Icma.az
close
up
RU
“Suriyada növbəti idarəetmə forması necə olacaq?” KONKRET

“Suriyada növbəti idarəetmə forması necə olacaq?” KONKRET

Konkret.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

“Suriyada növbəti idarəetmə forması necə olmalıdır? Türkiyənin Suriya ilə bağlı siyasəti necə olmalıdır?”

KONKRET.az xəbər verir ki, köşə yazarı Altay Öymən bildirib ki, idarəetmə formasının seçilməsi ilk növbədə Suriya xalqının işidir. “Amma bu ölkədə maraqlı olan qüvvələrin bu mövzuda öz fikirləri var. Bunları diplomatik kanallarla Suriyaya və dünya ictimaiyyətinə çatdıra bilərlər. Və bunu etməlidirlər.

Yaşadığımız dünyada uzun müddətdir ki, hər bir ölkədə “insan hüquqları”, “sülhün qorunması” kimi sahələrdə məcburi olan prinsiplər və qaydalar mövcuddur. Onların həyata keçirilməsini təmin etmək üçün beynəlxalq şuralar yaradılıb. Həmin qaydaların məqsədlərinə nail olunmasına töhfə vermək hər bir ölkənin borcudur.

Jurnalistikamın başlanğıcı olan 1950-ci illərdə müxbir kimi xaricə göndərildiyim ilk ölkələr cənubdakı qonşularımız olub. Misir, Livan, Suriya, İraq da onların arasında idi. Daha sonra Liviya, Səudiyyə Ərəbistanı və Mərakeş daxil olmaqla, cənub ölkələrinin əksəriyyətinə getdim. Onların hamısının ortaq cəhəti rejimlərinin demokratiyadan uzaq olması idi.

İranda bir şah var idi. Şah Məhəmməd Rza Pəhləvi…

1950-ci illərdə İraqda bir krallıq var idi. Onun şahı Feysal idi. Krallıq 1958-ci ildə ləğv edildi. Onun yerinə general Kasım təyin edildi. Sonra Abdüsselam Arif.

Kral Faruk 1952-ci ildə çevrilişlə devrildikdən sonra hakimiyyətə hərbi hökumətlər gəldi. Əvvəlcə general Necip, sonra polkovnik Camal Abdel Nasir. Nasirdən sonra başqa zabitlər gəldi.

İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı və Mərakeş rejimləri də krallıq idi.

Birinci Dünya Müharibəsindən sonra rəsmi olaraq “respublika” olmuş qonşularımız da var idi. Biri Suriya idi. Həmin müharibənin sonunda İraq əvvəlcə idarəçilik, sonra isə İngiltərənin təsiri altına düşdü.

Suriyanın adı “respublika” idi. Lakin əvvəlcə o, ardıcıl hərbi hökumətlərin tabeliyinə keçdi. Daha sonra Hafiz Əsəddən başlayaraq hərbi əsaslı avtoritar rejimə çevrildi.

Bu gün vəziyyət o qədər də dəyişməyib və qısaca olaraq: Cənubdakı bir çox yaxın və uzaq qonşularımızın xalqı hələ də “demokratiya”nın necə bir rejim olduğunu görə bilməyib. Qaydalarını eşitsələr də, icrasının şahidi ola bilməyiblər… Hakimiyyət dəyişikliyi seçkidən çox çevrilişlə mümkün olub.

Təbii ki, xatırladığımız bəzi ölkələrdə parlament adı altında qurulan seçki prosedurları, təşkilatlar da var idi… Amma həmin “seçkilər”də tətbiq olunan prosedurlar əsl demokratik ölkələrdə müşahidə olunanlardan xeyli fərqli idi. Tədbirlər təkcə seçkilərdə deyil, həm də demokratiyanın əsas hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsində fərqli olub.

Qısacası: Məncə, birinci sualın cavabı budur ki, Suriya indiyə qədər çox uzaqlarda olduğu demokratikləşmə prosesini yeni rejimi yaratmaqla başladı. Təbii ki, o sahədə təcrübənin olmaması nəticəsində bu asan deyil. İlkin olaraq dövlətin davamlılığını təmin edəcək müvəqqəti dövr ola bilər. Amma hətta o məqsədə doğru addımların atılması da müsbət hal kimi qiymətləndirilir.

Təbii ki, ikinci sualın cavabını tapmaq daha çətindir…

Çünki Suriyanın demokratikləşmə prosesinə girməsinin faydalı olacağı fikrimi oxuyan bir suriyalı dostum mənə “əks sual” verdi və “yaxşı, sizə də demokratikləşmə prosesi lazım deyilmi?” dedi. Desə, o suala da cavab vermək lazımdır, o sualın cavabı bu yazıya sığmaz. Bu mövzu başqa bir məqalənin mövzusu ola bilər.

Ümid edirəm ki, hakim siyasətçilərimiz bu məsələ ilə bağlı problemlərin həllinin nə qədər vacib və aktual olduğunu unutmayacaqlar”.

Natiq Səlim,

KONKRET.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:196
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 11 Dekabr 2024 13:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri