Suriya bazalarına hücümun məqsədi nədir?

İsrail 18 avqustda Suriyanın şimalındakı aerodroma endirilən zərbələrə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb. Baş nazir Benyamin Netanyahunun ofisinin məlumatına görə, İsrail Müdafiə Qüvvələri (İMQ) İdlib əyalətində yenidən qurulmuş Əbu əl-Duhur hava bazasını bombalayıb, çünki Suriyanın əsas xarici dəstəkçisi və İsrailin regional rəqiblərindən biri olan Türkiyə orada mövqelər qurmağı planlaşdırırdı. ABŞ İsrailin hərəkətlərini qınayıb.

Netanyahunun ofisi 19 avqust gecəsi X sosial media platformasında Suriyaya endirilən zərbələri təsdiqləyən bir bəyanat yayımlayıb: "İsrail və Suriya (6 yanvar tarixli birgə münaqişələrin aradan qaldırılması mexanizminin yaradılması barədə razılığa gəlinib) təhlükəsizlik status-kvonu qorumaq üçün razılığa gəliblər. Suriya isə Türkiyə qoşunlarının Hələb yaxınlığındakı hava bazasına yerləşdirilməsinə yaşıl işıq yandırmaqla (Əbu əl-Duhur) bunu az qala pozmuşdu".

Netanyahunun ofisi açıqlamada əlavə olaraq bildirib: "İsrail dəfələrlə Suriyaya belə bir yerləşdirmənin İsrailin təhlükəsizliyinə təhdid yaradacağı barədə xəbərdarlıq edib. Suriya bu xəbərdarlıqları qulaqardına vurmağı seçib. İsrail öz təhlükəsizliyinə qarşı təhdidlərə dözməyəcək və status-kvoya qayıtmağı alqışlayacaq".

Türkiyə sərhədi yaxınlığında, İdlib əyalətinin kənd yerlərində yerləşən Əbu əl-Duhur hava bazasına zərbə 18 avqust gecəsi endirilib. İsrail Hərbi Hava Qüvvələri obyektdəki uçuş-enmə zolaqlarına və bir neçə anqara ən azı səkkiz raket ataraq, bu yaxınlarda təmir edilmiş hərbi infrastrukturun elementlərinə zərər verib. Lakin itki olmayıb. Mənbələr Axios-a bildiriblər ki, Suriya prezidenti Əhməd əl-Şara administrasiyası İsrailin baza ilə bağlı narahatlıqlarından xəbərdardır, lakin müvafiq İsrail hakimiyyət orqanlarına Əbu əl-Duhurun ​​heç bir təhlükə yaratmadığını və bərpanın hərbi gücü artırmaq məqsədi daşımadığını bildirməyə çalışıb.

Mənbələr Axios-a bildiriblər ki, İsrailin hərəkətləri Suriyanın beynəlxalq səhnəyə qayıtmasını əsas xarici siyasət nailiyyətlərindən biri hesab edən Amerika rəhbərliyini dərin məyus edib. ABŞ prezidentinin Suriya və İraq üzrə elçisi, eyni zamanda ABŞ-ın Türkiyədəki diplomatik missiyasına rəhbərlik edən Tom Barrak İsrail mediasına bildirib ki, Əbu əl-Duhur hava bazasına edilən zərbə "vəziyyəti İsrail və Türkiyə, eləcə də Suriya arasında birbaşa hərbi münaqişəyə çevirmək üçün real risk daşıyır. Türkiyə qüvvələri İsrail təyyarələrinin bu konkret Suriya bazasına doğru hərəkət etdiyindən xəbərsiz idilər və hədəflərini bilmirdilər, ona görə də hücuma məruz qaldıqlarını düşünərək qırıcı təyyarələrini havaya qaldırmaq qərarına gəlmiş ola bilərlər", - deyə ABŞ diplomatı vurğulayıb və bu inkişafı "ciddi və həyəcanverici" adlandırıb. "Biz (ABŞ prezident administrasiyasında) heç kimin ölməməsinə və vəziyyətin gərginləşməməsinə şadıq".

Barrakın şərhləri, 6 yanvarda məhdud təhlükəsizlik müqaviləsinin imzalanmasından sonra başlamalı olan Suriya və İsrail arasında münaqişələrin aradan qaldırılması mexanizminin hazırda praktik olaraq işlək olmadığını göstərir. Bunu Axios mənbələri təsdiqləyir və iddia edirlər ki, son bir neçə həftə ərzində Dəməşq hərbi gərginliyi azaltmaq üçün israillilərlə koordinasiya mərkəzinin yaradılmasını əlaqələndirməyə çalışır. "Hazırda İsrail və Suriya arasında gərginliyin qarşısını almaq üçün mexanizmin bərpası ilə bağlı bütün maraqlı tərəflərlə danışıqlar aparırıq. Türkiyə birbaşa və ya dolayı yolla iştirak etməyə dəvət edilə bilər", - deyə Barrak bildirib.

Amerikalı diplomat əlavə edib ki, "həm rəsmi şəraitdə, həm də daha çevik və qeyri-rəsmi kanal vasitəsilə ivrit, ərəb, ingilis və türk dillərində danışan personaldan ibarət koordinasiya mərkəzi ilə daimi, 24/7 mexanizmin yaradılması böyük dəyər kəsb edərdi". Xüsusi nümayəndə vurğulayıb ki, "etibarlı rabitə vacibdir. Bu tərəflərin açıq rabitə kanallarını saxlamasının qarşısını alan heç bir əhəmiyyətli maneə yoxdur... Diplomatik dialoq fiziki toqquşmaların qarşısını almağın ən yaxşı yoludur. Bütün tərəflər bu çox mürəkkəb vəziyyətə sabit və davamlı həll yolu tapmaq üçün səbirlə çalışmalıdırlar".

Türkiyə öz növbəsində İsrail hakimiyyətinin iki ölkə arasında uzun müddətdir mövcud olan hərbi əməkdaşlıq memorandumuna baxmayaraq, Suriyanın şimalında mövqelər qurmağa cəhd etməsi ilə bağlı ittihamlarını rədd edib. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasında bildirilib ki, "İsrail Suriyanın infrastrukturuna və imkanlarına qarşı hücumlarını ehtiyatsızlıqla davam etdirir, eləcə də ərazi bütövlüyünü və birliyini pozur". "Biz beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin Suriyaya qarşı artan təcavüzünə son qoymaq və beynəlxalq hüququ tamamilə pozan bu hərəkətlərə görə məsuliyyət daşımaq üçün daha qətiyyətli mövqe tutmağa çağırırıq".

V.SALAH