Icma.az
close
up
RU
Stalinin təyin etdiyi yeganə varisi O, hakimiyyət uğrunda mübarizədə məğlub olub

Stalinin təyin etdiyi yeganə varisi O, hakimiyyət uğrunda mübarizədə məğlub olub

Hurriyyet portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

SSRİ Dövlət Plan Komitəsinin sədri və Siyasi Büronun üzvü Nikolay Voznesenski Stalinin, demək olar ki, rəsmi olaraq varisi elan etdiyi yeganə şəxs olub. Ancaq bu varisin başı hələ Stalin sağ ikən Beriya və əlbirləri Malenkov, Xruşşov və Bulqanin tərəfindən “yeyilib”.

Nikolay Voznesenskinin tərcümeyi-halı SSRİ-nin bir çox aparıcı şəxsiyyətlərinin tərcümeyi-halına bənzəyir. 1920-ci illərin əvvəllərində o, komsomol karyerasına başlayıb, Tula bölgəsində rəhbər vəzifələrə yüksəlib. Nikolay “Qırmızı professorlar institutu”nda təhsil alıb və sonra orada dərs deyib. 1930-cu illərdə SSRİ Kommunist partiyasının ali idarəetmə orqanında - Mərkəzi Nəzarət Komissiyasında çalışıb.

1937-ci ildə Nikolay Voznesenski Dövlət Plan Komitəsinin sədr müavini təyin edilib və bir il sonra o, repressiyaya məruz qalmış və edam edilmiş Valeri Mejlauku əvəz edərək bu quruma rəhbər gətirilib. Stalinin ailəsinə yaxın bir adam olan Nikolay Şvernikin təhlükəsizlik rəisi Georgi Eqnataşvilinin xatirələrinə görə, 1948-ci ildə onun ad günü məclislərindən birində sovet lideri Nikolay Voznesenskini dövlət məsələlərində yaxşı təlim keçmiş və parlaq iqtisadçı, SSRİ lideri vəzifəsinə əsl namizəd adlandırıb.

Eqnataşvili bildirir ki, ömrünün son illərində Stalin artıq ən yaxın müttəfiqlərinə etibar etməyib və digər partiya üzvləri arasında özünə varis axtarıb. Həmin şənlikdə Sovet İttifaqının rəhbəri iddialara görə, Siyasi Büro üzvlərinin onun təklif etdiyi namizədə etiraz edib-etmədiyini soruşub. Cavab olaraq heç kim bir kəlmə də olsun danışmayıb.

Sov.İKP. MK-nın Siyasi Bürosunun üzvü olan Anastas Mikoyan bildirib ki, Voznesenski Kremldə lider kimi tanınmayıb və Mejlaukun vəzifədən getməsindən sonra o, Leninqraddan Dövlət Plan Komissiyasına təyin olunub. Hətta Voznesenskinin Leninqrad rəhbəri Andrey Jdanovdan şəxsi işi ilə bağlı güclü tövsiyəsi olub. Mikoyan bildirib ki, Voznesenski Dövlət Plan Komitəsinin sədri kimi özünü bacarıqlı lider - iqtisadi cəhətdən savadlı, ağıllı və düşüncəli şəxs kimi də sübut edib; bu keyfiyyətləri sayəsində Stalin onu çox bəyənib.

Qısa müddət ərzində Voznesenski Siyasi Büroda Stalinin bir çox yaxın adamları arasında ciddi narazılığa səbəb olan bir vəzifə tutub: o, Stalinin iqtisadi məsələlər üzrə birinci müavini təyin edilib. Voznesenskinin rütbəsi hətta Molotovunkundan da yüksək olub.

Georgi Jukovun xatirələrinə görə, Almaniya ilə müharibə zamanı Lavrenti Beriya ilə Nikolay Voznesenski arasında qarşıdurma yaranıb. Xüsusilə Voznesenski 1941-ci ildə qırmızı ordunun Moskva yaxınlığında Vermaxt üzərində qələbəsindən sonra Stalinin sovet qoşunlarının ümumi cəbhə hücumuna qarşı çıxmasına etiraz edib. Beriya Voznesenskini danlayıb, Stalin birinci müavininin etirazlarını qulaqardına vurub. Jukov hesab edib ki, o dövrdə Stalin hələ də planlaşdırma komissiyası rəhbərinin fikrini nəzərə alıb. Voznesenski müharibə zamanı Stalinlə birbaşa mübahisə edə bilən yeganə rəhbər şəxs olub.

