Trampın siyasəti İranı zəiflətdi, parçalanma planı masadadır ŞƏRH

Ekspert: “Güney Azərbaycan kartı Qərbin gündəmində deyil, təhlükə qapımızdadır”

"İsrael Hayom" nəşri məlumat yayıb ki, İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun korrupsiya işi ilə əfv üçün prezident İshaq Hersoqa göndərdiyi rəsmi məktub İrandakı mövcud rejimin devrilməsi ilə bağlı gizli inkişafların mümkün əlamətlərini göstərir. İsrail qəzeti İran daxilində böhranın kəskinləşməsinə işarə edərək yazıb: "Təhlükələr, təhdidlər və çağırışlarla yanaşı, İsrail bütün Yaxın Şərqi fundamental şəkildə yenidən qurmaq üçün qızıl fürsətlərlə üzləşib. Netanyahu bu məsələni Prezident İshaq Hersoqdan əfv istədiyi məktubunda vurğulayıb, o bildirib ki, qarşıdakı aylarda Yaxın Şərqdə fövqəladə inkişaflar gözlənilir". Nəşrin İsrail və ABŞ-dən olan mənbələri hesab edirlər ki, İran rejiminin vətəndaş narazılıqları fonunda devrilməsi mümkün görünür, bu, İsrailin təhlükəsizlik və strateji vəziyyətini dəyişə və onun mövcudluğuna ən böyük təhdidi aradan qaldıra bilər. “İsrael Hayom” həmçinin İsraillə Səudiyyə Ərəbistanı arasında normallaşma və əməkdaşlıq proseslərinin irəliləməsinə, eləcə də bu yolda mövcud imkan və uğurlara diqqət çəkib: “Netanyahunun məktubunda dolayısı ilə verilən mesaj budur: bu strateji uğurları yalnız o reallaşdıra bilər, daha dəqiq desək: yalnız o bacarır”. 

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Samir Əsədli "Şərq"ə deyib ki, Donald Trampın birinci hakimiyyət dövründən başlayaraq İranda mövcud hakimiyyət sisteminin zəiflədiyi müşahidə olunur. Ekspert vurğulayıb ki, ABŞ-İsrail əməkdaşlığı nəticəsində İranın bölgədəki təsir imkanları xeyli məhdudlaşdırılıb: "Tehranın əsas dayağı sayılan proksi qüvvələr ciddi zərbələr alıb, SEPAH, “Hizbullah” və HƏMAS daxilində bir sıra yüksəkrütbəli şəxslər məhv edilib. İsraillə baş vermiş 12 günlük müharibə zamanı SEPAH generallarının dəqiq raket zərbələri ilə zərərsizləşdirilməsi rejimin özünəinamına ciddi xələl gətirib və onun beynəlxalq imicini zəiflədib. Belə şəraitdə həm ABŞ, həm də İsrail İran daxilindəki müxtəlif etnik qrupların rejimin zəifləməsindən istifadə edərək üsyana qalxma ehtimalını nəzərdən keçirir. Bu strategiyanın əsas məqsədi İranın enerji ehtiyatlarına nəzarəti artırmaq və regionda geosiyasi üstünlük əldə etməkdir. Onların planlarında İranda idarəolunan xaos yaratmaq, ölkəni parçalamaq və mövcud dövlət idarəetmə sistemini zəiflətmək ayrıca yer tutur. Lakin bu prosesin ərəb ölkələrindəki kimi asan baş verəcəyi gözlənilmir". 

Analitikə görə, İranda baş verə biləcək hər hansı qarşıdurma və ya xarici müdaxilə Azərbaycan üçün də ciddi təhlükələr yarada bilər: "Bəzi dairələr belə bir vəziyyətin Güney Azərbaycan türklərinin birləşməsi və ya daha geniş hüquqlar əldə etməsi üçün imkanlar aça biləcəyini düşünürlər. Amma regionun son illərdəki xüsusilə İraq və Suriya nümunələrində təcrübəsi göstərir ki, türk məsələsi, istər türkmənlər, istər digər türkdilli qruplar olsun, ABŞ-nin regional planlarında prioritet sayılmır".