Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

SSRİ də apokalipsis fabriki 40 ildir gizli saxlanılan bioloji silahlar

SSRİ də apokalipsis fabriki 40 ildir gizli saxlanılan bioloji silahlar

Icma.az bildirir, Olke.az portalına istinadən.

1992-ci ildə Ken Alibekin təyyarəyə minib ABŞ-yə uçması böyük rezonans yaradıb. Onun yanında sənədlərlə dolu çamadan və ya fayllarla dolu fləş-kart olmayıb. O, elə məlumatlar daşıyıb ki, Amerika kəşfiyyat zabitlərinin ilk brifinqdəcə rəngi solğunlaşıb.

Alibek rəsmi olaraq vaksin və əczaçılıq məhsullarının hazırlanması ilə məşğul olan sovet təşkilatı “Biopreparat”ın direktor müavini olub. Qeyri-rəsmi olaraq, onlar Qərbdə heç kimin ağlına belə gəlməyən miqyasda bioloji silahlar yaradıblar. Miqyas o qədər dəhşətli olub ki, Alibek danışmağa başlayanda ondan bir neçə dəfə dediklərini təkrarlaması istənilib. Rəqəmlər qeyri-mümkün görünsə də, gerçək olublar.

“Biopreparat” şirkəti 1973-cü ildə, SSRİ-nin bioloji silahlara dair konvensiyanı imzalamasından bir il sonra təsis edilib. Bu, təsadüfi olmayıb və düşünülmüş bir strategiya olub: müqaviləni imzalamaq, Qərbi sakitləşdirmək və proqramı dərhal mülki himayədə yerləşdirmək.

Rəsmi olaraq, “Biopreparat” tibbi dərman istehsal edən istehsal birliyi kimi siyahıya alınıb. Əslində, bu, Sverdlovskdan Novosibirskə, Obolenskdən Kirova qədər Sovet İttifaqı boyunca səpələnmiş 40-dan çox tədqiqat institutu, istehsal müəssisəsi və sınaq məntəqəsindən ibarət bir imperiya olub. Sistemdə 50-60 min arasında insan çalışıb. Onların əksəriyyəti tam mənzərəni bilməyib - hər biri yalnız öz fraqmentini görüb.

Qərb kəşfiyyatı 1970-ci, 1980-ci illərdə proqramı aşkar edə bilməyib. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi təcrid olunmuş siqnallar alsa da, onları bir yerə toplamağı bacarmayıb. “Biopreparat” 19 il ərzində - yarandığı gündən SSRİ-nin dağılmasından sonrakı ilk etiraflara qədər - görünməz qalıb.

Proqram bir neçə sahəyə bölünüb və bunların hər biri beynəlxalq qalmaqala səbəb olmaq üçün kifayət edib. Birlikdə, onlar dünyanın heç bir yerində misilsiz bir sistem təşkil ediblər.

Birinci istiqamət: Klassik agentlər

Sovet alimləri vəba, qarayara, çiçək, tulyaremiya və hemorragik qızdırmalara səbəb olan patogenlərlə işləyiblər. Alimlər onları sadəcə öyrənməyib - sənaye miqyasında istehsal ediblər. "Sverdlovsk-19" hərbi mikrobiologiya institutu Sverdlovskda (indiki Yekaterinburq) yerləşib. 1979-cu ilin aprel ayında təsadüfən oradan qarayara sporları buludu yayılıb. Rəsmi məlumatlara görə, ən azı 64 nəfər ölüb; müstəqil tədqiqatçılar faktiki ölüm sayının daha yüksək olduğunu təxmin ediblər. 12 il ərzində SSRİ bunun hərbi obyektdə baş verdiyini inkar edib. Rəsmi olaraq, bu hadisə “çirklənmiş ət” kimi qeydiyyat alınıb.

İkinci istiqamət: Təkmilləşdirilmiş patogenlər.

Burada sovet elmi daha irəli gedib. Ölümcüllüyünü, antibiotik müqavimətini və mövcud peyvəndlərdən yayınma qabiliyyətini artırmaq üçün patogenləri genetik cəhətdən modifikasiya edib. “Metatron layihəsi” neyrotoksinləri kodlayan genlərin zərərsiz bakteriyaların genomlarına daxil edilməsi imkanını araşdırıb. “Foliant layihəsi” təbii analoqu olmayan prinsipial olaraq yeni döyüş agentlərinin yaradılmasına həsr olunub.


Alibek ifadəsində sovet alimlərinin hibrid patogenlər istehsal etdiyi təcrübələri təsvir edib. Özü də təbiətdə mövcud olmayan patogenləri. Bəşəriyyətdə nə immuniteti, nə də müalicəsi olan xəstəliklər üzərində işlər aparılıb.

Üçüncü istiqamət: istehsal və logistika.

Ümumiyyətlə “Biopreparat” tədqiqat müəssisəsindən daha çox sənaye sistemi olub. Kirov və Obolenskdəki müəssisələr müharibə dövründə tonlarla bioloji agent istehsal etmək qabiliyyətinə malik olub. Döyüş istifadəsi üçün üsullar hazırlanıb: havada istifadə edilən kasetli sursatlar, raket başlıqları və aerozol generatorları.

Sınaqlar Aral dənizindəki Vozrojdeniya adasında aparılıb. Ərazi o qədər çirklənib ki, Aral dənizi quruduqdan və yarımada yarandıqdan sonra torpaqda 1990-cı illərin əvvəllərində qarayara aşkar edilib. Hər gizli proqramın arxasında konkret insanlar dayanıb və bu, bəlkə də “Biopreparat” tarixinin ən əlverişsiz tərəfidir. Orada işləyən alimlər ölkəni qoruduqlarına səmimi qəlbdən inanan peşəkarlar olublar. Sistem elə qurulub ki, heç kim onların işinin tam nəticəsini görməsin.

Sovet İttifaqının dağılması “Biopreparat”ı dərhal məhv etməyib. Quruluş bir neçə il keçid vəziyyətində mövcud olmağa davam edib. Bəzi obyektlər dayandırılıb, digərləri özəlləşdirilib və yenidən təyinatlı hala gətirilib. Bəzi alimlər ABŞ-yə, İsrailə və bu əlaqələri gizlətməyə üstünlük verən ölkələrə mühacirət ediblər. “Bioloji silahlar konvensiyası” çərçivəsində aparılan beynəlxalq yoxlamalar məhdud nəticələr verib. Rusiya tərəfi bəzi obyektləri açıb, amma hamısını yox. 1990-cı illərin əvvəllərində bir neçə instituta baş çəkən Amerika və Britaniya mütəxəssisləri həyəcan verici hesabatlarla qayıdıblar: infrastrukturun miqyası gözləniləndən xeyli böyük olub.

Proqram çərçivəsində hazırlanmış agentlərin dəqiq siyahısı, faktiki istehsal həcmləri, qurğuların tam siyahısı və ştamm kolleksiyalarının taleyi təsnif edilib. Məlumdur ki, dünyanın heç bir ölkəsi miqyasına görə müqayisə edilə biləcək bir şey tikməyib. Çünki bu, dövlət iradəsinin, elmi potensialın, sənaye bazasının və mütləq qeyri-şəffaflığın xüsusi kombinasiyasını tələb edib. SSRİ bütün bunlara eyni vaxtda sahib olub.(musavat.com)

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 23 May 2026 08:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see301

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see295

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see289

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see280

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see270

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see264

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see255

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see254

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see248

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see247

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see244

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see235

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see228

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see228

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see225

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see215

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see209

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see206

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri