Icma.az
close
up
RU
Suriyada kürd dilinin tanınması: Tarixi qərar, yoxsa siyasi manevr?

Suriyada kürd dilinin tanınması: Tarixi qərar, yoxsa siyasi manevr?

Icma.az, Oxu.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şaraa kürd dilini milli dil olaraq tanıyıb və ölkə vətəndaşlığının bütün kürdlərə aid ediləcəyini bildirib. Şaraanın imzaladığı sərəncama əsasən, kürd dili artıq Suriyada ərəb dili kimi statusda olacaq. Üstəlik, kürd əhalinin yaşadığı bölgələrdəki məktəblərdə kürd dilində təhsilə icazə veriləcək. Sərəncama əsasən, Novruz bayramı da Suriyada rəsmi bayramlar sırasına daxil edilib. Bu isə Suriyanın müstəqillik qazandığı 1946-cı ildən bəri ilk dəfədir ki, kürdlərin milli və dil haqlarının hökumət tərəfindən rəsmi olaraq tanınması deməkdir. Maraqlıdır ki, prezidentin bu qərarı ötən həftə Hələbdə kürd silahlıları ilə Suriya ordusu arasında toqquşmalardan sonraya təsadüf edir. Bu döyüşdən sonra Hələbin iki məhəlləsi kürd silahlılardan təmizlənib və Suriya ordusunun nəzarətinə keçib.

Bununla yanaşı, Suriyanın mərkəzi hökumətinə Türkiyənin dəstəyi də davam edir. Əhməd əş-Şəraa hökuməti Türkiyə tərəfindən hərbi, siyasi və hüquqi baxımdan dəstəklənir.

Təbii ki, ilk növbədə, bütün bunlar ondan xəbər verir ki, Suriya hakimiyyəti həm dinc kürdlərin bütün hüquqlarını rəsmi olaraq tanıyır, həm də YPG/SDQ-nin tərk-silahı və Suriyanın dövlət institutlarına inteqrasiya razılaşmasına tam əməl edir. Razılaşmanın şərtlərini pozan qruplaşmalar isə zərərsizləşdirilir. Bəs bu proses gələcəkdə regiona və regionla birbaşa və ya dolayısı ilə əlaqəli olan ölkələrə nə vəd edir?

Diqqəti çəkən ilk məqam sərəncamın hansı şərtlər və hadisələr fonunda verilməsidir. Belə ki, rəsmi Dəməşq və Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) arasındakı inteqrasiya və tərk-silah razılaşması hələlik tam həyata keçirilməyib, razılaşmada qeyd olunan SDQ-nin öz idarəetmə və hərbi strukturlarını dövlətin strukturlarına daxiletmə prosesi yekunlaşmayıb, eləcə də bütün bunların fonunda Hələbdə tərəflər arasındakı qarşıdurma cəmi bir neçə gün əvvəl baş verib.

Bu kontekstdə sərəncam həm də Suriya hakimiyyətinin kürd icmasını terror qruplaşmalarının nəzarətindən uzaqlaşdırıb mərkəzi hökumətə bağlamaq addımı kimi görünür. Kürd siyasi və icma liderləri bu addımı ilkin olaraq müsbət qəbul etsələr də, tənqidçi baxışlar da az deyil. Məhz bu narahatlıq regionda ictimai etibarın bərpası üçün əsas maneələrdən biridir. Əgər bu qərar və onunla bağlı proses hökumətlə SDQ arasında daha geniş siyasi razılaşmaya çevrilərsə, bu, Suriyada mərkəzi hakimiyyətin güclənməsində və regionda qeyri-sabitliyin aradan qalxması istiqamətində rol oynaya bilər.

Türkiyə kontekstində isə Ankara üçün PKK-nin silahlı strukturlarının mövcudluğu və sərhəd təhlükəsizliyi əsas prioritetdir. Bu, Türkiyənin Suriyada hərbi müdaxilələrini davam etdirməsi ehtimalını azalda bilər, lakin tamamilə aradan qaldırmır.

Suriyadakı türk hərbi qüvvələrinə qarşı hücum və ya təxribat ehtimalına qarşı Türkiyə ordusu hazır vəziyyətdədir və Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunması istiqamətində terror təşkilatlarının silahı yerə qoyması prosesi ilə paralel şəkildə Suriya hökumətinə inteqrasiyası rəsmi Ankara tərəfindən diqqətlə izlənilir. Türkiyənin müvafiq rəsmi qurumları da milli təhlükəsizlik baxımından yaranacaq istənilən təhdidə qarşı cavab vermək gücünə, imkan və qabiliyyətə malik olduqları ilə bağlı xəbərdarlığı dəfələrlə qarşı tərəflərin diqqətinə çatdırıblar.

ABŞ Suriya kürdləri ilə uzun müddət bəzi mübarizələrdə müttəfiq olub. Yeni siyasi kontekst Vaşinqtonun da Suriya siyasətini yenidən korrektə etməsini gündəmə gətirir. ABŞ diplomatiyasının bu prosesi dəstəkləmək üçün nə dərəcədə rol oynayacağı da regionun gələcəyi baxımından mühüm aspektdir.

Beləliklə, Əhməd əş-Şaraanın qərarı tarixi addım hesab olunsa da, bunun real nəticələrini zaman göstərəcək. Çünki hüquqi əsasların gücləndirilməsi və tətbiqi, inteqrasiya prosesinin tam həyata keçirilməsi və beynəlxalq dəstək proseslərin hansı formada nəticələnməsinə təsir göstərəcək. Bütün bu qaranlıq məqamlar aydınlığa çıxarsa, Suriya yalnız daxili etnik gərginliyi azaltmayacaq, həm də region daha sabit və diplomatik fazaya keçid edə bilər. Əks halda, gərginlik yenə də davam edəcək.

Mərahim Nəsib

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:185
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 19 Yanvar 2026 17:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri