Trampın sürpriz İran açıqlaması Vaşinqtonla Tehran arasında nə baş verir?

ABŞ Prezidenti Donald Trampın son açıqlaması beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini yenidən Yaxın Şərqə yönəldib. O bildirib ki, Vaşinqton İranla “yaxşı danışıqlar” aparıb və nüvə proqramı məsələsində müəyyən irəliləyiş əldə olunub. Tramp administrasiyasının bu yanaşması ictimaiyyətdə diqqət çəkir.

Ümumilikdə isə son aylarda ABŞ-ın bir sıra regional münaqişələrə münasibətində müşahidə olunan yumşalma, habelə Rusiya-Ukrayna gərginliyinə dair ritorikadakı dəyişiklik, Vaşinqtonun xarici siyasətində yeni dönəmin başlanğıcına işarə edir.

Bəs Trampın bu siyasəti nəyə hesablanıb? ABŞ-ın qlobal mövqeyindəki korrektələr hansı geosiyasi maraqlardan qaynaqlanır?

Globalinfo.az-a açıqlamasında politoloq Elşad Həsənov bildirib ki, Donald Trampın ABŞ-da hakimiyyətə qayıtmasından sonra qlobal siyasi müstəvidə müəyyən dəyişikliklər baş verib:

“Rusiya-Ukrayna müharibəsini dayandırmaqda maraqlı olan Tramp ilk olaraq Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışdı və Ukrayna Prezidenti Zelenskini “diktator” adlandırdı. Paralel olaraq, İran-İsrail gərginliyinin qarşısını almaq məqsədilə də müəyyən addımlar atıldı. İsrail, İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirmək niyyətini açıq şəkildə bəyan etdikdən sonra ABŞ-dan B-52 bombardmançı təyyarələri və ağır bombalar alıb. Lakin hələlik Vaşinqton bu silahların istifadəsinə icazə verməyib”.

Politoloqun sözlərinə görə, Tramp İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almağa çalışır:

“O, uranın zənginləşdirilməsinə qarşı çıxır və bu istiqamətdə danışıqlar aparılır. Lakin İranın ali lideri Ayətullah Xamenei son açıqlamasında bu məsələyə heç bir ölkənin qarışa bilməyəcəyini vurğulayıb. Tramp diplomatik yollarla Tehranı nüvə silahından imtina etdirmək istəyir, lakin bu cəhdlər nəticəsiz görünür. Çünki İran bu istiqamətdə irəliləməkdə qərarlıdır və bu prosesdə ona açıq və dolayısı ilə dəstək verən əsas ölkə Rusiyadır”.

Elşad Həsənovun fikrincə, Tramp keçmiş prezident Barak Obamanın uğurunu təkrarlamağa çalışır:

“Tramp Nobel Sülh Mükafatı qazanmaq üçün dünyadakı münaqişələri dayandırmağa çalışır. Ancaq o, sabit və davamlı mövqeyə malik siyasətçi deyil. Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Ukraynaya son hücumlarına qarşı Trampın sərt mövqe sərgiləməsi bunu bir daha sübut edir. Artıq öz əvvəlki fikirlərindən geri çəkildiyini görürük. Trampın bu siyasətlə uğur qazanıb-qazanmayacağı hələ ki, qaranlıqdır”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az