Tənhalıq və ondan çıxmağın yolları

"Tənhalıq bəzən duyğusuzluq kimi görünsə də, əslində, duyğusuz qalmaqdır, sevilməməkdir, özünü sevdirə bilməməkdir. Tənhalıq insanın özünü çarəsiz, dəyərsiz hiss etməsinə səbəb olur. İnsana əsl ağır gələn tənha qalması deyil, ehtiyacı olduğu zaman heç kimi yanında tapa bilməyəcəyini bilməsidir. Əsas tənhalıq qısa müddətli tənhalıq deyil. Bu tənhalıq zamanı özümüzlə hesablaşmaqdır. İnsan tənha qalıb, öz həyatı, həyatını, duyğu və düşüncələrini mühakimə etməli, bu proses sonunda özünü tanımalıdır. Bəzən kütlələr içində də özümüzü çox tənha hiss edə bilərik. Tənhalıq hissi insanda öz içində həll yolları istehsal etməkdədir. Amma bu həll bəzən ani və tamamilə həzz prinsipinə yönələ bilər. Çox vaxt tənha insanlar çıxış yolu kimi internet və ya komputer oyunlarından asılı ol ola bilirlər". Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru Yeganə Əsgərova bildirib.
Y.Əsgərova həmçinin qeyd edib ki, tənhalıqdan əziyyət çəkən insanlar eyni zamanda davamlı izdihamlara qarışıb tənhalıqlarını ört-basdır etməyə çalışırlar. Tənha insanlar özlərini işlərinə həsr edir, bununla bağlı olaraq da uğur qazanırlar. Lakin bu, onları qane etmir. Davamlı olduğu mühitdən və ya cəmiyyətdən özünə qarşı maraq gözləmək də tənha insanlara aid xüsusiyyətdir. Bu insanlar intensiv emosional-sosial əlaqələr yaşamaqdan-bağlanmaqdan qaçırlar. İctimai münasibətlərdə səthi olurlar. Yaşadıqları hadisələr nəticəsində cəmiyyətdən uzaq qalmağı seçirlər (təcavüzə məruz qalmaq, qəsb və s.). Bütün insanlar cəmiyyətdə dəyər görmək, sevilmək qayğı görmək istəyirlər. Amma bəzən dəyər görmək istəyən fərd, özünü dəyər görmək istədiyi insana, qrupa, birliyə üstünlük davranışı nümayiş etdirər. Üstün olduğunu fərqli olduğunu göstərərək dəyər və qayğı gözləyərlər. Məhz burada xətanın ilk nəticəsi insanın tək qalmasıdır. Nəticədə insanlar özlərindən fərqli olana, uzaq olana, üstün olana deyil, özünə oxşayana, eyni səviyyədə olana dəyər verirlər.
"Əgər, şəxsin həyat yoldaşıyla arasında məsafə məsələsi varsa bu, bir evdə iki nəfərlik tənhalıq yaşamaq deməkdir. Evli insanların tənhalığı daha ağır olur. Yaşlılar isə yaxınları ilə birlikdə yaşadıqları zaman daha xoşbəxt olurlar. Bu zaman yaşlılar özlərini təhlükəsizlikdə hiss edirlər. Yaşlıların ən böyük problemi tək qalmaqdır. Çünki ailələrin uşaq sahibi olmalarının əsas məqsədlərindən biri də tənha qalmamaqdır.
Tənha insanlar tənhalıqla başa çıxmaq üçün aşağıdakı suallara cavab tapmalıdırlar:
- Özümüzü mühakimə etməliyik. Biz niyə dost tapa bilmirik?
- Münasibətlərimizdə gündəlik gözləntiləri deyil, uzunmüddətli hədəfləri qarşımıza məqsəd qoymalıyıq.
- İnsanlara güvənmək barədə fikirlərimizlə deyil, şərait və ünsiyyətin xarakterinə görə hərəkət etməliyik. İnsanlara güvənmədiyimiz müddətcə dərin və etibarlı əlaqələr qura bilmərik.
- Yoldaşlıq və dostluq meyarlarını həqiqətlər üzərində qurmalıyıq.
- Qarşı cinslə olan münasibətlərdə qarşılıqlı gözləntilərə həssas olmamalıyıq.
- Tənhalığa qalib gəlmək üçün real olmayan üsullar əvəzinə bizi inkişaf etdirəcək fəaliyyətlər tapmalıyıq.
- Əgər içimizdəki duyğusal tənhalığın səbəbini bilmiriksə, bu zaman bir mütəxəssisdən kömək almalıyıq. Bu hal həyati bir qalıq və ya psixoloji bir problemin göstəricisi ola bilər", - deyə psixoloq Y.Əsgərova fikrini tamamlayıb.

Afət Tahirqızı