Stalinin Voznesenskini öz varisi təyin etməsi də təsadüfi olmayıb. Voznesenski 45 yaşında olmasına baxmayaraq, liderin planlarını hazırlayıb və həyata keçirib. Onun rəhbərliyi altında planlaşdırma və maliyyə orqanlarının rəisi Pyotr Kurqanov danışıb ki, Dövlət Plan Komitəsi sədrinin karyerasının tənəzzülü və vəzifəsindən uzaqlaşdırılması 1940-cı illərin sonlarında başlayıb.

Stalin varisinə olan inamını itirib, çünki o, guya 1949-cu ilin əvvəllərində sənaye istehsalının azaldığını ondan gizlədib. Sovet lideri Voznesenskiyə ilin ilk rüblərində sənaye artım templərinin ilin digər üç aylıq dövrləri ilə balanslaşdırılmasını təmin etməyi tapşırıb.

Mikoyan öz xatirələrində yazıb ki, bu, praktikada obyektiv olaraq mümkün olmayıb - sovet sənayesinin ilin ilk üç ayındakı göstəriciləri aşağı düşüb. Lakin Voznesenski Stalinə onun göstərişlərini yerinə yetirəcəyinə söz verib və hətta bu barədə faktiki vəziyyəti əks etdirməyən hesabat da tərtib edib.
Lakin Lavrenti Beriya Stalinə kimya sənayesinə rəhbərlik edən Voznesenskinin sənədini gətirib. Bu hesabata görə, istehsal şəraiti (ölkə miqyasında), yumşaq desək, DPK sədrinin hesabatında təqdim olunan mənzərədən fərqli olub. Stalin digər şöbələrdən məlumat istəyib və Voznesenskinin onu “aldatdığını” biləndə şoka düşüb: “Siyasi Büronu aldatmaq?!”.

Tezliklə Nikolay Voznesenski DPK rəhbəri vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb və Siyasi Bürodan çıxarılıb. O, qondarma “Leninqrad işi” adlı məhkəmədə edam cəzasına məhkum edilib. “Leninqrad işi”ndə məhkum edilənlər hökmdən bir saat sonra edam ediliblər. Lakin Voznesenski hökmdən sonra daha üç ay həbsdə saxlanılıb. 1950-ci ilin dekabrında kiminsə əmri ilə o, yüngül geyimdə yük maşını ilə Moskvaya aparılıb. Yolda Voznesenski ya donub ölüb, ya da güllələnib. Bunu dəqiq bilən də yoxdur.

Oxşar versiyanı Malenkovun oğlu Andrey də irəli sürüb və o, bunu atasından aşağıdakı formada eşidib: “Bir gün Stalin soruşub: “Voznesenski Urala göndərilib? Yaxşı bir iş tapdığından əmin olun”. Sonra atam Stalinə Voznesenskinin soyuq qatar vaqonunda, qış geyimi olmadan Urala göndərildiyini və yolda donub öldüyünü bildirib”.

Ehtimal edilir ki, Stalinin varisinin işləri barədə məlumatlar saxta olub. Belə ki, onun möhürü oğurlana və qolu oxşar formada çəkilə bilərdi. Hətta Beriya ilə Malenkov, Xruşov və Bulqaninin xüsusi həbsxanada ona baş çəkiblər və sənədlərə imza atmağa məcbur ediblər. Bu ehtimal da özündə həqiqəti əks etdirir. Çünki Stalin uzun müddət “Biz Voznesenskini məhv etdik. Biz onu məhv etdik!” sözlərini işlədib.

İ. A. Benediktov xatirələrində Voznesenskinin dövlətçi düşüncəsini, enerjisini, qətiyyətini və fərqləndirdiyi gərgin iş etikasını qeyd edib. Lakin müəllif onu da yazıb ki, Nikolay Alekseeviç bəzən kobud və sərt ola bilərdi; qəzəb içində kimisə qışqırmaq, alçaltmaq və təhqir etmək onun üçün heç nə idi". Benediktovun sözlərinə görə, DPK-nın partiya təşkilatı bir dəfə Voznesenskini bu səbəbdən, "insanlara qarşı lordcasına, ikrahamiz münasibətinə görə" az qala partiyadan xaric edəcəkmiş.

 Musavat.com 

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 31 Mart 2026 23:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri