Sülh müqaviləsindən sonrakı mərhələ: Unutmamalıyıq, amma... TƏKLİF

Onilliklər boyu Azərbaycan və Ermənistan xalqları arasında davam edən münaqişə təkcə siyasi münasibətləri deyil, insanların bir-birinə baxışını da kökündən dəyişdi. Bir çoxları düşünür ki, sülh razılaşması əldə olunarsa, təkcə dövlətlər arasında imzalanan sənədlər deyil, həm də insanların qəlbində və düşüncəsində dəyişikliklər olmalıdır.

Bəs illərlə davam edən nifrəti, şübhəni və qorxunu necə aradan qaldırmaq olar?

Mövzu ilə bağlı Ölkə.az-a danışan konfliktoloq Üzeyir Şəfiyev bildiirb ki, tarixən belə təcrübələr çox olub, müxtəlif dövlətlər müharibələrdə olub: "Ancaq müharibə bitdikdən sonra, hətta sülh müqaviləsi bağlanmasa belə, onlar əməkdaşlıqda maraqlı olub. Bunu biz günümüzdə də, Rusiya-Almaniya münasibətlərində görə bilərik. Müxtəlif dövlətlər arasında belə bir nümunələr var. 

Ermənistan və Azərbaycan arasında uzun illər müharibə aparılıb. Bu müharibə həm də geosiyasi maraq güdən dövlətlərin məhz bu bölgədə öz maraqlarını realizə etmək üçün hazırladıqları münaqişə olub. Yəni bu münaqişəyə təkcə Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi kimi baxa bilmərik. Necə ki, ölkə başçımız vurğulayırdı ki, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsində Ermənistandan öndə duran dövlətlər də var. Hansı ki, geosiyasi məqsəd güdən dövlətlərdir".

Ü.Şəfiyev qeyd edib ki, hər iki dövlət arasında çoxlu itkilər olub?

"Şübhəsiz ki, birdən-birə bu yaralar sağalası deyil və əslində bizim xalqımız hər nə qədər sülh müqaviləsi imzalansa da, Ermənistanın etdiklərini unutmamalıdır. Ermənistanın Azərbaycan xalqına qarşı, dövlətinə, ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə etdiyini unuda bilməz. Unutmamalıdır da. Ancaq biz qonşu dövlətlərik və qonşunu da dəyişmək mümkün deyil. Belə olan halda, şübhəsiz ki, biz addım-addım çalışmalıyıq ki, konfliktlik münasibətləri əməkdaşlıq münasibətlərinə transfer edək.

Sülh müqaviləsində də bu, öz əksini tapıb ki, dövlətlərarası münasibətlər tədricən bərpa olunmalıdır. Xatırlayırsınızsa, müharibənin hələ eskalasiya mərhələsində olan dövrdə çalışırdılar ki, xalq diplomatiyasının imkanlarından istifadə olunsun. Ancaq müharibə bitməmişdi, xalq diplomatiyasının imkanları həmin vaxt töhfə verə bilməzdi. Lakin müharibə bitib və sülh müqaviləsi bağlanandan sonra şübhəsiz ki, xalq diplomatiyasının imkanlarından istifadə edilə bilər.

Müxtəlif sahə adamlarının dialoqu, birgə tədbirlər, idman yarışları və yaxud da ki, incəsənət, ədəbiyyat sahəsində müxtəlif əməkdaşlıqlar, əlaqələr qurula bilər. Bax, bu cür müxtəlif platformalarda biz qonşu dövlətlər kimi münasibətlərimizi normallaşdırmağa çalışa bilərik. Şübhəsiz ki, çətin, uzun prosesdir. Ancaq hər şeyin zamana ehtiyacı var".

Həmidə İbrahimova