunlarda müəllif hüququ ilə qorunan musiqilər məhdudlaşdırıcı ola bilər. Bu baxımdan orijinal səslər, səsləndirmələr və ya lisenziyalı musiqilər strateji üstünlük təmin edir.

Musiqi hər zaman gündəlik həyatın bir hissəsi olub. Sosial media isə onu ortaq rəqəmsal təcrübənin mərkəzinə daşıyıb. Bu gün səs sosial media axınında seçmə bir element deyil; diqqət çəkmək, yadda qalmaq və bağ qurmaq üçün əsas vasitəyə çevrilib.

Markalar üçün mesaj aydındır: trendlərin arxasınca kor-koranə qaçmaq əvəzinə, səsdən şüurlu və strateji şəkildə istifadə etmək lazımdır. Çünki müasir rəqəmsal dünyada səs sadəcə sürüşdürülüb keçilməklə yadda qalmaq arasındakı fərqi müəyyənləşdirir.

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!