TRAMP VƏ Sİ NƏDƏ RAZILAŞDILAR? “Bu, möhtəşəm görüş idi”

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Çin lideri Si Cinpin ilə əldə etdiyi yeni razılaşmaya əsasən, Pekin qanunsuz fentanil ticarətinə qarşı sərt mübarizə aparacaq, əvəzində ABŞ Çin mallarına tətbiq etdiyi ticarət tariflərini azaldacaq.

“AzPolitika” “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, razılaşma həmçinin ABŞ-nin Çindən soya idxalını bərpa etməsini və Çinin nadir torpaq elementlərinin ixracını davam etdirməsini nəzərdə tutur. Tramp və Sinin Busan şəhərində keçirilən görüşü 2019-cu ildən bəri iki lider arasında ilk üzbəüz danışıqlar olub. Görüş Trampın Asiya turunun yekun mərhələsində baş tutub. ABŞ Prezidenti tur çərçivəsində Cənubi Koreya, Yaponiya və Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə də ticarət razılaşmaları imzalayıb.

“Bu, möhtəşəm görüş idi, mən onu 10 üzərindən 12 ilə qiymətləndirirəm”, – deyə Tramp Cənubi Koreyanı tərk edərkən “Air Force One” təyyarəsində jurnalistlərə açıqlama verib.

Onun sözlərinə görə, Çin mallarına tətbiq olunan ümumi tariflər 57%-dən 47%-ə endiriləcək, o cümlədən fentanil istehsalında istifadə edilən kimyəvi maddələrə tətbiq olunan tariflər yarıbayarı - 20%-dən 10%-ə azaldılacaq.

Tramp əlavə edib ki, Si Cinpin fentanil axınının qarşısını almaq üçün ciddi tədbirlər görməyə razılaşıb.

Qeyd edək ki, fentanil ABŞ-də aşırı dozadan ölüm hallarının əsas səbəbi olan sintetik opioid kimi tanınır.

Çin hökuməti isə bu ay nadir torpaq elementlərinin ixracına qoyulan məhdudiyyətləri bir il müddətinə dayandıracağını açıqlayıb. Bu elementlər avtomobil, təyyarə və silah istehsalı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır və Pekin onları ABŞ ilə ticarət müharibəsində əsas təsir vasitəsi kimi istifadə edirdi. Bundan əlavə, tərəflər kənd təsərrüfatı ticarətinin genişləndirilməsi və TikTok-un ABŞ nəzarətinə verilməsi məsələlərinin həlli istiqamətində də razılığa gəliblər.

Trampın Si ilə görüşü Cənubi Koreya Prezidenti Li Cae Myonq ilə sammitdən dərhal sonra baş tutub. Lakin qlobal bazarların reaksiyası Trampın “möhtəşəm görüş” kimi təqdim etdiyi razılaşmaya nisbətən soyuq olub. Belə ki, Çinin Şanxay Kompozit İndeksi 10 illik maksimumdan enib, ABŞ soya fyuçersləri isə zəifləyib. Avstraliyalı iqtisadçı Besa Deda bildirib ki, “bazarların reaksiyası Trampın emosional tonuna nisbətən daha ehtiyatlı və ölçülüb-biçilmiş olub”.

ABŞ Senatında demokrat lider Çak Şumer isə Trampın bəyanatını sərt tənqid edib: “Tramp Çinə münasibətdə geri çəkildi”, – deyə o “X” platformasında yazıb.

Busan hərbi bazasında keçirilən görüş təxminən 1,5 saat davam edib. Si Cinpin Trampa deyib ki, iki ölkə arasında vaxtaşırı fikir ayrılıqları normaldır.

“Çinin inkişafı və dirçəlişi Trampın “Amerikanı yenidən böyük etmək” məqsədi ilə ziddiyyət təşkil etmir”, - Çin lideri vurğulayıb.

Liderlər həmçinin gəmiçilik sahəsində qarşılıqlı rüsumların dondurulması, ABŞ-Çin enerji əməkdaşlığının bərpası və Alyaskada 44 milyard dollarlıq LNG ixrac layihəsi üzrə əməkdaşlıq planlarını müzakirə ediblər.

Tramp bildirib ki, aprel ayında Çinə səfər edəcək, daha sonra isə Si Cinpini ABŞ-də qəbul etməyi planlaşdırır.

Maraqlıdır ki, görüş zamanı nə Tayvan məsələsi, nə də “Nvidia”nın süni intellekt çipləri müzakirə olunmayıb. Bu isə müşahidəçilər tərəfindən ABŞ-Çin münasibətlərinin son aylardakı gərginlikdən sonra normallaşmaya doğru yönəldiyinin göstəricisi kimi dəyərləndirilir.

Lakin analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, bu, hələ müvəqqəti atəşkəs sayıla bilər, çünki ticarət müharibəsinin əsas səbəbləri hələ də aradan qalxmayıb.

“Nvidia” şirkətinin rəhbəri Censen Xanq görüşdən sonra bildirib ki, ”Tramp və Si öz ölkələrinin maraqlarını qorumaqla bağlı səmərəli dialoq aparıblar”.

Tramp görüş başlamazdan bir neçə dəqiqə əvvəl 33 ildən sonra ABŞ-nin nüvə sınaqlarını bərpa etmək barədə göstəriş verib və bunu Rusiya və Çinin silahlanma proqramları ilə əsaslandırıb. Çin Xarici İşlər Nazirliyi isə cavabında bildirib ki, Vaşinqton nüvə sınaqlarına dair moratoriuma sadiq qalmalıdır.

“AzPolitika.info”