Ukrayna ABŞ olmadan müharibəni davam etdirə bilər? “Politico” mümkün variantları dəyərləndirib

ABŞ hərbi dəstəyini azaltsa və ya dayandırsa belə, Ukrayna müharibəni davam etdirmək qabiliyyətini saxlayacaq.

Bu barədə "Politico" nəşrində yayımlanan məqalədə bildirilir. 

Nəşr bunun 5 səbəbini olduğunu yazır və onları belə sıralayır:

Avropa ABŞ-ni əvəz edə bilərmi? 

Jurnalistlərin fikrincə, "Xeyr" - nə qısa müddətdə, nə də Ukraynanın ehtiyac duyduğu səviyyədə bu mümkün deyil. Avropa Siyasət Mərkəzinin baş məsləhətçisi Kristian Mellinq hesab edir ki, Avropa ABŞ olmadan Ukraynaya dəstək verə bilər, amma yalnız böyük risk altına düşərək bunu bacar bilər. ABŞ-nin tədarükünü dayandırdığı hər hansı bir şey itkilər və ya müharibə taktikasında dəyişikliklə kompensasiya edilməlidir. Və hətta bu halda da, mövcud yardım səviyyəsini qorumaq demək olar ki, mümkün deyil. Avropa Ukraynaya sursat, tanklar, qırıcı təyyarələr və daha çox şey versə də, Amerika sistemləri hələ də vacibdir. Kritik bir boşluq hava hücumundan müdafiə və raketdən müdafiə sistemləridir. Ukraynanın Rusiya ballistik raketlərini ələ keçirmək qabiliyyətinin böyük bir hissəsi yalnız ABŞ-də istehsal olunan "Patriot" raketlərinə və "PAC-3" raketlərinə əsaslanır.

Avropa Ukraynaya "Patriot"la müqayisə edilə bilən Fransa-İtaliya "SAMP/T" hava hücumundan müdafiə sistemini təchiz edir və gələn il modernləşdirilmiş "SAMP/NG" alacağı gözlənilir. Lakin Rusiyanın demək olar ki, hər gün Ukrayna şəhərlərinə dağıdıcı zərbələr endirdiyini nəzərə alsaq, Ukraynanın əldə edə biləcəyi bütün sistemlərə ehtiyacı var.

Kəşfiyyat paylaşımı nə qədər vacibdir?

Mellinq qeyd edir ki, Rusiya raketlərinin erkən aşkarlanması, Avropada sadəcə olaraq çatışmayan sıx Amerika peykləri və sensorlar şəbəkəsi ilə təmin edilir. O, qeyd edir ki, Avropa aktivləri bəzi boşluqları doldura bilər, lakin heç vaxt bu qədər təsirli olmayacaq. Ukraynanın Finlandiya şirkətinin ICEYE kəşfiyyat peyklərinə çıxışı var, Avropanın isə öz kəşfiyyat imkanları var - lakin onlar ABŞ-nin sistemlərindən daha aşağı səviyyədədir. Bildirilir ki, ABŞ olmadan həm Rusiya hücumlarını aşkar etmək, həm də əks-hücumlar aparmaq, məsələn, Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemlərinə və ya neft emalı zavodlarına qarşı daha çətin olacaq.

"Əgər ABŞ kəşfiyyat məlumatlarını paylaşmağı dayandırarsa, bu, “daha çox ukraynalı ölümünə səbəb olacaq”, - Transatlantik Dialoq Mərkəzinin prezidenti Maksim Skripçenko xəbərdarlıq edir.

Məgər Avropa artıq ABŞ-dən daha çox xərcləmirmi?

Media xəbərlərinə görə, Avropa həqiqətən də Ukraynaya ABŞ-dən daha çox pul xərcləyir. Kiel İnstitutuna görə, ABŞ və Avropa Ukraynaya 2022-2024-cü illərdə təxminən bərabər aylıq hərbi yardım göstəriblər. Trampın prezidentliyindən sonra isə vəziyyət kəskin şəkildə dəyişib. ABŞ yardımı demək olar ki, sıfıra düşdü, Avropa isə ilin birinci yarısında dəstəyini ayda təxminən 4 milyard avroya qədər artırdı və hətta azalmadan sonra belə, yenə də ABŞ-dən dəfələrlə çox yardım təmin etdi. Təchizat əvəzinə, ABŞ indi silah satır və müttəfiqləri PURL (Ukraynanın Prioritet Tələbləri Siyahısı) çərçivəsində alışlar üçün pul ödəyirlər. PURL, Ukraynanın başqa yerdən əldə edə bilmədiyi sistemlər üçün Avropa hökumətləri tərəfindən Amerika müdafiə şirkətlərinə birbaşa ödənişləri təmin edən NATO ilə razılaşdırılmış silah siyahısıdır. Bu, əsas Amerika silahlarının axınını qorumaq və Trampın Kiyevə dəstəyi tamamilə tərk etməsinin qarşısını almaq üçün bir yoldur.

ABŞ həqiqətən silah satışını dayandıra bilərmi?

Skripçenko iddia edir ki, kommersiya məntiqi təchizatın dayandırılmasına qarşı işləyir. PURL müqaviləsi çərçivəsində artıq 3,5 milyard dollarlıq öhdəliklər mövcuddur və ABŞ şirkətləri asanlıqla bu puldan imtina edə bilməzlər. 

Ukrayna ABŞ olmadan müharibəni davam etdirə bilərmi?

Jurnalistlər qeyd edirlər ki, Ukrayna davam edə bilər, lakin müharibə dərhal daha həssas və gözlənilməz hala gələcək. Rusiya yavaş hücum kampaniyasında həftəlik minlərlə əsgərini itirir, Ukrayna ordusu isə dronlar və artan artilleriya sursatı sayəsində əhəmiyyətli itkilər verir. Ukrayna hazırda Avropanın ən böyük müdafiə sənayesi şirkətlərindən birinə malikdir və öz dronlarını, orta və uzun mənzilli raketlərini, artilleriya sistemlərini və sursatlarını istehsal edir. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu yaxınlarda ölkəsinin artıq tələb olunan silahların təxminən 60%-ni istehsal etdiyini bildirib.

Ukrayna ucuz qiymətli dron əleyhinə sistemlər istehsal edir, lakin ballistik raket tutucuları istehsal etmir. İstehsalı sürətləndirmək və sənayeni inkişaf etdirmək üçün Kiyevin tərəfdaşlarından maliyyələşdirməyə ehtiyacı var.  

"AzPolitika.info"