Süni intellektin kor nöqtəsi: ChatGPT niyə vaxtı dəqiq deyə bilmir

ChatGPT kimi böyük dil modelləri bizə super qabiliyyətli şəxsi köməkçilər kimi təqdim olunur. Lakin bu süni zəka sistemlərinin büdrədiyi sadə tapşırıqlar arasında, ağıla sığmayan bir nüans var: Saatı düzgün söyləyə bilməmək.

Qaynarinfo xəbər verir ki, istifadəçilər ChatGPT-yə saatı soruşduqda, çox vaxt uyğunsuz cavablarla qarşılaşır. Bəzən "Cihazınızın real vaxt saatına və ya yerləşdiyiniz məkana çıxışım yoxdur” deyir, bəzən hansı şəhərdə olunduğunu soruşur, lakin verdiyi saat real vaxtdan dəqiqələrlə fərqlənir. Hətta bəzən doğru cavab versə belə, bir neçə dəqiqə sonra eyni sual soruşulduqda yenidən yanılır.

ChatGPT-nin təqdim edilməsindən illər keçməsinə baxmayaraq bu məsələ tez-tez gündəmə gəlir və istifadəçilər belə "üstün idrak qabiliyyətlərinə” malik bir model üçün bunun mənfi təsir yaratdığını düşünürlər. Bəs demək olar ki, hər cihazın asanlıqla yerinə yetirdiyi bu sadə tapşırığı müasir süni zəkanın bacarmamasının səbəbi nədir?

Ağıllı telefon və kompüterlər daxilindəki kiçik çiplər vasitəsilə zamanı dəqiq şəkildə izləyir. Lakin ChatGPT tamamilə fərqli məqsədlə hazırlanıb.

Edinburq Universitetinin təbii dil işlənməsi üzrə mütəxəssisi Pasquale Minervini qeyd edir ki, bu modellər istifadəçi sorğularını qəbul edir və yalnız təlim məlumatlarına əsaslanaraq cavablar yaradır. Təlim məlumatları isə real vaxtda dəyişən, məsələn, "hazırda saat neçədır?” kimi davamlı yenilənən informasiyaları əhatə etmir.

Süni zəka və robotika üzrə mütəxəssis Yervant Kulbaşian bu vəziyyəti okeanın ortasında, nəhəng kitab kolleksiyası olan, lakin saatı olmayan bir gəmi qəzası sağ qalanına bənzədir. Dil modeli yalnız öz dil və mətn mühitində fəaliyyət göstərir; ora daxil edilmiş məlumatlarla məhdudlaşır.

"OpenAI" əslində bu problemi texniki olaraq həll edə bilər. Minervini öz masaüstü ChatGPT tətbiqinin saatı düzgün bildirdiyini, çünki həmin tətbiqin sistemin daxili saat mexanizminə çıxış icazəsi olduğunu deyir. "OpenAI" sözçüsü Taya Kristianson da "ChatGPT-yə güc verən modellərin daxili aktual saat məlumatı yoxdur. Bu səbəbdən aktual məlumat üçün bəzən axtarış etməsi tələb olunur” ifadəsini istifadə edir.

Lakin süni zəkanın davamlı olaraq real vaxt saatına çıxışı olması əlavə çətinlik yaradır. Kulbaşian, ChatGPT-nin məlumatı anlıq olaraq "xatırladığını” və kontekst pəncərəsinin məhdud olduğunu vurğulayır.

Hər dəfə saatın yoxlanılması bu məhdud pəncərəyə əlavə məlumat daxil edir. Kulbaşian bunu masasına hər saniyə işləməyən yeni bir saat qoyan birinə bənzədir. Masa nə qədər çox məlumatla dolarsa, əvvəlki informasiya arxa plana sıxışdırılır. Davamlı yenilənən saat məlumatı süni zəka üçün qısa müddətdə informasiya qarışıqlığına səbəb ola bilər. Bu da modelin daha pis nəticələr verməsinə gətirib çıxara bilər. Bu səbəbdən tarix kimi daha az dəyişən məlumatların sistemə daxil edilməsi daha rahatdır.

İstifadəçilər ChatGPT-dən internetdə axtarış etməsini tələb edərək bu çətinliyi aşmağa çalışırlar. Lakin Minervini süni zəkanın veb axtarışları və ya şəxsi məlumatlara çıxış imkanlarının, zərərli məlumatlarla qarşılaşma riskini artırdığını bildirir.

Minervini-nin araşdırmaları göstərir ki, süni zəkanın çətinlik çəkdiyi tək problem saat deyil. Lider modellər analoq saatların əqrəblərini oxumaqda da səhvlərə yol verir və təqvimlərlə bağlı qeyri-adi nüanslar nümayiş etdirirlər.

Orta istifadəçi üçün əsas problem isə ChatGPT-nin öz məhdudiyyətlərini ardıcıl şəkildə izah edə bilməməsidir. Bir insan köməkçinin saatı bilməməsi anlaşılandır, lakin mütəmadi olaraq bildiyini iddia edən biri etibarsız sayılar. Süni zəka modelləri əlbəttə ki, yalan danışmır; sadəcə istifadəçinin eşitmək istədiyi cavabı təxmin edir. "OpenAI" isə bu məhdudiyyətlərin nə zaman axtarışla tamamlanmalı olduğunu daha yaxşı öyrənməsi üçün inkişaf işlərinin davam etdiyini bildirir.

Aydın