Icma.az
close
up
RU
Torpaqların eroziyası və səhralaşması ekoloji riskdir EKOLOQ DANIŞDI

Torpaqların eroziyası və səhralaşması ekoloji riskdir EKOLOQ DANIŞDI

Icma.az, Sia Az saytına istinadən bildirir.

"Təbii ehtiyatların həddindən artıq istismarı gələcək nəsillər üçün ciddi ekoloji, sosial və iqtisadi təhlükələr yaradır. Ekoloji təhlükələrə iqlim dəyişikliyi, hava və suyun çirklənməsi, resursların tükənməsi, biomüxtəlifliyin itirilməsi və torpağın deqradasiyası daxildir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında ekoloq Sevil Yüzbaşeva deyib.

Onun sözlərinə görə, sosial təhlükələrə resurs çatışmazlığı, münaqişələr, miqrasiya, əhalinin sağlamlığının azalması və mədəni kimliyin itirilməsi daxildir: "İqtisadi nəticələrə məhsuldarlığın azalması, qiymətlərin artması, dolanışıq vasitələrinin itirilməsi və ümumi iqtisadi yavaşlama daxildir.

Ətraf mühit üçün yaranan təhlükələrə resursların tükənməsi, həddindən artıq balıq ovu, meşələrin qırılması və mədənçıxarma sənayesinin həddindən artıq istismarı daxildir. Bu proses təbii ehtiyatları tükəndirir və onları gələcək nəsillər üçün əlçatmaz edir. Torpağın deqradasiyası qeyri-davamlı kənd təsərrüfatı işləri və meşələrin mütəmadi olaraq qırılması nəticəsində səhralaşma, torpaq eroziyası və şoranlaşmaya gətirib çıxarır. Bu da torpaqların münbitliyini və kənd təsərrüfatı üçün yararlılığını azaldır ki, bu da ciddi təhlükədir.

Havanın, suyun və torpağın zəhərli maddələrlə çirklənməsi, tullantılar və ağır metallarla çirklənməsi ətraf mühiti pisləşdirir və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərir. Biomüxtəlifliyin itirilməsi, yaşayış yerlərinin məhv edilməsi, brakonyerlik və iqlim dəyişikliyi bitki və heyvan növlərinin yox olmasına gətirib çıxarır ki, bu da ekosistemlərin pozulmasına və məhvinə səbəb olur. Qalıq yanacaqların həddindən artıq istifadəsi və meşələrin qırılması istixana qazlarının emissiyasını artırır ki, bu da iqlim dəyişikliyinə, qlobal istiləşməyə və ekstremal hava şəraitinə səbəb olur.

Azərbaycan iqlim dəyişikliyi, içməli su çatışmazlığı və torpaqların deqradasiyası ilə bağlı ciddi risklərlə üzləşir. Bu risklər arasında ərzaq təhlükəsizliyini və iqtisadiyyatı təhdid edən quraqlıq, Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsi nəticəsində su ehtiyatlarının azalması, səhralaşma və eroziya nəticəsində torpaqların deqradasiyası, həmçinin Xəzər dənizində bioresursların azalması və çirklənmə kimi ekoloji problemlər yer alır. Bu risklər birlikdə ölkə üçün sistemli problemlər yaradır.

İqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar risklərə Xəzər dənizinin səviyyəsinin aşağı düşməsi daxildir. Temperaturun yüksəlməsi və iqlim dəyişikliyi dəniz səviyyəsinin uzunmüddətli aşağı düşməsinə gətirib çıxarır ki, bu da Xəzər dənizinin və sahilyanı zonaların ekoloji sağlamlığını pisləşdirir. Artan quraqlıq dövrləri bulaqların qurumasına və çayların dayazlaşmasına səbəb olur ki, bu da suyun mövcudluğuna birbaşa təsir göstərir.

Dağların başında olan daimi buz örtüyünün azalması Azərbaycan üçün əsas risk olmasa da, buz örtüyünün azalması iqlim dəyişikliyi və qlobal su böhranı ilə əlaqəli bir faktordur. İçməli su çatışmazlığı ilə bağlı risklərə su qıtlığı, yerüstü su ehtiyatlarının azalması və yerli çatışmazlıqlar daxildir ki, bu da ölkə üçün sistemli problemə çevrilib. Su çatışmazlığı birbaşa kənd təsərrüfatı istehsalına və nəticədə ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə təsir göstərir. Su təchizatı sahəsində problemlər yüksək keyfiyyətli içməli suyun aşağı səviyyədə olması, çatdırılma zamanı su itkiləri və kanalizasiya xətlərinin çatışmazlığı ilə müşayiət olunur. Məsələn, Bakı kəndlərində kanalizasiya problemi mövcuddur. Layihələr icra olunmasına baxmayaraq problem tam həll olunmayıb və bölgələrdə vəziyyət daha mürəkkəbdir.

Torpağın deqradasiyası ilə bağlı risklərə səhralaşma və eroziya daxildir. İqlim dəyişikliyi və qeyri-davamlı torpaq istifadəsi torpaqların eroziyasını gücləndirir və onların deqradasiyasına səbəb olur. Xəzər dənizində ekoloji problemlər isə dəniz ekosistemlərinin deqradasiyası və bioresursların, o cümlədən nərə balığı növlərinin azalması ilə əlaqədardır ki, bu da ətraf mühitə kompleks təsirlər yaradır".

Ekoloq eyni zamanada bildirib ki, dayanıqlı resurslardan istifadəyə alternativ yanaşmalar arasında bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid (günəş, külək, su enerjisi), təkrar emal və tullantıların azaldılması texnologiyalarının tətbiqi, dairəvi iqtisadiyyat prinsiplərinin tətbiqi və meşələr və su ehtiyatları kimi təbii ekosistemlərin bərpası və qorunması daxildir: "Emissiyaları azaltmaq və bərpa olunmayan mənbələrdən asılılığı minimuma endirmək lazımdır. Bunun üçün qalıq yanacaq əvəzinə günəş panelləri, külək turbinləri və su elektrik enerjisindən istifadə edilməlidir. İstehsalın ətraf mühitə mənfi təsirini azaltmaq üçün innovativ toz basma və qaz təmizləmə sistemlərindən istifadə etmək zəruridir. Resursların təkrar istifadə olunduğu və tullantıların minimuma endirildiyi bir sistemə keçid olduqca mühüm rol oynayır.

Yaşıl nəqliyyata keçid də vacibdir. İctimai nəqliyyat, velosipedlər, elektrik nəqliyyat vasitələri və yaşıl nəqliyyatın digər formalarından istifadə etməklə ətraf mühitin qorunması və təbii resursların davamlı istifadəsi təmin edilə bilər".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 22 Sentyabr 2025 14:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri