Tramp müharibə tərəfini seçdi: Gözlənilməz gediş

ABŞ Prezidenti Donald Tramp yenidən Ukrayna lideri Volodimir Zelenskidən Rusiya tərəfindən işğal olunmuş torpaqlardan imtina etməsini istəyib. 

Belə ki, ABŞ administrasiyası Zelenskinin noyabrın 27-də qeyd olunacaq Şükranlıq günündən əvvəl Vaşinqton tərəfindən hazırlanmış sülh planını qəbul etməsini gözləyir. Amerika rəsmiləri dekabrın əvvəlinə qədər münaqişənin həlli prosesini başa çatdırmaq üçün sülh müqaviləsini Moskvada təqdim etməyi planlaşdırırlar. 

Qeyd edək ki, ABŞ-nin 28 maddəlik sülh planınına əsasən, Krım, Luqansk və Donetsk Rusiya əraziləri kimi tanınmalı, Kiyev qoşunlarını Donetsk vilayətinin işğal olunmamış hissəsindən çıxarmalı, Zaporojye və Xerson vilayətlərində isə tərəflərin təmas xətti boyunca hərbi əməliyyatları dondurmalıdırlar. 

Üstəlik, Ukrayna NATO-ya qoşulmaqdan imtina etməsini konstitusiyasında təsbit edəcək, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyətinin sayını 600000 nəfərlə məhdudlaşdıracaq və NATO qoşunlarının ölkədə yerləşdirilməsini qadağan edəcək. Bundan başqa, Rusiyaya qarşı sanksiyaların da tədricən aradan qaldırılması nəzərdə tutulur. 

Plana əsasən, Kiyev ABŞ-dən təhlükəsizlik zəmanəti alacaq, Moskva isə Avropa və Ukraynaya qarşı təcavüzkarlıq etməmək siyasətini qanunla təsdiqləyəcək. Müqavilə imzalandıqdan 100 gün sonra isə Ukraynada prezident seçkilərinin keçirilməsi planlaşdırılır. 

Maraqlıdır, Zelenski bu planı qəbul edəcək? Bütün bunlar Trampın artıq tərəfini seçdiyini göstərir? 

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlama verən politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, Tramp administrasiyasının Zelenskiyə Rusiyanın şərtlərini qəbul etməklə bağlı təkidi Vaşinqtonun münaqişəyə baxışında ciddi və strateji xətt dəyişikliyinin göstəricisidir: 

“ABŞ liderinin təqdim etdiyi model Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərinin Rusiya torpağı kimi tanımasını, ordunun sayının məhdudlaşdırılmasını və faktiki olaraq təhlükəsizlik imkanlarının ciddi şəkildə zəiflədilməsini nəzərdə tutur. Yəni Tramp Kiyevdən yalnız kompromis deyil, dövlət suverenliyinin mühüm hissəsinin rəsmən itirilməsini istəyir. 

Bu yanaşmanın arxasında bir neçə mühüm siyasi motiv dayanır. Tramp ABŞ-nin iki cəbhədə - həm Rusiyaya, həm Çinlə rəqabətə eyni vaxtda davam gətirə bilməyəcəyini düşünür və Moskva ilə “uzunmüddətli sakitlik” yaratmağa çalışır. Onun fikrincə, Rusiya ilə qarşıdurma bağlanarsa, Vaşinqton bütün resurslarını Çinə yönəldə bilər”. 

Ekspert qeyd edib ki, Trampın dünyagörüşündə müttəfiqlərin maraqları ABŞ-nin strateji prioritetlərinin arxasında qalır: 

“O, Ukraynanı qlobal siyasətdə alver predmeti kimi görür və bu münaqişəni ABŞ-Rusiya münasibətlərinin yenidən tənzimlənməsi üçün vasitə hesab edir. Bu isə Kiyev üçün son dərəcə təhlükəli yanaşmadır, çünki Ukrayna faktiki olaraq masada iştirak edən yox, masada müzakirə olunan tərəfə çevrilir”. 

Züriyə Qarayevanın sözlərinə görə, Tramp nə Ukraynanın, nə də Rusiyanın tərəfindədir: 

“Tramp öz siyasi Qərb çevrəsinin deyil, ABŞ-nin geosiyasi maraqlarının unutduğu bir istiqamətdə yerləşir. O, ABŞ-nin yükünü azaltmaq, məsuliyyəti Avropaya ötürmək və Moskva ilə kəskin qarşıdurmanı yumşaltmaq istəyir. Lakin praktiki nəticə ondan ibarətdir ki, bu yanaşma ilk növbədə Rusiyanın xeyrinə işləyir və Kremlə strateji üstünlük verir. 

Bu baxımdan, Trampın mövqeyi həm Ukrayna üçün ciddi təzyiq, həm də Rusiya üçün diplomatik dividend hesab oluna bilər. ABŞ siyasətində administrasiya dəyişdikcə, prioritetlərin tam fərqli istiqamətlərə yönəlməsi isə münaqişənin qeyri-sabit xarakterini daha da gücləndirir”. 

Elmir Mustafa 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: ABŞ Rusiya Ukrayna

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin