Suriyadakı proseslər Türkiyə İsrail qarşıdurmasına aparan bir yoldur AÇIQLAMA

Son zamanların aktual mövzularından biri İsrail və Suriya arasında olan gərgin vəziyyətdir. Amerika mətbuatının yazdığına görə, ABŞ, İsrail və Suriya arasında görüş keçiriləcəyi gözlənilir.

Belə bir görüş keçirilərsə, hansı razılaşmalar əldə oluna bilər?

Redaktor.az-a mövzu ilə bağlı danışan politoloq Natiq Miri bildirdi ki, görüşün keçirilməsi istisna olunmur:

"Çünki problemi danışaraq həll etmək sadəcə İsrailin istəyi deyil, həm də Amerika Birləşmiş Ştatlarının istəyidir. Və bu prosesdə qardaş Türkiyə də ciddi iştirak edir. Belə bir görüşün daha çox Azərbaycanda həyata keçiriləcəyi gözlənilir. Hətta bu yöndə konkret məlumatlar da var. Yəni Azərbaycan Suriya-İsrail arasında danışıqları Bakıda təşkil edə bilər. Bilirsiniz ki, qısa müddətli də olsa atəşkəs təmin olunub. Bu atəşkəsdən istifadə edərək tərəflər arasında masada oturmaq, danışmaq və anlaşmağa ehtiyac var. Çünki müxtəlif iddialar var və bu iddiaların içərisində İsrailin süni şəkildə tətiklədiyi kürd, yəni Suriyanın şimalında olan PKK terrorçularının Suriya qolu olan YPG, SDG, guya Suriya demokratik qüvvələri adı altında fəaliyyət göstərən terrorçular, eyni zamanda druzlar, Latakiyada o bölgələrdə yaşayan ələvilər problemi var ki, bu məsələlər müzakirə olunmalıdır. Çünki məhz bu etnoslardan istifadə olunaraq aranı qarışdırmaq və ölkədə yenidən vətəndaş müharibəsini tətikləmək və nəticə etibarilə Suriyanı bölmək, parçalamaq istəyi var. Təbii ki, Suriyanın yeni hökuməti bununla razı deyil. Eyni zamanda qardaş Türkiyə buna imkan verilməyəcəyini bəyan edir".

Politoloq vurğuladı ki,  Amerika Birləşmiş Ştatları prosesin içərisindədir və Türkiyə hər vasitə ilə ABŞ rəhbərliyinə bu yöndə təsir, həmçinin xəbərdarlıqlar edir.

"Ona görə İsrail-Suriya görüşləri artıq bir məcburiyyət xarakteri daşıyır. Çünki İsrailin istədiyi vaxt bu cür təcavüzkar davranması İsraildə sabitliyi pozur. Bu sabitliyin pozulması sadəcə Suriya üçün deyil, Türkiyə üçün də böyük təhlükələr yaradır. Ona görə də nəticə etibarilə İsrailin bu cür sərhədsiz davranışları Türkiyənin prosesə hərbi cəhətdən ciddi müdaxiləsinə yol açır ki, nəticə etibarilə bu, Türkiyə-İsrail qarşıdurmasına aparan bir yoldur. Təbii ki, regionda bunu istəyən qüvvələr var və bunların başında Rusiya, İran kimi dövlətlər durur. O baxımdan, bəli, belə bir görüş zərurətə çevrilib və düşünürəm ki, ola bilsin qısa müddətdə məhz Azərbaycanın təşkil etdiyi və məkan olaraq imkan yaratdığı Suriya-İsrail danışıqları yenidən paytaxt Bakıda başlaya bilər. Konkret nəticələr nə olacaq? Açığı burada siyasi nəticələr bir görüşlə həll olunacaq bəsit məsələlər deyil. Ona görə də burada kompleks məsələlər həll olunur və təbii ki, prosesin içərisində dolayısıyla Türkiyə və Türkiyənin geosiyasi maraqları var. Bu baxımdan sadəcə görüşmək özü müsbət bir haldır ki, ən azından problemin həlli yolları axtarılır. Düşünürəm ki, hansısa görüş, hansısa mərhələdə ortaq nöqtələr tapıla və bu atəşkəsi daimi etməyə imkan yaradıla bilər. Yəni bu imkanlar var. Bəzi həqiqətlərii sadəcə İsrailin şovinist rəhbərliyi nə qədər tez anlasa, bir o qədər bölgədə, regionda sülh bərqərar olacaq. Çünki bölgədə aranı qarışdırmaq istəyən çox ölkələr var ki, bunların da başında İran durur", - deyə N.Miri əlavə etdi.

Aytəkin TOFİQQIZI