Türk dövlətlərinə pasportsuz gedəcəyik EKSKLÜZİV

Türk dövlətləri arasında vətəndaşların yalnız şəxsiyyət vəsiqəsi ilə qarşılıqlı səfərlərinin təmin olunması məsələsi gündəmdədir.

Modern.az-ın diplomatik və etibarlı mənbələrdən əldə etdiyi məlumata görə, Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin dərinləşdirilməsi çərçivəsində Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və digər türk dövlətləri arasında vətəndaşların daha sərbəst hərəkətinin təmin olunması ilə bağlı müzakirələr aparılır.

Əsas məsələ vətəndaşların səfərləri zamanı xarici pasport əvəzinə şəxsiyyət vəsiqəsindən istifadə etməsinin təmin olunmasıdır. Belə bir mexanizmin tətbiqi Türk dövlətləri arasında inteqrasiyanın yalnız siyasi və diplomatik müstəvidə deyil, həm də sosial və iqtisadi sahələrdə dərinləşməsinə səbəb ola bilər.

Siyasi baxımdan bu addım Türk dövlətləri arasında qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsi, Türk dünyasının institusional inteqrasiyasının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Vətəndaşların sərbəst hərəkətinin asanlaşdırılması dövlətlərarası əlaqələrin yalnız hökumətlər səviyyəsində deyil, cəmiyyətlər arasında da daha sıx qurulmasına imkan yarada bilər. Sosial baxımdan isə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə səfər imkanının yaradılması Türk dövlətlərinin xalqları arasında insan əlaqələrinin, ailə və mədəni münasibətlərin, təhsil və tələbə mübadilələrinin genişlənməsinə şərait yarada bilər. Bu, eyni zamanda Türk dünyasının müxtəlif ölkələrində yaşayan insanların bir-biri ilə daha asan təmas qurmasına imkan verə bilər.

İqtisadi baxımdan belə bir mexanizm turizm, ticarət, investisiya və biznes əlaqələrinin inkişafını sürətləndirə bilər. Səfərlərin sadələşdirilməsi sahibkarların, investorların və şirkət nümayəndələrinin Türk dövlətləri arasında daha rahat hərəkət etməsinə, yeni biznes əlaqələrinin qurulmasına və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yarada bilər.

Xüsusilə Türk dövlətləri arasında Orta Dəhliz, nəqliyyat, logistika, enerji və ticarət layihələrinin genişləndirildiyi bir dövrdə insanların hərəkət imkanlarının sadələşdirilməsi iqtisadi inteqrasiyanın sosial bazasını da gücləndirə bilər. Mənbənin məlumatına görə, bu istiqamətdə müxtəlif variantlar müzakirə olunur. Hazırda söhbət konkret olaraq bütün Türk dövlətləri üçün yekun qərarın qəbul edilməsindən deyil, qarşılıqlı səfərlərin şəxsiyyət vəsiqəsi əsasında həyata keçirilməsinə dair təşəbbüslərin müzakirəsindən gedir.

Belə bir sistemin reallaşması Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın və inteqrasiyanın vətəndaşların gündəlik həyatında da hiss olunan yeni mərhələyə keçməsinə səbəb ola bilər.