Suveren Azərbaycanın yeni siyasi mərhələsi

Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında Prezident İlham Əliyevin çıxışının siyasi məntiqini bir anlayış ətrafında ümumiləşdirmək mümkündür: suverenlik. Lakin çıxışda suverenlik yalnız ərazi bütövlüyü və dövlət sərhədləri üzərində nəzarət kimi təqdim olunmur. Burada söhbət daha geniş dövlətçilik modelindən — ölkənin öz qərarlarını sərbəst qəbul etməsindən, iqtisadi və təhlükəsizlik imkanlarına söykənməsindən, xarici siyasətini milli maraqlar əsasında müəyyənləşdirməsindən gedir.

Qurultayın keçirildiyi siyasi mərhələ də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, VIII Qurultay Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və dövlət suverenliyi tam bərpa edildikdən sonra keçirilən ilk YAP qurultayıdır. Bu fakt özü çıxışın siyasi tonunu müəyyənləşdirir: artıq əsas məsələ suverenliyin əldə edilməsi deyil, onun davamlı və geri dönməz dövlət siyasətinə çevrilməsidir.

Məhz bu kontekstdə Prezidentin xarici siyasətlə bağlı səsləndirdiyi fikir xüsusi məna qazanır. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan siyasətini elə qurmalıdır ki, heç kim onun daxili işlərinə və qərarvermə prosesinə müdaxilə edə bilməsin.Söhbət beynəlxalq münasibətlərdə iştirak edən, müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə əməkdaşlıq quran, lakin heç bir güc mərkəzindən asılı vəziyyətə düşməyən dövlət modelindən gedir. Başqa sözlə, Azərbaycan üçün açıq xarici siyasətlə müstəqil qərarvermə bir-birinə zidd anlayışlar deyil. Əsas prinsip münasibətlərin bərabərhüquqlu olması və milli maraqların kənar iradəyə tabe etdirilməməsidir.

Bu yanaşmanın tarixi əsasları ümummilli lider Heydər Əliyevin dövlətçilik kursunda aydın görünür.Ulu öndər Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycanın formalaşdığı illərdə dəfələrlə vurğulayırdı ki, hər bir xalq və dövlət öz gələcəyini, siyasi yolunu və dövlət quruluşunu özü müəyyən etməlidir. Başqa dövlətlərin daxili işlərə müdaxiləsinin qəbuledilməzliyi onun xarici siyasət fəlsəfəsinin mühüm prinsiplərindən biri idi.

Bu baxımdan ulu öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik xətti ilə Prezident İlham Əliyevin bugünkü siyasi mesajları arasında aydın ardıcıllıq hiss olunur.

Ancaq həmin prinsipin səsləndiyi tarixi şərait dəyişib. 1990-cı illərdə Azərbaycan üçün əsas vəzifə müstəqilliyi qorumaq, dövlət institutlarını formalaşdırmaq, daxili siyasi sabitliyi təmin etmək və ağır iqtisadi böhrandan çıxmaq idi. Həmin mərhələdə “öz taleyinin sahibi olmaq” ilk növbədə dövlətin mövcudluğunu və siyasi müstəqilliyini qorumaq demək idi. Bu gün isə eyni prinsip fərqli siyasi, iqtisadi və hərbi imkanlar fonunda səslənir.

Azərbaycan ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini bərpa edib, iqtisadi resurslarını genişləndirib, beynəlxalq enerji və nəqliyyat layihələrində mühüm mövqe qazanıb, təhlükəsizlik və müdafiə imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.Beləliklə, dəyişən prinsip deyil, həmin prinsipi həyata keçirmək üçün dövlətin malik olduğu imkanlardır.

Ulu öndərin müəyyən etdiyi müstəqil dövlətçilik xətti Prezident İlham Əliyevin siyasətində artıq daha geniş iqtisadi, hərbi və diplomatik resurslara söykənən suveren qərarvermə modelinə çevrilib.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də qarşıya qoyulan strateji məqsədlərə sistemli yanaşmadır. Dövlət başçısı 2003-cü ildən etibarən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının əsas milli hədəflərdən biri kimi müəyyənləşdirildiyini və sonrakı illərdə bu məqsədə ardıcıl şəkildə hazırlaşıldığını xatırlatdı.

Bu baxımdan iqtisadi inkişaf, ordu quruculuğu, müdafiə sənayesinin yaradılması, enerji strategiyası və beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın mövqelərinin möhkəmləndirilməsi bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid dövlət strategiyasının müxtəlif elementləri kimi qiymətləndirilə bilər.

Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, siyasi müstəqillik yalnız siyasi iradə ilə təmin olunmur. Dövlətin sərbəst qərar verməsi üçün iqtisadi dayaqları, təhlükəsizlik imkanları, güclü institutları və qərarlarını müdafiə edə biləcək potensialı olmalıdır.

Bu mənada Prezident İlham Əliyevin növbəti mərhələdə də hərbi potensialın gücləndirilməsini prioritet kimi göstərməsi ümumi suverenlik konsepsiyasının davamıdır. Məntiq sadədir: müstəqil siyasət yürütmək üçün yalnız qərar vermək kifayət deyil, həmin qərarı qorumaq imkanına da malik olmaq lazımdır.

Prezidentin “öz taleyimiz öz əlimizdədir” fikri də məhz bu mənada daha geniş məzmun daşıyır. Dövlətin taleyinə özü sahib çıxması üçün onun qərarvermə azadlığı real iqtisadi imkanlarla təmin olunmalıdır. Bu səbəbdən iqtisadi müstəqillik, müdafiə qabiliyyəti və müstəqil xarici siyasət eyni siyasi modelin müxtəlif tərəfləridir.

Beləliklə, VIII Qurultayda səslənən fikirlər Azərbaycanın dövlətçilik siyasətində yeni mərhələnin əsas konturlarını göstərir. Ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpasından sonra qarşıda duran məsələ artıq yalnız əldə olunmuş nəticələri qorumaq deyil, bu suverenliyi siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından davamlı dövlət modelinə çevirməkdir. Müstəqil qərarvermə, iqtisadi güc, müdafiə qabiliyyəti və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət bu modelin bir-birini tamamlayan əsas dayaqlarıdır.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi müstəqil dövlətçilik kursunun Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni tarixi şəraitdə ardıcıl davam etdirilməsi də məhz bu siyasi xəttin mahiyyətini ifadə edir: dəyişən Azərbaycanın imkanlarıdır, dəyişməyən isə əsas prinsipdir -Azərbaycanın taleyi kənarda deyil, onun öz siyasi iradəsi ilə müəyyən olunur.

Aytən Qurbanova
YAP Yasamal rayon “H.B.Zərdabi pr.61” (19 saylı Şəhər Poliklinikası) ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri, 19 saylı Şəhər Poliklinikasının baş həkimi