Tramp Si Cinpin söhbəti və: Kiyevin maraqları

İqar Tışkeviç: “Həm ABŞ, həm də Çin bir səbəbdən müharibəni dayandıracaqlar: regionda özlərinin müəyyən planlarını həyata keçirmək üçün”

“ABŞ və Çin liderləri arasında görüşün ilk nəticəsi onun baş tutmasıdır. Başqa sözlə, iki supergüc faktiki olaraq danışıqlar yolunu seçdi. Bu, Ukrayna üçün vacibdir. Çünki Trampın Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymaq üçün danışıqları müstəqil şəkildə çərçivə yaratmaq cəhdləri uğursuz olub. Bir tərəfdən, iştirakı təmin etmək üçün silahların susduğu sürətli danışıqlar yoxdur. Digər tərəfdən, Rusiya ilə potensial böyük bir razılaşma naminə belə bir "qol bükülməsi" yoxdur”.

Bu sözləri ukraynalı analitik İqar Tışkeviç ABŞ Prezidenti Donald Trampla Çin rəhbəri Si Cinpin arasında ötən həftə Cənubi Koreyada baş tutan görüşü şərh edən yazısında qeyd edib.

Politoloqun sözlərinə görə, ABŞ və Çinin tammiqyaslı ticarət müharibəsinə girməyə hazır olmadığı göründü: “Bu o deməkdir ki, müharibənin bitməsi üçün ssenarilərin çeşidi yenidən genişlənir. Əlavə siyasi və ya maliyyə razılaşmaları olmadan savaşın "sadə dondurulması" ehtimalı bir qədər azalır. Müharibənin miqyasının genişlənməsi ehtimalı da kəskin şəkildə azalır. Niyə? Qarşıdurma halında "dondurma" ABŞ və Çin tərəfindən lazımsız risklərdən qaçınmaq üçün bir yol kimi qəbul edilə bilər. Və daha da artığı, Rusiya-Ukrayna müharibəsini hər iki ölkənin müdaxilə etməyə məcbur olacağı səviyyəyə çata bilər”.

“Görüşün üçüncü nəticəsi isə odur ki, Ukrayna və Rusiya məsələsini ilk görüşdə qaldırmaq artıq Çinin prosesə qoşulmaq üçün dəvət edildiyini göstərir. Əslində Si Cinpin bunu gözləyirdi - Trampın birbaşa müdaxilə etmək istəyini. Və bu müharibənin Çin olmadan dayandırıla bilməyəcəyinə dair dəlildir”, - deyə Tışkeviç vurğulayıb.

Analitikin sözlərinə görə, Ukrayna məsələsi iki supergüc üçün "müstəsna" olması səbəbindən ortaya çıxmadı: “Çinin iştirak dərəcəsi və müharibəyə son qoymaq üçün seçimlər, Ukrayna da daxil olmaqla, regionda Amerika və Çin maraq zonalarının yaradılması üçün əsas təşkil edəcək. Dördüncü məqam odur ki, Çin və ABŞ liderlərinin görüşü prosesin yalnız başlanğıcıdır. Tərəflərin qarşılıqlı əhəmiyyətli məsələlər - tariflər, nadir torpaq metalları üzrə danışıqlar aparmaq üçün bir illik fasilə verdiyini nəzərə almaq lazımdır. Kiyev üçün bir dönəm başlayır. Bu dövr həm gələcək ABŞ-Çin münasibətləri sisteminin formalaşması, həm də Ukrayna üçün sülh sazişinin formatı ilə "dolu" olacaq. Bu, bir tərəfdən də tərəflərin uğurlarını nümayiş etdirmək üçün istifadə etməyə çalışacağı bir zaman deməkdir. Bunu nəzərə alsaq, Çin siyasətinin bizim istiqamətimizdə intensivləşməsini gözləyə bilərik. Xüsusilə, Pekinin Rusiya-Ukrayna müharibəsi üzrə xüsusi nümayəndəsinin yeni təyin edilməsi faktı var. Yəni, hər iki tərəflə əlaqə saxlayan danışıqçı mövcuddur. Burada yeni bir şey yoxdur - ABŞ eyni alqoritmdən istifadə edir. Trampın "uğursuzluğunu" nəzərə alaraq Çin də oxşar bir alqoritm tətbiq edir”.

“Çinlə siyasətin kəskin şəkildə intensivləşdirilməsi zəruridir. Çinin mövcud olmadığını iddia etmək artıq işə yaramayacaq. Çünki Çin artıq bu prosesdədir. Və həvəslə olmasa da, ABŞ-ın razılığı var. Bu o deməkdir ki, Kiyevin danışıqlar aparmalı olduğu tərəf onlardır. Axı bütün Avropa İttifaqı ölkələri 2022-ci ildə Ukraynaya kömək etmək istəməsə də, müntəzəm ünsiyyət kömək etdi”, - politoloq əlavə edib.

Tışkeviç vurğulayıb ki, müharibə və sülhdən başqa, rasionallığı da xatırlamaq lazımdır: “Həm ABŞ, həm də Çin bir səbəbdən müharibəni dayandıracaqlar: regionda özlərinin müəyyən planlarını həyata keçirmək üçün. Və bu o deməkdir ki, iqtisadiyyatda və xarici siyasətdə konkret təkliflərə ehtiyacımız var”.