Tramp hücuma keçdi: Bu ölkəni də ələ keçirir

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Venesuelada rejim dəyişikliyi istiqamətində atdığı addımlardan sonra Karib hövzəsində növbəti mərhələyə keçib. Vaşinqtonun yeni strategiyası artıq gizlədilmir: məqsəd ABŞ-ın “arxa həyəti” hesab edilən bölgədə Rusiya və Çinin mövqelərini birdəfəlik sıradan çıxarmaqdır. Bu strategiyanın növbəti və əsas hədəfi isə Kubadır.

Kuba onilliklər ərzində əvvəl SSRİ-nin, daha sonra isə Rusiyanın təsir dairəsində olub. ABŞ-ın uzunmüddətli blokadası nəticəsində ada dövləti ağır sosial-iqtisadi böhranla üzləşib. Enerji asılılığı, ərzaq çatışmazlığı və maliyyə resurslarının tükənməsi Kubanı faktiki olaraq davamlı böhran rejimində saxlayıb. Məhz bu zəiflik Vaşinqton üçün indi əsas fürsətə çevrilib.

Venesuela ssenarisi Kubaya köçürülür

Venesuelada Nikolas Maduronun neytrallaşdırılması ilə nəticələnən proseslər Tramp administrasiyasına mühüm dərs verdi: enerji axınlarını kəsməklə siyasi çökmə sürətləndirilə bilər. Kuba illərdir Venesuela neftindən asılı vəziyyətdə idi. Trampın açıq bəyanatları və təzyiqləri nəticəsində bu xətt kəsildi. Venesuelanın ardınca Meksikanın da Kubaya neft ixracını dayandırması Havanaya vurulan ikinci ağır zərbə oldu.

Rəsmi Mexiko bu qərarı “suveren və texniki” addım kimi təqdim etsə də, proseslərin ardıcıllığı göstərir ki, Trampın təzyiq diplomatiyası artıq regionda real nəticə verir. ABŞ prezidentinin Kubanın “ipdən yapışdığını” və “çökmək üzrə olduğunu” açıq şəkildə deməsi isə Vaşinqtonun prosesləri nə qədər yaxın izlədiyini göstərir. 
Baxmayaraq ki, ABŞ rəsmiləri Meksikadan neft tədarükünü dayandırmasını açıq şəkildə istəməyiblər.

Çin faktoru: Vaşinqton üçün əsas təhlükə
Kubadakı vəziyyəti daha da həssas edən əsas amillərdən biri Çinin Karib hövzəsində fəallaşmasıdır. Rusiya zəiflədikcə Pekin boşluğu doldurmağa çalışır. Çin Kubaya siyasi, diplomatik və iqtisadi dəstəyini açıq şəkildə bəyan edir, ABŞ-ın blokada və sanksiya siyasətini kəskin şəkildə pisləyir.
Lakin Tramp administrasiyası üçün məhz bu məqam qəbuledilməzdir. ABŞ Kubanın Çinin Karibdə dayaq nöqtəsinə çevrilməsinə imkan vermək niyyətində deyil. Bu baxımdan Kubaya qarşı sərtləşən təcrid siyasəti təkcə Havana rejiminə yox, eyni zamanda Pekinə yönəlmiş mesajdır.

Sosial partlayış ssenarisi
Hazırkı proseslər göstərir ki, Kubaya qarşı iqtisadi boğma siyasəti daha da dərinləşdiriləcək. Enerji çatışmazlığı, inflyasiya, ərzaq böhranı və işsizlik fonunda sosial narazılıqların artması qaçılmaz görünür. Trampın strategiyası aydındır: daxili etirazları alovlandırmaq, mövcud hakimiyyəti zəiflətmək və Venesuela ssenarisinə bənzər şəkildə rejim dəyişikliyinə nail olmaq.
Bu proses hərbi müdaxilə olmadan, lakin maksimal iqtisadi və psixoloji təzyiq vasitəsilə həyata keçirilir. ABŞ üçün bu model həm daha az risklidir, həm də beynəlxalq müstəvidə “demokratiya” və “xalq iradəsi” pərdəsi altında təqdim edilə bilər.

 Trampın Karib hövzəsini ələ keçirməsini davamı
Baş verənlər onu göstərir ki, Kuba artıq sadəcə ada dövləti deyil, böyük güclər arasında növbəti geosiyasi toqquşma nöqtəsidir. Tramp administrasiyası Karib hövzəsini Rusiya və Çin üçün qapalı zonaya çevirməkdə qərarlıdır. Bu yolun sonu isə Kubada ya kəskin daxili partlayışa, ya da siyasi sistemin dəyişdirilməsinə aparır.
Venesueladan sonra Kuba… Növbəti hədəfin harası olacağı isə artıq bütün region üçün açıq sualdır.

 Mürtəza