Türkiyədə bir şəhərin yarıdan çoxunun yoluxduğu xəstəlik

Türkiyədə 1980-ci ildən sonra tamamilə aradan qalxan, lakin Cumhuriyyətin ilk illərində Rize əhalisinin böyük hissəsini təsirləyərək ölüm hallarına yol açan “kancalı qurd xəstəliyi”nin bölgədə ciddi ictimai tədbirlərin görülməsinə səbəb olduğu məlum olub. O dövrdə xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün şəhər mərkəzində ayaqyalın gəzmək rəsmi şəkildə qadağan edilmişdi.

AzPost xəbər verir ki, araşdırmalara görə, xəstəlik kənd təsərrüfatında istifadə olunan gübrələr vasitəsilə torpağa qarışırdı. Ayaqyalın gəzən və torpaqla birbaşa təmas edən insanlar bu paraziti dəridən qəbul edir, xəstəlik əvvəlcə qarın şişkinliyi ilə özünü göstərir, müalicə olunmazsa üç il ərzində ölümə gətirib çıxarırdı. Xəstəlik həmin dövrdə dünyada yalnız səkkiz ölkədə, Türkiyədə isə təkcə Rizedə qeydə alınıb.

Rizeli araşdırmaçı-yazıçı Rəcəb Koyuncunun bildirdiyinə görə, “kancalı qurd” Rizeyə Qurtuluş Savaşı illərində bölgəni işğal edən rus qoşunlarının tərkibində çalışan Çinli yol işçiləri vasitəsilə yoluxub. 1931-ci il arxiv sənədləri göstərir ki, həmin zaman Rize əhalisinin təxminən 67 faizi bu infeksiyaya yoluxmuşdu.

Məsələ o qədər ciddi hal almışdı ki, Atatürkün şəxsi həkimlərindən biri olan Dr. Asım Ararın hazırladığı hesabat əsasında Rizedə bu xəstəliyin müalicəsi üçün xüsusi xəstəxana və dispanser quruldu. Pasiyentlərin müalicəsi, dərmanları və prosedurları dövlət tərəfindən tamamilə pulsuz təmin edilirdi. Həmçinin xəstəliyə yoluxanların mütləq şəkildə müalicəyə cəlb olunması, yoluxma faktını gizlədənlərin isə cəzalandırılması kimi hüquqi tələblər tətbiq edildi.

Kəndlərdən şəhərə gələn sakinlərin ayaqyalın gəzmələri qəti şəkildə qadağan edilmişdi. Mütəxəssis Koyuncu həmin illəri görən yaşlıların hələ də çarıqlarını çiyninə asaraq şəhər mərkəzinə çarığı geyinməzdən əvvəl ayaqlarını yuduqlarından danışdıqlarını bildirib. 1935-ci il məlumatlarına görə, Rizedə təkcə bir ildə bu xəstəlikdən müalicə alanların sayı 138 min nəfərə çatmışdı.

Riyazi baxımdan bu rəqəm o dövr üçün kifayət qədər yüksək idi, çünki bölgənin ümumi əhalisi cəmi 271 min nəfər idi. Bu isə hər iki nəfərdən birinin xəstəlikdən əziyyət çəkdiyini göstərirdi.

Rəcəb Koyuncu özü də 1974-cü ildə bu xəstəliyə yoluxduğunu deyərək qeyd edib ki, həmin illərdə “kurt dərmanı” kimi bilinən preparat apteklərdə və hətta kənd dükanlarında asanlıqla tapılırdı. Onun bildirdiyinə görə, xəstəlik 1980-ci ildən etibarən Türkiyədə tamamilə yox olub və son 45 ildə yeni yoluxma qeydə alınmayıb.

AzPost.az

Paylaş