Türkiyə Ukrayna məsələsində Qərb müttəfiqlərinə bənzəmək istəmir

Türkiyə Rusiya ilə hərtərəfli sülh razılaşması, o cümlədən sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi halında Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanətləri verməyə hazırdır.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Middle East Eye”a yazıb.
Britaniya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Bazar ertəsi ABŞ prezidenti Donald Tramp ukraynalı vəzifədaşı Vladimir Zelenskini və bir sıra Avropa liderlərini Ağ evdə qəbul edərək, həftəsonu Vladimir Putinlə Alyaskada apardığı ayrı-ayrılıqda danışıqlardan sonra razılığın əldə oluna biləcəyini bəyan edib.
Tramp deyib ki, Vaşinqton Ukraynanın təhlükəsizliyini dəstəkləyəcək, lakin o, ABŞ-nın bu ölkəyə qoşun göndərməsini istisna edib.
Təhlükəsizliyə gəlincə, Tramp çoxlu köməyin olacağını bildirib: “Avropa ölkələri buna liderlik edəcək. Onlar ilk müdafiə xəttidir, çünki oradadırlar. Biz də onlara kömək edəcəyik".
Tramp, Putin və Zelenskinin əvvəlcə birbaşa danışıqlar üçün görüşəcəyini, ardınca isə onun da iştirak edəcəyi üçtərəfli görüşə işarə edib.
Kreml bu təklifi indiyədək cavablandırmayıb. Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov deyib ki, istənilən görüş “tədricən... yəni əvvəlcə ekspertlər səviyyəsindən başlayır, sonra bütün lazımi addımlardan keçməklə” baş tutur. Bu, Kremlin standart xəttini təkrarlayır.
Ankaranın bu mövzuda düşüncəsinə bələd olan türk mənbə Türkiyənin Trampın təşəbbüsünü dəstəklədiyini deyib və qeyd edib ki, Türkiyə rəsmiləri illərdir Putin və Zelenski arasında birbaşa danışıqlara vasitəçilik etməyə çalışıblar.
Mənbə əlavə edib ki, Ankara belə bir qüvvələrin planlaşdırılmasında bilavasitə iştirak edərsə, yekun nizamlanmanın bir hissəsi kimi Ukraynada sülhməramlı qoşunların yerləşdirilməsinə hazırdır, baxmayaraq ki, bu məsələdə məhz Moskvanın razılığı vacibdir.
Türkiyənin vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz da ötən həftə videokonfrans vasitəsilə qatıldığı “İstəyənlər koalisiyası”nın sammitində Ankaranın Ukraynada istənilən sülh missiyasını dəstəkləməyə hazır olduğunu bildirib.
Yılmaz koalisiya toplantısı zamanı deyib: "Türkiyə olaraq ədalətli və davamlı sülh üçün diplomatik səyləri tam dəstəkləməyə davam edəcəyik".
Finlandiyanın “Iltalehti” qəzeti yazır ki, Avropa ölkələri Ukraynaya 50 min quru qoşunu göndərməyə hazırlaşır. "Əməliyyat planı hazırdır. Məqsəd qərbli generalın başçılıq etdiyi bütöv bir ordu korpusunu Ukraynada yerləşdirməkdir".
Ayrı bir mənbənin MEE-yə verdiyi məlumata görə, heç bir tərəf Ukrayna üçün təhlükəsizlik təminatlarının necə həyata keçiriləcəyini rəsmi şəkildə müzakirə etməsə də, Ankara bu ilin əvvəlində Moskvanın heç bir razılaşma əsasında NATO qoşunlarının Ukrayna torpaqlarında olmasına icazə verməyəcəyində israr etdikdən sonra mövqeyini dəyişib.
Əvəzində Türkiyə diqqətini Qara dənizdə potensial dəniz missiyasına rəhbərlik etməyə, çəkindirici rol oynamağa, suları minalardan təmizləməyə və Ukraynaya donanmasını yenidən qurmağa kömək etməyə cəmləyib.
Digər bir Ankara insayderi Rusiyanın NATO-dan kənar çərçivədə Türkiyə qüvvələrinin Ukraynada yerləşdirilməsini qəbul edə biləcəyini təklif edib.
Türkiyə və Rusiyanın artıq birgə iş təcrübəsi var: onlar 2024-cü ilə qədər Azərbaycanın Ağdamda olan missiyası vasitəsilə 2020-ci ildə Ermənistan-Azərbaycan atəşkəs rejiminə birgə nəzarət ediblər və etimadın möhkəmləndirilməsi tədbirləri kimi bir neçə il Suriyada birgə patrul xidməti həyata keçiriblər.
Türkiyə Ağ evdə keçirilən sammitə qatılmayıb və bu, Avropanın Rusiyaya qarşı Ukraynaya dəstəyinin nümayişi kimi qiymətləndirilib.
“Turkiye Today” rəsmi mənbələrə istinadla xəbər verir ki, Ankara ABŞ-nın rəhbərlik etdiyi danışıqların bir hissəsi kimi Ukraynada sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi ilə bağlı “vaxtından əvvəl” Avropa planlarına qarşı ehtiyatlı olmağa çalışır:
“Türkiyə rəsmiləri bildirirlər ki, Avropa qüvvələrinin Ukrayna üçün sülhməramlı missiyaya cəlb edilməsi planı gündəmə gələrsə, belə bir missiyaya Ukrayna-Rusiya müharibəsi zamanı bitərəf qalan ölkələr də daxil edilməlidir”.
Mühafizəkar “Yeni Şafak” qəzetinin köşə yazarı Yəhya Bostan qeyd edib ki, Ankaranın mövqeyi bir çox Avropa müttəfiqlərinin mövqeyindən fərqlənir.
O yazıb: “Türkiyənin Ukrayna siyasəti onların heç birinə bənzəmir. Türkiyə Rusiya ilə güclü əlaqələr istəyir, eyni zamanda, Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətlərinə, Qara dəniz təhlükəsizliyinə, beynəlxalq pilotsuz təyyarə koalisiyalarına və Avropanın daha geniş təhlükəsizlik arxitekturasına töhfə verir”.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan son vaxtlar həm Rusiya, həm də Ukrayna liderlərini İstanbulda sammit keçirməyə razı salmağa çalışıb. Ankara artıq iki tərəf arasında üç raund texniki danışıqlara ev sahibliyi edib və nəticədə yüzlərlə hərbi əsir azad edilib.
Xarici işlər naziri Hakan Fidan da fəallıq nümayiş etdirərək, ötən həftə rusiyalı, ukraynalı, amerikalı, ingilis və fransalı həmkarlarına zənglər edib.
Türkiyə diplomatik mənbələrinin məlumatına görə, Fidan Türkiyənin davamlı sülhün əldə edilməsində konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu vurğulayıb.
Y. QACAR