“Tehranın vəziyyəti getdikcə ağırlaşır” POLİTOLOQ

"ABŞ ilə İran arasında danışıqlar dayansa da, yəni birbaşa danışıqlar olmasa da, ABŞ ilə İran arasında vasitəçilərin yardımı ilə ismarışlar ötürülür".Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Orta Doğu Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan deyib.

Onun sözlərinə görə, bu, danışıqların davam etməsi kimi də qiymətləndirilə bilər, yaxud müzakirələrin davam etməsi kimi də qiymətləndirilə bilər:

"Amma məlum olduğu kimi, ABŞ həm ötən ilki, həm də bu ilki hərbi əməliyyatlar nəticəsində İranın bazalarını, hərbi obyektlərini, ali liderini, hərbi komandanı və sairəni, hərbi-sənaye kompleksinə aid olan, idarəetmə sisteminə aid olan, silahlı qüvvələrinə aid olan şəxsləri və obyektləri məhv etdiyini bəyan elədi. Bundan başqa, İranın yeni lideri Möştaba Xameneidən hələ də real xəbər yoxdur. Yəni nə videosu, nə canlı, nə audio müraciəti və sairəsi yoxdur.

Bu baxımdan, İranda rəhbərlik və idarəetmədə də ABŞ-ın hərbi əməliyyatları ilə müəyyən çətinliklər yaranır. Yəni ABŞ İranın atom-nüvə sənayesində, hərbi sənayesində, silahlı qüvvələrdə və idarəetmə sistemində problemlər yaratmaqla İslam Respublikasını çətin vəziyyətə salıb.

Bu günlərdə isə İran iqtisadiyyatına ABŞ-ın güclü zərbə vuracağını bəyan edib. Yəni İrana qarşı daha sərt, daha kəskin sanksiyaların tətbiq olunacağı gözlənilir. Bu sanksiyalara ABŞ-ın Qərb ölkələrindəki və dünyadakı müxtəlif səviyyəli tərəfdaşları və strateji müttəfiqlərinin qoşulacağı da ehtimal olunur.

Bu isə Tehran hakimiyyəti üçün, iqtisadiyyat üçün çox güclü zərbə ola bilər. Ona görə də bu mərhələ İran İslam Respublikası iqtisadiyyatının tamamilə çökdürülməsinə xidmət edir.

Beləliklə, hərbi, atom-nüvə idarəetmə kadrlarının məhv edilməsi ilə yanaşı, iqtisadiyyatın da çökdürülməsi Tehranın iqtisadiyyatını idarə etməsində xaos və şok vəziyyəti yarada bilər.

Ona görə də hesab edirəm ki, Tehran hakimiyyəti danışıqları davam etdirməyə də maraqlı ola bilər və ABŞ-ın şərtlərini şərtsiz qəbul etməyə hazır olar.

Bu yaxınlarda İranın ayrı-ayrı rəsmiləri bəyan edirdilər ki, ABŞ ilə danışıqlar üçün indiki vəziyyət əlverişsizdir. Yəni bu deməkdir ki, növbəti mərhələdə, söhbəti rahatda, yaxud başqa bir vaxtda danışıqların keçirilməsi İran üçün nüvə ilə bağlı fəlakətə səbəb ola bilər.

Tərəflərin yenidən diplomatik masa arxasına qayıtması ehtimalı hər gün olur. Hər gün də var. Çünki Tehran hakimiyyətinin həm nüfuzu aşağı düşür, həm ölkə iqtisadiyyatı çökür, sosial problemlər artır və sairə.

Ona görə bu kimi problemlər İslam Respublikası rəhbərliyini danışıqları davam etdirməyə vadar edəcək, yaxud vadar edə bilər.

Bu tip hadisələr, yəni İran hakimiyyətinin vəziyyətinin ağırlığı İran İslam Respublikasına ziyan vuracaq və eskalasiya İran daxilində artacaq. Yəni regional məsələlərdə, münasibətlərdə deyil, İran daxilində gərginlik artacaq.

Bu gərginliyin İran daxilində artması isə Tehran hakimiyyətinin öz vəziyyətini daha da ağırlaşdıracaq. Ona görə onun regionda yeni eskalasiya üçün, yeni hərbi qarşıdurma üçün, qarşıdurma yaratmaq üçün imkanı o dərəcədə yüksək deyil.

Çünki İranın ayrı-ayrı hərbi qüvvələri, müxtəlif səviyyəli silah təmsilçiləri bəyan edir ki, ABŞ-ı dəstəkləyən ayrı-ayrı ölkələrin ərazilərini vuracaqlar və sairə. Amma bunların hamısı daha çox avantürist, avantüra və şantaja oxşayır.

Nə qədər ki, ABŞ ilə İran arasında saziş, sülh sazişi, əməkdaşlıq sazişi, münasibətlərin normallaşması istiqamətində hər hansı razılaşma sənədi imzalanmayıb, regionda, xüsusən İran-ABŞ münasibətlərində gərginlik qalacaq və artacaq".