Telefonunuz sizi gizlicə dinləyir? AÇIQLAMA

Smartfonların istifadəçiləri gizli şəkildə dinləyib-dinləmədiyi ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Xüsusilə insanların gündəlik söhbətlərində danışdıqları məhsul və ya mövzularla bağlı qısa müddət sonra sosial şəbəkələrdə və müxtəlif platformalarda reklamlarla qarşılaşması şübhələri artırıb.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, kibertəhlükəsizlik üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, texnologiya şirkətlərinin istifadəçi davranışlarını analiz etmək imkanları geniş olsa da, bu məsələdə əsas risk tətbiqlərə verilən icazələrlə bağlıdır. Bir çox istifadəçi fərqinə varmadan müxtəlif mobil proqramlara mikrofon, kamera, kontaktlar və hətta məkan məlumatlarına giriş imkanı verir. Bu icazələr bəzi hallarda tətbiqlərin arxa planda fəaliyyət göstərməsinə şərait yarada bilər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, istifadəçilərin danışdıqları mövzularla bağlı reklamların görünməsi hər zaman telefonun dinləməsi anlamına gəlmir. Sosial media platformaları və reklam sistemləri istifadəçinin internet axtarışları, izlədiyi videolar, bəyəndiyi paylaşımlar, yazışmaları və yerləşdiyi məkan kimi məlumatları analiz edərək maraq dairəsini müəyyənləşdirə bilir. Bu səbəbdən insanlar bəzən “telefon məni dinləyir” düşüncəsinə qapılır.

Bununla belə, ekspertlər bəzi tətbiqlərin mikrofon icazəsindən sui-istifadə edə biləcəyini də istisna etmirlər. Xüsusilə etibarsız mənbələrdən yüklənən proqramların şəxsi məlumatların təhlükəsizliyi baxımından ciddi risk yaratdığı bildirilir. Android və iOS sistemlərində son illərdə təhlükəsizlik mexanizmləri gücləndirilsə də, istifadəçinin diqqətli olması vacib sayılır.

Mütəxəssislər vətəndaşlara telefonlarında hansı tətbiqlərin mikrofona çıxışı olduğunu mütəmadi yoxlamağı tövsiyə edirlər. Lazımsız proqramların silinməsi, istifadə edilməyən icazələrin bağlanması və yalnız rəsmi tətbiq mağazalarından proqram yüklənməsi təhlükəsizlik baxımından mühüm addımlar hesab olunur.

Bundan əlavə, bəzi telefon modellərində mikrofonun və kameranın aktiv olduğunu göstərən xüsusi indikatorlar mövcuddur. İstifadəçilər ekranda yaşıl və ya narıncı işarələrin görünməsinə diqqət etməlidirlər. Bu göstəricilər hansısa tətbiqin həmin anda mikrofondan və ya kameradan istifadə etdiyini bildirir.

Kibertəhlükəsizlik sahəsində çalışan mütəxəssislər hesab edirlər ki, rəqəmsal dünyada tam məxfilik anlayışı getdikcə daha çətinləşir. Sosial media və texnologiya platformaları istifadəçi davranışlarını analiz etməklə daha hədəfli reklam sistemi qurur. Buna görə də şəxsi məlumatların qorunması üçün istifadəçilərin rəqəmsal savadlılığının artırılması vacib hesab edilir.

Ekspertlər bildirirlər ki, telefonunuzu daha təhlükəsiz istifadə etmək üçün tətbiq icazələrini mütəmadi yoxlamaq, proqram yeniləmələrini vaxtında etmək və şübhəli keçidlərə daxil olmamaq əsas qorunma üsulları arasında yer alır.

Əli Hüseynov