Tibbdə İNQİLAB: Artıq kişilər üçün də hamiləliyə nəzarət həbləri buraxılacaq

Dünya kontraseptiv inqilabın astanasında ola bilər. Tarixdə ilk dəfə olaraq, YCT-529 adı altında hazırlanan qeyri-hormonal kişi kontraseptiv həb kişilər və qadınlar arasında ailə planlaması vəzifələrinin daha ədalətli bölüşdürülməsi üçün zəmin hazırlayaraq.

BAKU.WS Bizim.Media-ya istinadən xəbər verir ki, dərman vasitəsi Minnesota Universitetinin alimləri tərəfindən Kolumbiya Universiteti və "YourChoice Therapeutics" biotexnologiya şirkəti ilə əməkdaşlıq əsasında hazırlanıb.

Tədqiqat ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (NIH) tərəfindən maliyyələşdirilir və 2022-ci ildən bu günədək davam edir.

Dərmanın təhlükəsizliyini təsdiq edən sınaqların birinci mərhələsinin uğurla başa çatmasından sonra, ikinci mərhələ artıq Yeni Zelandiyada başlayıb və 2025-ci ilin sonunadək başa çatdırılması planlaşdırılır.

YCT-529, spermatozoid istehsalında əsas rol oynayan retinoik turşu reseptoru RARα-nı selektiv şəkildə bloklayaraq işləyir. Bu yanaşmanın unikallığı yalnız reproduktiv sistemə yönəldilmiş təsirdir ki, bu da hormonal müdaxilənin və əlaqəli yan təsirlərin qarşısını almağa imkan verir.

Heyvanlar üzərində aparılan testlərdə dərman təsirli nəticələr göstərib:

Siçanlarda kontraseptivlərin effektivliyi bir aylıq tətbiqdən sonra 99% -ə çatıb. Makakalar cəmi iki həftə ərzində sperma sayında kəskin azalma yaşayıblar.

Dərmanın qəbulu dayandırıldıqdan sonra bir neçə həftə ərzində məhsuldarlıq tamamilə bərpa edilib.

Testosteron kimi hormonların səviyyələri sabit qalıb və heç bir toxuma zədələnməsi və ya digər ciddi yan təsirlər görülmıyib.

Rambam Tibb Mərkəzinin professoru İdo Solt layihəni kontraseptiv tədqiqatların "müqəddəs qülləsi" adlandırır. O bildirir ki, bu dərman sosial dinamikada inqilab edə bilər:

"Onilliklər ərzində qadınlar kontrasepsiya vasitələrinin demək olar ki, bütün yükünü çiyinlərinə götürürdülər. Və bunun da çox vaxt ciddi yan təsirləri ilə üzləşirdilər. YCT-529 preparatı cütlüklərə alternativ təklif edir və kişilərə məsuliyyəti öz üzərinə götürmək səlahiyyətini verir".Bu fikir cəmiyyətdə də öz əksini tapır. 2023-cü il sorğusuna əsasən, kişilərin 75%-dən çoxu yeni kontrasepsiya formalarından istifadə etməyə hazır olduğunu bildiriblər. Qadınlar da öz növbəsində bu məsələdə kişilərə güvəndiklərini bildiriblər.

YourChoice Therapeutics-in baş elmi işçisi və təsisçisi Dr.Nadia Mannovets bildirib ki, kişilər bu prosesin bir hissəsi olmağa razıdırlar:

"Bu, daha bərabər münasibətlərə və seçim azadlığına doğru bir addımdır".

Dərman hələ kütləvi istifadə üçün təsdiqlənməsə də, YCT-529 artıq elmi və tibbi dairələrdə böyük maraq yaradıb. Bu, 1980-ci illərdən bəri kişi kontrasepsiyasının ilk potensial inqilabi üsuludur və keçmişin faktiki olaraq geri dönməz vazektomiya və hormonal təcrübələrini əvəz edə bilir.

YCT-529-a əlavə olaraq, CDD-2807 kimi digər dərmanlar da laboratoriya tədqiqat mərhələsindədir, lakin bu layihə klinik sınaqların belə qabaqcıl mərhələsinə çatan ilk layihədir.

Sınaqlar uğurlu olarsa, YCT-529 reproduktiv məsuliyyətə qlobal yanaşmanı potensial olaraq dəyişdirərək ilk əlverişli kişi doğum nəzarət həbi ola bilər.