Türkiyə Böyük Millət Məclisinin açılışının 105 ci ildönümüdür

Bu gün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin açılışının 105-ci ildönümüdür.

23 aprel 1920-ci il, cümə günü, saat 13:45-də Ankarada toplaşan məbuslar (millət vəkilləri) Türkiyənin qədərini həll etmişdilər.

Rəisi-sin, yəni məclisin ən yaşlı üzvü olan Sinop məbusu Şərif bəy kürsüyə qalxmış, məclisin açılış nitqini etmişdi.

O, İstanbulun müvəqqəti olaraq əcnəbi qüvvələr tərəfindən istila olunduğu üçün xilafət məqamının və mərkəzi hökumətin istiqlalının ləğv olunduğunu bildirmiş, bu vəziyyətlə razılaşmağı millətin xarici əsarətə boyun əyməsi kimi xarakterizə etmişdi. Millətin belə bir əsarətdə yaşamağı şiddətlə rədd etdiyini, buna görə də vəkillərin toplaşaraq ali məclisi vücuda gətirdiyini bildirmiş və bu tarixi cümləni ifadə etmişdi: “Bu ali məclisin ən yaşlı üzvü ünvanıyla, ilahinin tofiqiylə millətimizin daxili və xarici istiqlalı daxilində müqəddəratını öz üzərinə götürdüyünü və idarə etməyə başladığını bütün cahana elan edərək Böyük Millət Məclisinin açılışını edirəm”.

Məclisin ən yaşlı üzvü olan Şərif bəy kimdir?

Məhəmməd Şərif bəy 1845-ci ildə Kırklarelinin Vize qəsəbəsinin Çakıllı kəndində doğulub. Atası Mustafa əfəndi, anası Adilə xanımdır. İlk və orta təhsilini doğulduğu yerdə alıb, daha sonra İstanbula gələrək Məktəbi-Sultaniyyədə (Qalatasaray liseyində) oxuyub. 1868-ci ildə Maarif Nazirliyində işə başlayıb, Priştine, Sakız, Ankara və Kastamonu kimi yerlərdə maarif müdirliklərində çalışıb. 23 avqust 1899-cu ildə Kastamonu şəhərində maarif müdiri ikən təqaüdə çıxıb.

Osmanlı süqut etdiyi zaman Kastamonuda yaşayan Məhəmməd Şərif bəy Qazi Mustafa Kamal Atatürkün başlatdığı milli mücadiləyə qoşulub, yaşlı zamanında vətəninin azadlığı üçün çalışıb. Nəticədə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sinopdan olan ilk millət vəkili olub. 18 noyabr 1922-ci ildə Əbdülməcid əfəndi sonuncu xəlifə seçildiyi zaman iki gün sonra məclis adına onu təbrik edən heyətin sədri seçilib.

Millət vəkili ünvanı bitdikdən sonra Məhəmməd Şərif bəy Ankaraya yerləşib, 1925-ci ildə bu şəhərdə də vəfat edib.

7 övladı olan Şərif bəyin ailəsinin bir qismi Avcıbaşı, digər qismi isə Avgan soyadını qəbul ediblər.

Şərif bəy TBMM-in ikinci iclasında Milli Maarif Əncüməninin təmsilçisi olub. Ümumilikdə məclisdə üç çıxışı olub. Sinop bölgəsi ilə bağlı verdiyi bəzi təkliflər qəbul edilib, 119 səsvermədə iştirak edib.

Məhəmməd Şərif bəyin ilk nitqi söylədiyi məclis binasının tikintisinə 1915-ci ildə başlanılmışdı. İttihad və Tərəqqi Cəmiyyətinin klub binalarından biri kimi fəaliyyət göstərəcəkdi. Binanın memarı Salim bəy olub. İlk iclasın bu binada keçiriləcəyi bəlli olduğu zaman hələ tamamlanmadığı üçün insanlar inşaatın bitməsinə dəstək olublar.

Türkiyə parlamenti 23 aprel 1920-ci ildən 15 oktyabr 1924-cü ilədək bu binada fəaliyyət göstərib. Daha sonra geniş bir binaya köçüb. İlk bina isə Cümhuriyyət Xalq Firqəsinin ümumi mərkəzi və hüquq məktəbi olaraq xidmət göstərib. Bina 1952-ci ildə Maarif Nazirliyinin tabeçiliyinə verilib.

23 aprel 1961-ci ildən etibarən isə Türkiyə Böyük Millət Məclisi Muzeyi kimi fəaliyyət göstərməkdədir.

Gununsesi.info