Icma.az
close
up
RU
Trampın yeni iqtisadi strategiyası: Qlobal ittifaqlar sınağa çəkilir?

Trampın yeni iqtisadi strategiyası: Qlobal ittifaqlar sınağa çəkilir?

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “investisiya müqabilində tarif endirimi” təklifi beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Tramp Yaponiya ilə əldə olunan 550 milyard dollarlıq sərmayə razılaşmasını nümunə göstərərək, bu modeli digər ölkələrə də şamil etməyə hazır olduğunu açıqlayıb.

Bu yanaşma ABŞ-nin beynəlxalq tərəfdaşlıq anlayışını dəyişirmi? Gələcəkdə Avropa İttifaqı, Çin və region ölkələri bu modeli qəbul edəcəkmi?

Bakıvaxtı.az məsələni politoloq Züriyə Qarayeva ilə müzakirə edib. Onun sözlərinə görə, xarici investisiyalar müqabilində tarif endirimi modeli

Tramp administrasiyasının uzun müddətdir yürütməyə çalışdığı iqtisadi millətçilik siyasətinin tərkib hissəsidir. Burada əsas məqsəd, ABŞ iqtisadiyyatına birbaşa kapital axınını artırmaqla yanaşı, ticarət tərəfdaşlarını daha çox ABŞ-dən asılı vəziyyətə salmaqdır. Bu, klassik azad ticarət prinsiplərindən kənara çıxaraq, hər münasibəti konkret iqtisadi faydaya indeksləyən bir yanaşmadır.

Bu siyasətin beynəlxalq ticarət sisteminə necə təsir göstərə biləcəyindən danışan Z.Qarayeva qeyd edib ki, əgər bu model geniş tətbiq olunarsa, o zaman ÜTT çərçivəsində mövcud olan ticarət bərabərliyi prinsipləri ciddi şəkildə pozula bilər. Dediyinə görə, bu, həm də ikitərəfli münasibətlərin çoxsaylı güzəştlərlə yüklənməsi və zəif ölkələrin daha əlverişsiz mövqelərə çəkilməsi deməkdir. Güclü iqtisadi aktorlar - məsələn Yaponiya kimi ölkələr – bu oyunda rol ala bilər, amma inkişaf etməkdə olan ölkələr bu yarışda geridə qala bilər.

“Bəs region ölkələri, xüsusilə Azərbaycan üçün bu model hansı çağırışları və imkanları doğurur” sualına cavabında politoloq bildirib ki, Azərbaycan üçün bu, həm imkan, həm də riskdir. Əgər Azərbaycan ABŞ-lə enerji və logistika sahəsində strateji investisiya əməkdaşlığı qurarsa, tarif güzəştlərindən bəhrələnə bilər:

“Lakin bu, qarşılıqlı fayda əsasında deyil, daha çox “verirsənsə, alırsan” prinsipi ilə işləyir. Bu isə balanslı tərəfdaşlıqdan daha çox assimmetrik münasibət formalaşdırır. Belə modeldə böyük dövlətlərin diqtəsi qaçılmazdır”.

Maraqlıdır, Tramp bu modeli Avropa İttifaqı və Çinə də tətbiq etməyə çalışacaqmı?

Z.Qarayeva hesab edir ki, Trampın bu modeldəki əsas hədəflərindən biri elə məhz bu iki aktordur. ABŞ-Çin ticarət müharibəsində o, artıq bu taktikanı sınaqdan keçirib. Avropa ilə münasibətlərdə də o, daha çox Amerikanın maraqlarını üstün tutan bir yanaşma ilə çıxış edir. Lakin bu iki güc mərkəzi ABŞ-dən fərqli olaraq, ticarət münasibətlərini institusional qaydalar üzərində qurur. Bu səbəbdən, Trampın yanaşması ilə tam razılaşmaq ehtimalları zəifdir.

Bu yanaşmanın qlobal güc balansına təsirinə gəlincə, həmsöhbətimiz deyib ki, əgər ABŞ bu siyasəti davam etdirərsə və digər böyük aktorlar buna qarşı mexanizmlər işlətməzsə, o zaman dünya ticarətində yeni qütbləşmə yaranacaq. Ənənəvi çoxtərəfli sistem zəifləyəcək, yerini ikitərəfli, sərt və maraq mərkəzli razılaşmalar tutacaq. Bu isə qlobal sabitliyə deyil, daha çox rəqabətə və qeyri-müəyyənliyə yol açar.

Zülfü Məmmədov

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:173
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 25 İyul 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri