Tramp İran rejiminə necə hücum edə bilər..?

...ABŞ prezidenti Donald Tramp, USS Abraham Linkoln təyyarədaşıyan gəmisinin rəhbərlik etdiyi Amerika gəmisi zərbə qrupunun Fars körfəzinə doğru hərəkətini şərh edərkən, Vaşinqtonun "İranı yaxından izlədiyini" bildirib.

Gəmilər son bir həftə ərzində Cənubi Çin dənizindən yola düşüb və İranda geniş yayılmış hökumət əleyhinə etirazlar və nümayişçilərə qarşı sərt təhlükəsizlik tədbirləri barədə məlumatlar fonunda bölgəyə yaxınlaşıblar.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Atlantic Council yazıb.

Tramp əvvəllər ABŞ-ın İran xalqına "köməyə gələcəyinə" söz vermişdi. Bu, artan hərbi iştirakın İran rejiminə qarşı zərbələrə hazırlıq ola biləcəyi ilə bağlı suallar doğurub. Ekspertlər qeyd edirlər ki, ABŞ özünü qeyri-adi vəziyyətdə tapır; Vaşinqton əvvəllər İranın daxili siyasi vəziyyətinə təsir göstərmək üçün İrana qarşı birbaşa zərbələr endirməyib.

ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasında İran üzrə keçmiş direktor Neyt Svonsonun sözlərinə görə, Tramp administrasiyasının bir neçə mümkün hərəkət planı var.

Bunlara hərbi və ya raket obyektlərinə simvolik zərbələr daxildir ki, bu da Vaşinqtonun qətiyyətini nümayiş etdirəcək, lakin etirazçılara birbaşa kömək etməsi ehtimalı azdır.

Başqa bir ssenari İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu və Bəsic qüvvələri də daxil olmaqla təhlükəsizlik strukturlarına zərbələr endirməyi, eləcə də kiberhücumları əhatə edir.

Lakin, ekspertlərin fikrincə, hətta bu cür hərəkətlərin belə, İranın təhlükəsizlik aparatının miqyasını nəzərə alsaq, rejimin davranışını dəyişdirməsi ehtimalı azdır.

Daha riskli variantlar da müzakirə olunur: neft və qaz obyektləri də daxil olmaqla iqtisadi infrastruktura hücumlar, bu, İran rəhbərliyinə təzyiqi artıra bilər, eyni zamanda qlobal enerji bazarlarına da təsir göstərə bilər.

Ən radikal ssenari - İranın Ali Lideri Ayətullah Əli Xameneiyə hücum - son dərəcə təhlükəli hesab olunur və gözlənilməz nəticələrə və tammiqyaslı eskalasiyaya səbəb ola bilər.

Ekspertlər Amerika zərbələrinin etirazçılara birbaşa kömək edəcəyinə şübhə ilə yanaşırlar. Tarixi paralellər göstərir ki, bu cür hərəkətlər həm etiraz hərəkatına ilham verə bilər, həm də daha qəddar repressiyalara səbəb ola bilər.

Bu arada, ABŞ praktik olaraq Amerika quru qoşunlarının İrana yerləşdirilməsinin qarşısını alıb.

Analitiklərin fikrincə, təyyarədaşıyan gəminin mövcudluğu ikili məqsədə xidmət edir: potensial İran qisasının qarşısını almaq və ABŞ-ın danışıqlar mövqeyini gücləndirmək. Tehranın Vaşinqtonun hərəkətlərinə mütənasib şəkildə cavab verəcəyi, nəzarətsiz eskalasiyanın qarşısını alacağı gözlənilir, lakin daha da eskalasiya riski yüksək olaraq qalır.

Əli Babayev