Icma.az
close
up
RU
Trampın yeni iqtisadi strategiyası: Qlobal ittifaqlar sınağa çəkilir?

Trampın yeni iqtisadi strategiyası: Qlobal ittifaqlar sınağa çəkilir?

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “investisiya müqabilində tarif endirimi” təklifi beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Tramp Yaponiya ilə əldə olunan 550 milyard dollarlıq sərmayə razılaşmasını nümunə göstərərək, bu modeli digər ölkələrə də şamil etməyə hazır olduğunu açıqlayıb.

Bu yanaşma ABŞ-nin beynəlxalq tərəfdaşlıq anlayışını dəyişirmi? Gələcəkdə Avropa İttifaqı, Çin və region ölkələri bu modeli qəbul edəcəkmi?

Bakıvaxtı.az məsələni politoloq Züriyə Qarayeva ilə müzakirə edib. Onun sözlərinə görə, xarici investisiyalar müqabilində tarif endirimi modeli

Tramp administrasiyasının uzun müddətdir yürütməyə çalışdığı iqtisadi millətçilik siyasətinin tərkib hissəsidir. Burada əsas məqsəd, ABŞ iqtisadiyyatına birbaşa kapital axınını artırmaqla yanaşı, ticarət tərəfdaşlarını daha çox ABŞ-dən asılı vəziyyətə salmaqdır. Bu, klassik azad ticarət prinsiplərindən kənara çıxaraq, hər münasibəti konkret iqtisadi faydaya indeksləyən bir yanaşmadır.

Bu siyasətin beynəlxalq ticarət sisteminə necə təsir göstərə biləcəyindən danışan Z.Qarayeva qeyd edib ki, əgər bu model geniş tətbiq olunarsa, o zaman ÜTT çərçivəsində mövcud olan ticarət bərabərliyi prinsipləri ciddi şəkildə pozula bilər. Dediyinə görə, bu, həm də ikitərəfli münasibətlərin çoxsaylı güzəştlərlə yüklənməsi və zəif ölkələrin daha əlverişsiz mövqelərə çəkilməsi deməkdir. Güclü iqtisadi aktorlar - məsələn Yaponiya kimi ölkələr – bu oyunda rol ala bilər, amma inkişaf etməkdə olan ölkələr bu yarışda geridə qala bilər.

“Bəs region ölkələri, xüsusilə Azərbaycan üçün bu model hansı çağırışları və imkanları doğurur” sualına cavabında politoloq bildirib ki, Azərbaycan üçün bu, həm imkan, həm də riskdir. Əgər Azərbaycan ABŞ-lə enerji və logistika sahəsində strateji investisiya əməkdaşlığı qurarsa, tarif güzəştlərindən bəhrələnə bilər:

“Lakin bu, qarşılıqlı fayda əsasında deyil, daha çox “verirsənsə, alırsan” prinsipi ilə işləyir. Bu isə balanslı tərəfdaşlıqdan daha çox assimmetrik münasibət formalaşdırır. Belə modeldə böyük dövlətlərin diqtəsi qaçılmazdır”.

Maraqlıdır, Tramp bu modeli Avropa İttifaqı və Çinə də tətbiq etməyə çalışacaqmı?

Z.Qarayeva hesab edir ki, Trampın bu modeldəki əsas hədəflərindən biri elə məhz bu iki aktordur. ABŞ-Çin ticarət müharibəsində o, artıq bu taktikanı sınaqdan keçirib. Avropa ilə münasibətlərdə də o, daha çox Amerikanın maraqlarını üstün tutan bir yanaşma ilə çıxış edir. Lakin bu iki güc mərkəzi ABŞ-dən fərqli olaraq, ticarət münasibətlərini institusional qaydalar üzərində qurur. Bu səbəbdən, Trampın yanaşması ilə tam razılaşmaq ehtimalları zəifdir.

Bu yanaşmanın qlobal güc balansına təsirinə gəlincə, həmsöhbətimiz deyib ki, əgər ABŞ bu siyasəti davam etdirərsə və digər böyük aktorlar buna qarşı mexanizmlər işlətməzsə, o zaman dünya ticarətində yeni qütbləşmə yaranacaq. Ənənəvi çoxtərəfli sistem zəifləyəcək, yerini ikitərəfli, sərt və maraq mərkəzli razılaşmalar tutacaq. Bu isə qlobal sabitliyə deyil, daha çox rəqabətə və qeyri-müəyyənliyə yol açar.

Zülfü Məmmədov

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:172
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 25 İyul 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri